کد خبر: ۲۷۰۴۹
تاریخ انتشار: ۱۶ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۱:۰۲-07 September 2021
التهابی که تغییر سریع حکومت افغانستان در رسانه‌ها ایجاد کرد در میان ایرانیان هم باعث در گرفتن بحث هایی شده که در نوع خود قابل پیش بینی و البته اندکی هم مایه اندوه است.
همانطور که انتظار می رفت اغلب سخنورانی که در این زمینه به جلوه گری پرداختند یا در فضای مجازی مرده باد زنده باد راه انداختند ، به عادت معهود این چند دهساله مساله سقوط یکباره دولت اشرف غنی را صرفا از منظر ایدئولوژیک مورد توجه قرار دادند و در این راستا بدون توجه به منافع ملی ایران و با کمترین آگاهی نسبت به تاریخ ، ترکیب جمعیتی و موقعیت ژئوپولیتیکی افغانستان و از همه مهم تر ، نقش و سهم افغانستان در اقتصاد و تحولات اجنماعی و سیاسی ایران ، به بیان نکاتی پرداختند که صرفا در ذهنیت خودشان واجد اهمیت و اولویت است . نظراتی که بعضا اندوه بارند و گاهی هم لبخندآفرین .

در واقع رسانه های فارسی زبان  بیش از آن که به مساله تباهی آشکار رفتار دولت ایالات متحده در یورش به ، ماندن در و خروج از افغانستان  بپردازند و آن را نکوهش کنند یا دلایل و عوامل ناتوانی و عدم تمایل تمدن غرب برای دفاع از اصول فکری خود در آسیای میانه را تجزیه و تحلیل کنند ، روی خشمالود خود را بیشتر به این مساله نشان دادند که چرا دولت ایران در این رویداد برای اولین بار رویه ای عقلانی ، غیر احساسی و مبتنی بر دوراندیشی را در پیش گرفت  !

تکیه اغراق آمیز بر پیوستگی فرهنگی ایرانیان و افغانستانیان در رسانه ای فارس ستیز و تبلیغ محسوس لزوم دخالت ایران برای حفاظت از شیعیان هزاره توسط تلویزیونی که اعراب سلفی وهابی هزینه هایش را پرداخت می کنند به واقع تنها معنایی که در خود دارد بیان این آرزو  است که توجه و امکانات نظامی و سیاسی ایران از مناطق خاورمیانه منتقل شود به جایی هزاران کیلومتر دورتر از مرزهای متزلزل و دل های لرزان شیوخ عرب. 

از سوی دیگر ، تاکید فراوان و اغراق آمیز بر همسانی های نهاد حکومت ایران با رهبریت طالبان افغانستان که امری سراپا مغلطه است ، خواسته ای جز توسعه و تعمیق شکاف میان مردم و حاکمیت ایران را القا نمی کند . این در حالی است که جامعه مدنی ایران به لطف اقتصاد نیمه خصوصی دارد  به نحوی واقعی ، زنده و موثر اهمیت و اعتبار خود را در همه عرصه ها به رخ حکومت می کشد اما جامعه مدنی افغانستان به شمول زنان و هنرمندان و رسانه ها  ، هنوز نتوانسته منابع لازم برای سرپا ماندن خود را از دل اقتصاد نیمه شبانی ، نیمه روستایی افغانستان تامین کند و بسیار موثرتر از حضور طالبان ، تحت تاثیر قطع شدن کمک های غرب تاسیسات مدنی خود را از دست رفته می بیند .

در کنار این اغراض آشکار سیاسی و مغلطه هایی که بنیان های استدلالی آن را ساخته اند ، باید لبخندی هم نثار کسانی کرد که در آرزوی به فراموشی سپردن حرمان های خود در مبارزه با حکومت ایران ، حالا به شیری در پنجشیر چشم دوخته اند تا بلکه هیجان لازم را به بستر سترون رویاهایشان بازگرداند . این تنها عقده حقارت و اختگی است که می تواند تخیل گروهی از ایرانیان را به مجاهدت های مردی گره بزند که در دفاع از نام و یاد پدرش دل به کوه ها زده است برای مقاومتی مختوم به مصیبت .  

به عنوان جمله معترضه بد نیست سوال شود در خوشبینانه ترین حالت که مقاومت احمد مسعود از دره پنجشیر به تمامی قلمرو افغانستان تسری یابد و ملا هبه الله را بفرستد لای دست ملا عمر ؛ چند سال دیگر این اتفاق خواهد افتاد ؟ یک دوره چهل ساله دیگر جنگ داخلی ؟ بعد اختلافات شیعه و سنی و داعش و طالب و هزاره و پشتو و کوچی و شهری و ... به پایان می رسد؟ اینجاست که لبخند ها به زهرخند اگر تبدیل شوند جای تعجب نیست .

در مقابل این دو انگاره که یکی از رذیلت  خیانت مایه گرفته است و دیگری از سعادت بلاهت ، بد نیست نگاهی شود به منافع ملی دو کشور ایران و افغانستان و رنج و عنا یا خوشی و غنایی که می تواند با هر اقدام نسنجیده یا اندیشیده بهره دو کشور شود . از این منظر شاید بیشترین منافع ملی ایران در گرو روی کار آمدن دولتی باثبات در افغانستان است که دغدغه اصلی آن حفظ وحدت و آرامش برای توسعه اقتصادی باشد . دولتی که بداند و بخواهد تا چنین توسعه ای را از طریق تلاش مردم افغانستان و صلح و همراهی با کشورهای دیگر به دست آورد ؛ نه دولتی که به دریوزه دلار و درهم حاضر باشد نام و نان مردم افغانستان را با اغراض سیاسی کشورهای دیگر  تباه کند . همچنان که دولت های پیش از این کردند. 

اگر چنین دولتی ، فارغ از اسم و رسم رهبرانش ، بتواند افغانستان را اداره کند آن گاه حتما تلاش خواهد کرد تا بهترین دوست ایران باشد و ایران نیز بهترین یاور افغانستان . تنها در این صورت است که سرمایه گذاری در چابهار ، سرمایه گذاری در هرات و حاجی گک و بدخشان منطقی خواهد شد و هراس سرما از زمستان افغانستان و بیم بی آبی از تابستان سیستان و بلوچستان رخت بر خواهد بست .  توجه دولت آینده افغانستان به بهروزی مردم کشورش هزینه های مبارزه با مواد مخدر و تامین امنیت مرزهای شرقی ایران را کاهش خواهد داد و در عوض آن ، مهندسان و شرکت های ایرانی در معادن و راه ها و کارخانه های افغانستان کارآفرینی خواهند کرد . یک افغانستان امن و آرام است که به مهاجرینش نیاز خواهد داشت و آنان را با همه مهارت هایی که در ایران و پاکستان و فرتگ آموخته اند و مکنتی که کسب کرده اند با منت به مزار شریف و فندهار و هرات و کابل بازخواهد گرداند .

دفاع از احمد مسعود و دیگر یادگاران شاه پنجشیر ، حفظ امنیت و جان و مال شیعیان دشت برچی و هزاره جات ، تداوم و بقا و ترویج زبان فارسی در کابل و هرات و مزار  نه در پیوستن سپاه قدس به جنگجویان کوه های هندوکش بلکه در به رخ کشیدن مزایای دوستی با ایران برای رهبران طالبان است . باید پذیرفت که تداوم جنگ در سرزمین افغانستان همانقدر که برای پاکستان و آمریکا مطلوب و خوشایند است ، برای ایران و چین و روسیه تهدید کننده و مخرب فرصت های تجاری بزرگ خواهد بود و از همه بدتر،  برای مردم افغانستان به معنای به عقب راندن هر فرصتی است که بتوانند فرزندان خود را با آرامش بزرگ  کنند .

باید پذیرفت که تجربه غرب در افغانستان و در خاورمبانه شکست خورده است . نهادهای مذهبی و رفتارهای اجتماعی مردم ساکن بین دریای مدیترانه تا اقیانوس هند هنوز بیش از آن به اقتصاد روستایی پیوند دارند که بتواند فردیت منبعث از نظامات اقتصادی مدرن را به ضرب لوله تفنگ یا دادن رشوه های کلان به نخبگان این جوامع پذیرا باشد .

هزینه کرد بیش از دو هزار میلیارد دلار و ریخته شدن خون بیش از ۱۵۰۰۰ سرباز شوروی ، ۳۵۰۰ سرباز غربی و تعدادی قریب به یک میلیون نفر از مردم افغانستان اعم از مجاهد و طالب و سرباز و مردم عادی  و بیجا شدن  بیش از ۵ میلیون نفر در مدت ۵۰ سال اخیر این موضوع را به عریان ترین شکل نمایان ساخته است.

کارآمدترین نیروی رزمی جهان پس از بیست سال ترجیح داد شبانه از افغانستان خارج شود تا ثابت شود افغانستان نه کره جنوبی است ، نه آلمان غربی و نه جمهوری دومینیکن . مردم افغانستان بیش از هر چیز دیگر مردمی هستند خستگی ناپذیر. چه در کار ویرانی و چه در کار آبادانی .  با افغانستان کاری نداشته باشید تا آنان خود به نتیجه برسند که بهتر کدام است  ! بیگمان آبادانی را برخواهند گزید .

مظفر جهانگیری
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان