کد خبر: ۲۶۸۲۹
تاریخ انتشار: ۰۳ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۷-25 August 2021
مصدق با ملاک‌های اروپایی، سیاستمداری لیبرل – محافظه‌کار بود
 شبیه بود به رجال استخوان‌دار راست‌گرا در فرانسه یا انگلستان. شخصا هیچ ربطی به «متنِ مردم» نداشت، از تبار آریستوکراسی سنتی ایرانی (بخوانید: قجری) بود، و از این نظر چندان فرقی با فروغی و قوام نداشت. 

اما جنبشی را آغاز کرد که مایه‌‌های پررنگ پوپولیستی داشت. در سال‌های بیست خورشیدی به تدریج از پوسته نجیب‌زادگی درآمد و «خَلقی» شد. این خَلقی شدنِ آریستوکرات قجری تا روز کودتا ادامه داشت. سوار بر موجی شد که با روحیه و تبارش ناسازگار بود. 

چنین جنبشی  نیازمند به رهبری بود از جنس لنین یا حداقل سوسیالیست‌هایی مثل ژان ژورِس. راهی را که انتخاب کرده بود منطقا به اصطلاح امروز به «براندازی سخت» می‌انجامید. نمی‌شود شما سوار موج خشم و نفرت از سلطنت و انگلستان و استعمار بشوید و بعد بگویید حالا موج همینجا نگه دارد می‌خواهیم پیاده شویم. کار وقتی به دست چپ‌رو‌ها بیافتد، جنبش هر روز چپ‌تر از دیروز خواهد شد.

 فکر می‌کنم در اواخر کارش «مصدقِ نجیب‌زاده» و «مصدق خَلقی» مدام در باطن‌ وجودش در حال نزاع بودند. و باز فکر می‌کنم در لحظات آخر مصدقِ نجیب‌زاده پیروز شد. 

این اواخر مجادله بر سر جنبش ملی شدن صنعت نفت مهم شده است. دو طیف را می‌توان از هم تشخیص داد: تجدیدنظرطلبان: این پیرمرد لجباز همه را بدبخت کرد و دعوایی بی پایان در تاریخ معاصر ایران به راه انداخت...

ملی شدن صنعت نفت آنطور که مصدق می‌خواست ممکن یا مطلوب نبود. مصدق با امریکا می‌توانست کنار بیاید و غائله بخواباند. در مقابل ارتودوکس‌ها، «تفسیر رسمی» پارادایم مسلط روشنفکری چپی – بومی – اسلامی را تکرار می‌کنند: قهرمانی که به منافع استعمار ضربه زد و دست آخر شکست خورد. 

 عده‌ای هم می‌کوشند راه میانه را بگیرند.  من فعلا به عنوان یک غیرحرفه‌ای نظرات دو گروه را می‌خوانم و به قضاوت روشنی نرسیده‌ام. اما یک چیز را می‌دانم: 

سلامت روانی یک ملت‌ مثل سلامتی یک فرد  است. آدم سالم به تدریج که بزرگ می‌شود و جوانی را رد می‌کند، به درک واقع‌بینانه‌ای از توانایی‌ها و ناتوانایی‌هایش می‌رسد. رابطه سالم با خود اساس سلامت روانی است: من نه حقیرم، نه بسیار مهم و بزرگ. سلامت روانی یعنی ایستادن میان خودشیفتگی و تحقیر خود.  

حل ماجرای کودتا و استعمار و انگلستان و نفت و غیره، برای سلامتی روان ملت ایران ضروری است. ما هنوز درک واقع‌بینانه‌ای از جایگاه خودمان در نظم جهانی نداریم. باید بفهمیم نه خیلی مهم‌ هستیم نه خیلی بی‌اهمیت. کودتا و ماجرای نفت - تقصیر هر که بود – هم علت و هم معلول عدم سلامت روانی ملت ایران بود.

بابک مینا 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان