کد خبر: ۲۶۷۹۴
تاریخ انتشار: ۰۱ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۶:۱۵-23 August 2021
{ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ} (الشوری/۳۰) «هر گونه مصيبت و پيش آمد ناگوارى به شما برسد، نتيجۀ دستاوردهاى خود شماست، در حالى كه الله [متعال] بسيارى از آنها (گناهان) را مى‌بخشد.»
سؤالی که برای این آیه پیش می‌آید این است که انبیاء الهی بزرگ‌ترین مصیبت‌ها برایشان پیش آمد، در حالی که آنها گناهی انجام ندادند و دستاوردی به جز نیکویی و اخلاص و تقوا و تواضع و پاکی و... نداشتند، آیا این موضوع باعث تعارض در آیه نمی‌شود؟ به‌طور مثال: 

مرگ مصیبت است «فَأَصابَتْكُمْ مُصيبَةُ الْمَوْت‏» (المائدة/۱۰۶) و مرگ فرزند یکی از مصیبت‌های بزرگ برای والدین است، پیامبر اسلام (صلی الله علیه و سلم)، شش فرزند از هفت فرزندشان قبل از خودشان وفات نمودند و یکی از بزرگ‌ترین مصیبت‌های تاریخ را تجربه نمودند. این موضوع را فقط آنهایی متوجه می‌شوند و درک می‌نمایند که مرگ فرزند را تجربه نموده باشند و یا ایوب (علیه السلام) که تمام فرزندان و ثروت و سلامتیش را از دست داد؛ این در حالی بود که هیچ گناهی هم مرتکب نشده بودند.

 جواب: 
در قرآن مجید، ریشه مصیبت به دو صورت کلی بیان شده است. 

۱) گناه و نافرمانی و در کل تمام سیئات - که با اختیار انسان صورت گرفته و نتیجه رفتار و کردارش است: «وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ» (النساء/۷۹) و گاهاً تا حد عذاب می‌باشد؛ مانند قوم‌های پیامبران نوح و لوط و هود و صالح (علیهم السلام) و... 

۲) آزمایش - که به اختیار انسان نیست - و توسط الله متعال برای مقاصد خاص مانند بالابردن درجات و افزایش صبر و توکل و توجه به مالکیت و تقدیر و دیگر صفات الله صورت می‌پذیرد، مانند مرگ فرزندان و زیان مالی و جانی و... برای بزرگوارانی مانند: پیامبر (صلی الله علیه و آله و  سلم) و سایر انبیاء و صلحا و... 

{وَ لَنَبْلُوَنَّكُم بِشىَ‏ْءٍ مِّنَ الخَْوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ وَ الْأَنفُسِ وَ الثَّمَرَاتِ  وَ بَشِّرِ الصَّابرِِينَ [۱۵۵] الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ [۱۵۶] أُوْلَئكَ عَلَيهِْمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ  وَ أُوْلَئكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ [۱۵۷]} (البقرة)

«و قطعا شما را با امورى همچون: ترس، گرسنگى، زيان مالى، جانى و كم‏بود ميوه‏‌ها آزمايش می‌كنيم و مژده ده شكيبايان را. [۱۵۵] همان كسانى كه چون مصيبتى به آنها برسد، می‌گويند: «ما از آن خدا هستيم و به سوى او بازمی‌گرديم». [۱۵۶] بر ايشان درودها و رحمتى از پروردگارشان (باد) و راه يافتگان هم خود ايشانند. [۱۵۷]»



 نتیجه: با توجه به سیاق آیه ۳۰ سوره الشوری و دلایل مصیبت در سایر آیات قرآن مجید: 

 آیه ۳۰ سوره الشوری به تمام مصیبت‌هایی اشاره دارد که ریشه آنها گناه و نافرمانی و کفر و فساد و ظلم و جنایات و در کل، تمام سیئات هستند، نه مصیبتی که بخاطر آزمایش و ابتلای الهی باشد و دلیل ما عبارت پایانی آیه است «وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ» زیرا در اینجا، عفو و گذشت از تعداد بسیار زیاد فقط برای گناه مفهوم و معنا دارد نه برای آزمایش و ابتلا !

 خطاب آیه ۳۰ شوری به مسلمانان و مومنان است، به دو دلیل:

۱) «ما أَصابَكُمْ» که مخاطبش ایمان‌داران به قرآن است.  
۲) با توجه به عبارات «وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ» و «اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِه‏» (التوبة/۸۰) اعمال مشرکین و کفار بخشیده نمی‌شود.»

3⃣ «فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ» اشاره به اعمال اختیاری دارد که انسان به مقتضای آن به گناه دست می‌زند و ماحصل اعمال سیئه و گناهانش است که تعداد بسیار زیادی از آنها بخشیده می‌شود ولی برای تعدادی از آنها مصیبت ایجاد می‌شود، پس «فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ» به هر آنچه که انسان انجام داده و به دست آورده بر می‌گردد و با اختیار انجام شده است و عبارت «وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ» نشان می‌دهد که این دست‌آورد گناه است، زیرا شامل عفو و گذشت می‌شود.
پس  آیه [الشوری/۳۰] به تمام مصائبی بر می‌گردد که ریشه همه آنها سیئه و گناه است و ربطی به مصائبی ندارد که بخاطر آزمایش و ابتلا می‌باشد، زیرا دلیل آزمایش و ابتلا گناه نیست.
والله اعلم

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته
پژوهشگر و نویسنده: محمدعزیز فتحی
| رد شبهات ملحدین
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان