کد خبر: ۲۶۷۵۰
تاریخ انتشار: ۳۰ مرداد ۱۴۰۰ - ۰۷:۲۶-21 August 2021
پرسش: در چه منابعی از اهل سنت، شأن نزول آیه ولایت بر حضرت علی(علیه السلام) اختصاص یافته است؟
پاسخ تفصیلی: در بسیارى از کتب اسلامى و منابع اهل تسنن، روایات متعددى دائر بر این که آیه فوق در شان على(علیه السلام) نازل شده نقل گردیده که در بعضى از آنها اشاره به مسأله بخشیدن انگشترى در حال رکوع نیز شده و در بعضى نشده، و تنها به نزول آیه درباره على(علیه السلام) قناعت گردیده است.

این روایت را «ابن عباس»، «عمار یاسر»، «عبداللّه بن سلام»، «سلمة بن کهیل»، «انس بن مالک»، «عتبة بن حکیم»، «عبداللّه أُبَىّ»، «عبداللّه بن غالب»، «جابر بن عبداللّه انصارى» و «ابوذر غفارى» نقل کرده اند. (۱)

علاوه بر ده نفر که در بالا ذکر شده، از خود على(علیه السلام) نیز این روایت در کتب اهل تسنن نقل شده است. (۲)
جالب این که: در کتاب «غایة المرام»، تعداد ۲۴ حدیث در این باره از طرق اهل تسنن و ۱۹ حدیث از طرق شیعه نقل کرده است. (۳)

کتاب هاى معروفى که این حدیث در آنها نقل شده از سى کتاب تجاوز مى کند که همه از منابع اهل تسنن است، از جمله «محبّ الدین طبرى» در «ذخائر العقبى»، صفحه ۸۸ و «علامه قاضى شوکانى» در تفسیر «فتح القدیر»، جلد دوم، صفحه ۵۰ و در «جامع الاصول»، جلد نهم، صفحه ۴۷۸ و در «اسباب النزول» واحدى، صفحه ۱۴۸ و در «لباب النقول» سیوطى، صفحه ۹۰ و در «تذکرة» سبط بن جوزى، صفحه ۱۸ و در «نور الابصار» شبلنجى، صفحه ۱۰۵ و در تفسیر «طبرى»، صفحه ۱۶۵ و در کتاب «الکافى الشاف» ابن حجر عسقلانى، صفحه ۵۶ و در «مفاتیح الغیب» رازى، جلد سوم، صفحه ۴۳۱ و در تفسیر «درّ المنثور»، جلد ۲، صفحه ۳۹۳ و در کتاب «کنز العمال»، جلد ۶، صفحه ۳۹۱ و «مسند ابن مردویه» و «مسند ابن الشیخ».

اضافه بر اینها در «صحیح نسائى» و کتاب «الجمع بین الصحاح الستّه» و کتاب هاى متعدد دیگرى این احادیث آمده است. (۴)
با این حال چگونه مى توان این همه احادیث را نادیده گرفت، در حالى که در شأن نزول آیات دیگر به یک یا دو روایت قناعت مى کنند.
اما گویا تعصب، اجازه نمى دهد این همه روایات و این همه گواهى دانشمندان درباره شأن نزول آیه فوق مورد توجه قرار گیرد.

و اگر بنا شود در تفسیر آیه اى از قرآن این همه روایات نادیده گرفته شود ما باید در تفسیر آیات قرآنى اصولاً به هیچ روایتى توجه نکنیم؛ زیرا درباره شأن نزولِ کمتر آیه اى از آیات قرآن این همه روایت وارد شده است.

این مسأله به قدرى روشن و آشکار بوده که «حسّان بن ثابت» شاعر معروف عصر پیامبر(صلى الله علیه وآله) مضمون روایتِ فوق را در اشعار خود که درباره على(علیه السلام) سروده چنین آورده است:

فَأَنْتَ الَّذِى أَعْطَیْتَ اِذْ کُنْتَ راکِعاً *** زَکاتاً فَدَتْکَ النَّفْسُ یا خَیْرَ راکِع
فَأَنْزَلَ فِیْکَ اللّهُ خَیْرَ وِلایَة *** وَ بَیَّنَها فِى مُحْکَماتِ الشَّرایِعِ:
یعنى: «تو بودى که در حال رکوع زکات بخشیدى * جان به فداى تو باد اى بهترین رکوع کنندگان»!

«و به دنبال آن خداوند بهترین ولایت را درباره تو نازل کرد * و در ضمن قرآن مجید آن را ثبت نمود». (۵)، (۶)


پی نوشت: (۱). به كتاب «احقاق الحق»، جلد ۲، صفحات ۳۹۹ تا ۴۱۰ مراجعه شود.
(۲). به كتاب «المراجعات»، صفحه ۱۵۵، نامه ۴۰ رجوع شود.
(۳). «منهاج البراعة»، جلد ۲، صفحه ۳۵۰.
(۴). براى اطلاع بیشتر به کتاب «احقاق الحق»، جلد ۲، صفحه ۳۹۹ (مطبعة الاسلامیة طهران)، و «الغدیر»، جلد ۲، صفحه ۵۲ به بعد (دار الکتاب العربى بیروت، طبع چهارم، ۱۳۹۷ هـ ق)، و «المراجعات»، نامه ۴۰ مراجعه شود.

(۵). اشعار «حسّان بن ثابت» با تفاوت مختصرى در كتب بسيارى نقل شده، از جمله در كتاب تفسير «روح المعانى» آلوسى و «كفاية الطالب» گنجى شافعى و كتب بسيار ديگر.

(«بحار الانوار»، جلد ۳۵، صفحه ۱۹۷؛ «الغدير»، جلد ۲، صفحه ۵۸، و جلد ۳، صفحه ۱۶۲، دار الكتاب العربى بيروت، طبع چهارم، ۱۳۹۷ ه ق؛ «مجمع البيان»، جلد ۳، صفحه ۳۶۲، مؤسسة الاعلمى للمطبوعات بيروت، طبع اول، ۱۴۱۵ ه ق؛ «شواهد التنزيل» حاكم حسكانى، جلد ۱، صفحات ۲۱۴ و ۲۳۶، مجمع احياء الثقافة الاسلامية، طبع اول، ۱۴۱۱ ه ق).
(۶). گردآوري از کتاب: تفسیر نمونه، آيت الله العظمي مکارم شيرازي، دارالکتب الإسلامیه، چاپ سی و ششم، ج ۴، ص ۵۳۵.تاریخ انتشار: « ۱۴۰۰/۰۵/۳۰



پایگاه اطلاع رسانی آیت الله مکارم شیرازی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان