کد خبر: ۲۶۸۲۶
تاریخ انتشار: ۰۳ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۱:۵۸-25 August 2021
در دو دهه اخیر با تغییرات اجتماعی، فرهنگی، تکنولوژی و اقتصادی نیازها و تقاضاهای دانش آموزان از نهاد آموزشی متفاوت شده است.
این امر منجر به تفاوت دیدگاه ها بین معلمان و دانش آموزان گشته است. برخی از محققان و پژوهشگران دوره حاضر را عصر سبک زندگی می نامند. عصر سبک زندگی با مختصاتی چون مصرفی شدن و رسانه‌ای شدن مرتبط است. تغییرات تکنولوژی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی منجر به تعجیل در بلوغ فرهنگی و تأخیر در بلوغ اجتماعی گشته است. 

آنچنانکه مرحوم دکتر قانعی راد اعتقاد داشتند بلوغ فرهنگی از طریق خوانش متن در نسل‌های گذشته ایجاد می شد اما با گسترش فضای مجازی بلوغ فرهنگی زودتر رخ داده است. استفاده از فضای مجازی نوعی از خودشیفتگی را در کاربران به ویژه در نوجوانان ایجاد می‌کند«فرهنگ عکس می‌گیرم پس هستم». 

با توجه به تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در دهه هفتاد وهشتاد و جنبش های اجتماعی و انتظارات سیاسی پیرامون آن، اقتدار دو نهاد خانواده و مدرسه کاهش یافت. براین مبنا بحران جامعه پذیری ارزش‌های مسلط برای متولدین دهه هشتاد رخ داد. نهاد خانواده و آموزش در دهه شصت در تفکر و اندیشه شان قاطع ومصر بودند و بر این اساس جای برای پرسش و سوال دانش آموزان باقی نمی گذاشتند.

امروزه دانش آموزان از طریق آهنگ‌های تتلو وساسی مانکن، مصرف گل والکل و مواد افیونی، نزاع با سلاح های سرد، تمایلات جنسی با گرایش دگرباشی و...  به مقابله با ارزش ها مسلط و نظم اجتماعی می پردازند. برخی جامعه شناسان معتقدند این نوع رفتارهای نوجوانان نوعی مقاومت فرهنگی است.

با گسترش فضای مجازی و ظهور سلبریتی‌ها، گروه مرجع دانش آموزان تغییر کرده است. در دهه های  گذشته گروه مرجع  غالب دانش آموزان ورزشکاران، پزشکان، قضات، اساتید، هنرمندان و....بودند اما با توسعه فضای مجازی در ایران افراد عادی و معمولی هم به عنوان گروه مرجع دانش آموزان شناخته می شوند. در فضای مجازی جذب مخاطب به هرصورت باعث معروفیت و مطرح شدن سلبریتی می شود. 

داشتن مخاطب فراوان در فضای مجازی نشانه قدرت و شهرت است. از این رو ابراز خود و نمایش خود در فضای مجازی برای بسیاری از نوجوانان مطلوب و جذاب است. گوی با استفاده از فضای مجازی می توان راه صدساله را یک شبه پیمود. براین مبنا برای پژوهش در زمینه نوجوانان باید به این بسترهای اجتماعی و فرهنگی توجه کرد.

زندگی روزمره نوجوانان و رسانه

به نظرم برای تدریس در هر کلاسی باید شرایط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی فراگیران را واکاوی نمود. شناخت معلم از وضعیت طبقاتی و فرهنگی دانش آموزان منجر به واکنشهای متناسب با آنها می ‌شود.

در سال‌های گذشته زمانی که بیماری کرونا وجود نداشت.  در یک مدرسه داشتن تلفن همراه در کلاس برای دانش آموزان امری متداول بود(بنا به دلایل  جغرافیایی،  دانش آموز با گوشی همراه  به مدرسه می آمدند. مضاف برآنکه دانش آموزان نیز بسیار وابسته به تلفن همراه بودند). علاوه بر این درس مطالعات فرهنگی با این دانش آموزان داشتم. یکی از سرفصل های درس مطالعات فرهنگی نقش رسانه ها است.

این فصل کتاب مطالعات فرهنگی در مورد مفاهیم پایه ای رسانه و امپریالیسم رسانه ای و خلق جهان فرهنگی از طریق رسانه ها تاکید داشت. جای موضوع زندگی روزمره و رسانه ها در این فصل خالی بود. بنظرم روش پند و اندرز معلم تاثیر چندانی بر روی دانش آموزان امروزی ندارد. بر این اساس سعی کردم از روش همدلی استفاده نماینم. 

برای من این روش تو ام با روش مشاهده مشارکتی بود. مطمئن بودم اگر از نگاه بالا به پایین و بر اساس نصحیت به موضوع رسانه بپردازم، نتیجه ای نخواهم گرفت. از دانش آموزان خواستم که نظرشان را در مورد انگیزه ودلیل استفاده از فضای مجازی را بگویند. دسته ای از دانش آموزان انگیزشان در جهت استفاده از فضای مجازی را ارتباط باجنس مخالف بیان کردند و براساس مشاهداتم در کلاس این مورد صحت داشت. با توجه به اینکه در فضای مجازی محدودیت سنی وجود ندارد، این نوجوانان حتا با خانم‌های بزرگسال نیز ارتباط داشتند. 

گروهی دیگر از دانش آموزان به بازی ها و گیم هایی که در فضای مجازی وجود داشت، متمایل بودند همچنین دسته ای دیگر از دانش آموزان در سایت های شرط بندی فعالیت داشتند. البته ممکن است دانش آموزی تمام این تمایلات را در استفاده از فضای مجازی داشته باشد. (باشدت و ضعف مختلف)

با توجه به تغییرات تکنولوژی، فرهنگی و اجتماعی تمایلات نوجوانان تغییر یافته است. رسانه به عنوان یک ابزار تکنولوژی بر سلایق و تمایلات افراد تاثیر گذار است، به طوری که منجر به فردگرایی می شود. با توجه به تغییرات اجتماعی و فرهنگی نهاد آموزشی می‌تواند در جهت کشف و هدایت استعداد فراگیران اقدام کند. همان همانطور که شرح آن گذشت پند و اندرز تاثیری بر رفتار دانش آموزان ندارد.



عادل سجودی


جامعه شناسی گیلان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان