کد خبر: ۲۶۳۲۵
تاریخ انتشار: ۰۴ مرداد ۱۴۰۰ - ۰۷:۵۲-26 July 2021
آموز‌ه‌های امام هادی (ع)
۱) شرط اطاعت پذیری

هر که دوستی و محبت او واقعی و فراگیر بود (یعنی؛ محدود به افراد خاص نبود)، و نیز؛ نظراتش دارای نگرشی همه جانبه بود، در طاعت از او، شما هم  همه جانبه باشید؛
"مَنْ جَمَعَ لَکَ وَدَّهُ وَ رایهُ فَاجْمَعْ له طاعَتَکَ." (تحف العقول/۴۸۳)

اشاره: گاه اطاعت کردن برای حفظ نظم و جلوگیری از گسیختگی است مانند همسری که به دیدگاه همسرش و یا ماموری که به دیدگاه رئیس احترام می‌گذارد تا شاهد فروپاشی نباشد. اما گاه "اطاعت کردن" از سرِ اعتقاد و فراگیرِنسبت همه چیز می‌خواهد باشد، در اینجا سخن حضرت هادی (ع) نقشه راه است که چنین اطاعتی باید بر محور دو چیز قرار گیرد؛ اول ، محبت واقعی را از آن شخص بصورت جدی در همه ی موارد حس کنیم و دوم ، صحیح بودن رای و نظر آن شخص اطاعت شونده قطعی و حتمی باشد. در صورت فقدان این دو شرط ؛ "اطاعت عین ضلالت" است. 

۲) دوری از تملق و برخورد با چاپلوسان

امام هادی(ع) به کسی که در ستایش از ایشان افراط کرد، فرمود : از این کار خودداری کن؛ زیرا تملّق، بدگمانی به بار می‌آورد هنگامی که در نزد برادر مؤمنت مورد اعتماد و وثوق هستی، بجای تملق، حسن نیت نشان بده؛

قال ابوالحسن الثالثُ(ع) لِرَجُلٍ و قَدْ اَکْثَرَ مِنْ اِفْراطِ الثَّناءِ علیه اَقْبِلْ علی شَأنِکَ، فَاِنَّ کَثْرَهَ المَلَقِ یهْجُمُ علی الظِّنَّهِ و اذا حَلَلْتَ مِنْ اَخِیکَ فی مَحَلِّ الثَّقَهِ، فَاعْدِلْ عَنِ المَلَقِ الی حُسْنِ النِّیهِ. (بحارالانوار، ج۷۰، ص۲۹۵)

اشاره: چاپلوسی گرچه در نزد تملق شونده ؛ شنیدنی است . و برای متلمق نردبان ترقی به نام و نان است! اما تملق گو و تملق شونده را در نزد افکار عمومی خوار و خفیف  میکند‌. راهکار مهم امام هادی (ع) برای آنانکه "اطرافیانی" دارند این است که جای متملقان را ، به خیرخواهان دهند.

۳) در زمانه ظلم چه جای حسن ظن!

هر گاه در زمانه‌ای عدل بیش از ظلم رایج باشد، بدگمانی به دیگری حرام است، مگر آنکه آدمی بدی از کسی ببیند. و هر گاه در زمانی ظلم بیش از عدل باشد، نباید به کسی خوش‌بین باشد، مگر اینکه به نیکی او یقین کند؛

اذا کان زَمانٌ العَدْلُ فیه اَغْلَبُ مِنَ الجَوْرِ فَحَرامٌ اَنْ تَظُنَّ بِاَحَدٍ سُوءاً حتی یعْلَمَ ذلک منه، و اذا کان زمانٌ الجَوْرُ اَغْلَبُ فیه من العدل فلیس لِاَحَدٍ اَنْ یظُنَّ بِاَحَدٍ خیراً مالم یعْلَمْ ذلِکَ مِنْهُ؛ (بحارالانوار، ج۷۵، ص۳۷۰)

اشاره: حُسن ظن به زمانه و افراد یک کمال انسانی و یک اخلاق زیبا است. اما در دیدگاه امام هادی (ع)؛ زمان و زمانه در نگاه و سپس در رفتار آدمی بی سهم نیست، وقتی از درودیوار جامعه ای ظلم و نامردی، و از چپ و راست جامعه جاه طلبی و قدرت طلبی میبارد ، چه جای حُسن ظن است ؟! اینجا، جای دقت های موشکافانه و نقدهای دلیرانه است. این درس امام هادی (ع) است که باعث می‌شود؛ آدمی به سادگی، مال و یا آبرو و یا فکر و حتا دین خود را به کسی نسپارد.

۴) نقد پذیری

امام هادی(ع) به یکی از دوستانش فرمود: فلانی را نقد کن و به او بگو: وقتی خدا خیر بنده‌ای بخواهد، او پذیرنده نقدها می‌شود؛
قال لبعض موالیه: عاتِبْ فلاناً و قل له ان الله اذا اراد بِعَبْدٍ خیراً اذا عُوتِبَ قَبِلَ (وسائل الشیعه، ج۲، ص۱۸)

اشاره: افراد و آدمیان در اندیشه و رفتار عاری از عصمت و مصون بودن از خطاء هستند. اگر ما راه "نقد" را بر خود و یا بر کسانی محبوب ما هستند ببندیم، خیلی راحت راه ورود به خطاء را باز گذاشته، و دیری نپاید که آن شخصیت محبوب‌مان در دره هولناک "فساد و جرم و جنایت" سقوط کند! این است که امام هادی (ع) "نقد و نقد پذیری" را لطف خدا معرفی فرموده.

هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان