کد خبر: ۲۶۷۹۳
تاریخ انتشار: ۰۱ شهريور ۱۴۰۰ - ۱۶:۱۰-23 August 2021
سقوط اسطوره‌ی آمریکایی دولت مرکزی و سقوط ایران در اسطوره‌ی مقاومت مردمی
اگر تسلیم نیروهای مسلح بر اثر تسلیم دولت پشتون‌گرای اشرف غنی در برابر هجوم گروه پشتون‌گرای طالبان برکشیده‌ی پاکستان را با سقوط رضاشاه در مقابل ارتش‌های اشغالگر متفقین مقایسه کنیم، خواهیم دید که علاوه بر انفعال دولت مرکزی، مقاومت غیررسمی هم به دو دلیل سرکوب قوای گریز از مرکز در دوران دولت-ملت‌سازی رضاشاه و نیز نفرت عمومی مردم از استبداد مطلقه‌ی نظامی او شکل نگرفت و برخلاف جنگ جهانی اول، کشور به‌سادگی به اشغال درآمد. 
اما خوشبختانه یا بدبختانه، کار قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای در افغانستان که قرار بود به طالبان تحویل داده شود، کامل پیش نرفت.
موضوعی که به فخر مردم افغانستان و ننگی برای همگان بدل خواهد شد: هم برای دولت‌ آمریکا که خواست مسئولیت تسلیم را به گردن دولت مرکزی بیندازد؛ هم دولت روسیه و چین که دولت مستقر را به رسمیت شناختند؛ و هم دولت ایران که نمی‌خواست هیچ‌گونه مقاومتی ببیند و در معرض فشار افکار عمومی برای حمایت از آن قرار گیرد. (دولت پاکستان از ابتدا متهم بود و هست؛ خود غنی و دو همراهش از ابتدا دولت پاکستان را هدف گرفتند و خواستار تحریم جهانی آن شدند.)

اتهام امروز افغانستان، عدم مقاومت دولتی-نظامی و محلی-مدنی است؛ اما در کشوری که الگوی حکومت مقتدر مرکزی جانشین قدرت‌های محلی و ملوک‌الطوایفی شده (هرچند در عمل حاصل کار کرزی و غنی در سرکوب قدرت‌های بدیل محلی همچون اسماعیل خان تاجیک در غرب و دوستم ازبک در شمال، کشور را به ملک طلق سیاستمداران دوتابعیتی پشتون وابسته به آمریکا بدل کرد) و دولت برآمده از انتخابات سرشار از تقلب، در عمل نه مشروعیت داشت و نه در مقابله با فساد روزافزون دولتمردان (که جایگزین ثروت‌اندوزی و زورگویی فرماندهان محلی بازمانده از مجاهدین شد) کارامدی نشان داد، انتظار مقاومت محلی و مدنی به جای دولت دست‌نشانده‌ و ارتش آموزش‌دیده‌ی آمریکا ناوارد است.

با این همه، و به‌رغم سقوط الگوی آمریکایی دولت مرکزی و پشت کردن ایران به هرگونه مقاومت مردمی، جبهه‌های مقاومت از چند سو شکل گرفت و ایران و آمریکا را در مقابل عمل انجام شده قرار داد. 

نشانه‌های از زنده شدن مقاومت مردمی (در شکل سنتی آن به شکل مقاومت اقوام و گروه‌های مسلح) و مدنی (در شکل شبه‌مدرن آن، یعنی مقاومت فردی و جمعی اقشار مختلف اجتماعی، به‌ویژه زنان شهرها) وجود دارد که جور ضعف دولت مرکزی را خواهد کشید. 

برای نمونه:
-  اولاً، هرچند اسماعیل خان در هرات به دام افتاد و عطامحمدنور و ژنرال دوستم از دام مشابه گریختند، احمد مسعود (به هر دلیلی، از جمله خودسری و توهمات شخصی رای بازتولید اسطوره‌ی قهرمان پدرش که البته درباره‌ی آن هم باید تردید کرد) به پنجشیر رفت و مقاومتی به وجود آورد که به‌رغم تلاش عبدالله عبدالله و مقامات طالبان برای مذاکرات حضوری تسلیم با عدم پذیرش آنان و اعزام نیروهای طالبان به منطقه (از امروز) روبه‌رو شده است.
-  ثانیاً، جبهه‌ی مقاومت مدمی کوچکی در هزاره‌جات به فرماندهی قوماندان عبدالغنی علیپور شکل گرفته که آن‌هم انگیزه‌های کافی برای مقاومت دارد، هرچند اقلیم بهسود مانند اقلیم کوهستانی دره‌ی پنجشیر دست‌نیافتنی نیست و در محاصره‌ی مناطق پشتونشین طرفدار طالبان و نیز مناطق تحت نفوذ اسلام‌گرایان تاجیکستان قرار دارد.
-  ثالثاً، مردم پشتو و تاجیک مناطق دره‌ی اندراب (ولایت بغلان)، همین چند روز قبل به همراه نیروهای دولت سابق، طالبان را از سه ولسوالی ده صلاح، پل حصار و بنو راندند و در حمله‌ی متقابل نیروهای طالبان از دو ولایت (با توسل به گروگانگیری کودکان محلی)، والی قندوز و معاون والی بغلان را به همراه صد طالب دیگر اسیر کردند.
-  رابعاً، و از تمام این‌ها مهم‌تر، مقاومت مدنی در شهرهای مختلف و از جمله جلال‌آباد و کابل است. وقتی مردم شهرهای بزرگ پشتونشین مانند جلال‌آباد در دفاع از پرچم ملی افغانستان و نیز زنان کابل در مقاومت علیه خانه‌نشینی به خیابان آمدند (و در تظاهرات بزرگ جلال‌آباد کشته دادند)، معلوم است که حتی پشتو. هم دل خوشی از طالب ندارد. به تعبیر یکی از همین زنان کابلی، مهم نیست که طالبان همان طالبان بیست سال پیش هست یا نیست، مسأله این است که «زن افغان دیگر زن بیست سال پیش نیست».

بدین ترتیب، همین گزارش‌های محلی از مقاومت‌های فردی، جمعی و مسلحانه گواه آن است که اوضاع آنگونه که طالبان می‌نمایاندند و دولت‌های سازشکار با ایشان می‌خواستند، پیش نخواهد رفت. بدین ترتیب، طالبان که مدعی بود تغییر کرده است، به زودی چهره‌ی واقعی خود را نشان خواهد داد و  روسیاهی برای دولت‌هایی که طالبان را برکشیدند و به رسمیت شناختند، بار خواهد آورد.

رضا نساجی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان