کد خبر: ۲۶۸۵۹
تاریخ انتشار: ۰۵ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۰:۴۷-27 August 2021
در منابع تاریخی گیلان به کرار به دو نامواژه بیه پس و بیه پیش بر میخوریم. اما مفهوم آن چیست؟
همانطور که می‌دانیم؛ یکی از مهمترین رودخانه های گیلان،سفید رود یا سپیدرود (اسپی رو) نام دارد که از اتصال رودهای شاهرود وقزل اوزن در دره منجیل تشکیل شده و سرانجام به دریای کاسپین می ریزد. این رودمهم که خاستگاه تمدنی چون مارلیک بود، گیلان را به دو بخش بزرگ عربی و شرقی تقسیم می کند که بخش غرب آنرا در قدیم" بیه پس" و بخش شرق آنرا در سده های گذشته "بیه پیش" می گفتند.. 

این دو بخش دارای شهرها و مناطق جدا گانه ای با امیران و حاکمان مستقلی بود که مرکز و تختگاه  بیه پس  فومن و سپس رشت و بخش بیه پیش لاهیجان محسوب می شد. از نواحی مهم غربی آن به فومن، تولم کسگر، شفت ،رشت و تالش واز نواحی شرقی آن هم به لاهیجان لنگرود رانکوه ،رودسر و املش می‌توان اشاره کرد. از خاندان‌های مهم حکومتگر بیه پس قدیم  به اسحاقوندان و بیه پیش قدیم به سادات کیاییه می توان اشاره داشت که اولی در فومن و دومی در لاهیجان حکمفرمایی داشتند. این دو سلسله اغلب با هم نزاع و جنگ داشتند.

به گواهی تاریخ، در اوایل قرن بازدهم هجری  شاه عباس اول صفوی بعد از تصرف گیلان و از دست رفتن استقلال این سرزمین، تصمیم  گرفت که خاندان های محلی وحکومتی آنرا را نیز براندازد. درآمد وثروت‌های گیلان به ویژه محصول  ابریشم وبرنج آن چیزی نبود که شاه وقت ایران از آن صرف نظر کند. از اینرو با یورش بی رحمانه ی قزلباشان صفوی به گیلان  و شکست کیاییان، آخرین حاکم مقتدر آن خان احمدخان کیایی  از راه بندر هوسم (رودسر) راه شیروان و بادکوبه (باکو) را پیش گرفت و تلاش ها و مذاکرات او در دربار عثمانی برای بازگشت به گیلان و تشکیل دوباره حکومت نتیجه نداد. 

در این زمان حوالی سال ۱۰۰۴  قمری بود که قصبه رشت به دستور شاه عباس مرکز کل ایالت گیلان و مبادلات بازرگانی آن  شد و از آن پس با اهمیت یافتن و ترقی رشت، مفاهیم بیه پیش وبیه پس در مفاهیم تاریخی از رونق افتاد و فومن و لاهیجان هم اهمیت خود را از دست داند و بعد ها در رده ی شهر ها درجه دوم قرار گرفتند.




گیلان قدیم
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان