کد خبر: ۲۶۲۸۹
تاریخ انتشار: ۰۲ مرداد ۱۴۰۰ - ۲۳:۲۵-24 July 2021
چیزی که در شعر شاملو خیلی دوست دارم ، گذشته از طنطنه کلمات و صلابت تعبیرها ، تصویر سازی های بی همتای اوست . شاملو بر خلاف اغلب قریب به اتفاق شاعران پیشین به زیبایی شناسی نقاشی های ایرانی پیوستگی ندارد .
 او برخلاف نقاشی های قهوه خانه ای و میننیاتور که  تصویری از جهان مثالی را در دو بعد به تصویر می کشند ، دلبسته دنیای واقعی پیرامون خودش است و از همین رو عنصر عمق ( پرسپکتیو ) را به آن می فزاید  . 
تصویرهایی که شاملو خلق می کند تزیینی نیستند و فاقد ریزه کاری های مرصعگونه تصاویر منوچهری دامغانی یا عنصری . او مانند یک نقاش امپرسیونیست با چند ضربه قلم مو می کوشد درک زمانه اش ، ادراکش از زمانه را به خواننده منتقل کند .  مثلا در شعر 
" بیابان را سراسر مه گرفته‌ست.
چراغِ قریه پنهان است
موجی گرم در خونِ بیابان است
بیابان، خسته
لب بسته
نفس بشکسته
در هذیانِ گرمِ مه، عرق می‌ریزدش آهسته از هر بند."
درست بر عکس نقاشی های ایرانی که همه چیز با نهایت وضوح و با خطوطی دقیق ترسیم شده ، عنصری بی شکل و پوشاننده ( مه ) خلق می کند که در ذات خود دارای عمق میدانی است که به خواست شاعر اموری یا هیولاهایی را در خود پنهان کرده است و بدین ترتیب به سادگی و با استفاده از حداقل کلمات محیطی دلاشوب کننده و دربردارنده نوعی اضطراب و هیجان را به تصویر می کشد . 
اتفاقا می شود این تصویر را مقایسه کرد با تصویری که اخوان ثالث در شعر زمستان ارائه می دهد . شاملو در شعر خود بر خلاف  اخوان مطلقا به عناصر شخصی و احساسی خود  نمی پردازد . پای خود را از تابلویش بیرون می کشد و خواننده را با آن تنها می گذارد . در حالی که اخوان به تاسی از شاعران کهن دست خواننده را می گیرد و با خود به دنیای شاعرانه اش وارد می کند .
یا در شعر 
" کاش دلتنگی نیز نامِ کوچکی می‌داشت
تا به جانش می‌خواندی:
نامِ کوچکی
تا به مهر آوازش می‌دادی،
همچون مرگ
که نامِ کوچکِ زندگی‌ست
و بر سکّوبِ وداع‌اش به زبان می‌آوری
هنگامی که قطاربان
آخرین سوتش را بدمد
و فانوسِ سبز
به تکان درآید:
نامی به کوتاهیِ‌ آهی
که در غوغای آهنگینِ غلتیدنِ سنگینِ پولاد بر پولاد
به لب‌جُنبه‌یی بَدَل می‌شود:
به کلامی گفته و ناشنیده انگاشته
یا ناگفته‌یی شنیده پنداشته."
استعاره ای تصویری خلق می کند از ترکیب ایتستگاه قطار و لحظه وداع و صدای نرم و آرام حرکت قطار که خود استعاره ای از محتوم بودن سرنوشت است . شاملو با چند جمله خواننده اش را در چکیده ای یا گزیده ای از تصویرها به بند می کشد که مانند تعدادی آینه رودررو از مفاهیم مرگ و جدایی ، ابدیتی بسازند گرداگرد ما . همان کاری که با عشق می کند زمانی که می گوید 
"آینه ای برابر آینه ات می گذارم تا از تو ابدیتی بسازم "
شاملو در روند مدرن شدن تصویرسازی تنها به پرسپکتیو اکتفا نمی کند و عنصر حرکت را هم به شعر وارد می کند . علاقه شاملو به سینما که در اشتغال کوتاه مدتش به سناریو نویسی نیز می شود سراغ گرفتش ، در شعر او تبلوری شگرف می یابد و به کاربست تکنیک های سینمایی می انجامد  . دیالوگ و گفتگوهای متداول در شعر فارسی در شعر شاملو تبدیل به تدوین می شوند با انواع نماهای کوتاه و بلند . فید این و فید اوت  . مثلا در شعر 
" با آوازی یکدست
یکدست
دنباله‌ی چوبینِ بار
در قفایش
خطی سنگین و مرتعش
بر خاک می‌کشید.
«- تاجِ خاری بر سرش بگذارید!»
و آوازِ درازِ دنباله‌ی بار
در هذیانِ دردش
یکدست
رشته‌یی آتشین
می‌رشت."
یا شعر معروف
" وارطان سخن بگو
مرغ سکوت، جوجه مرگی فجیع را در آشیان به بیضه نشسته‌ست
وارطان سخن نگفت؛ چو خورشید
از تیرگی درآمد و در خون نشست و رفت…
وارطان سخن نگفت
وارطان ستاره بود
یک دم در این ظلام درخشید و جست و رفت… "
می شود به خوبی یک تدوین دینامیکی بین نماهای باز و بسته و نقطه دید را دریافت .  توجه شاملو به عناصر سینمایی حتی منجر به خلق حرکت تراولینگ هم می شود و در چندین شعر از جمله شعر معروف یه شب مهتاب خواننده را با تراولینگی نرم مانند دوربینی شناور و سیال به سبک فیلم بیا و بنگر یا 1917 از مسیرهای متعددی گذر می دهد و در مسیرش هر بار دریچه دوربین را به سوی یکی از یادها و خاطره ها می گیرد تا در یک پیوستگی ممتد گذری داشته باشد بر هر چه برایش عزیز است .
" یه شب مهتاب
ماه میاد تو خواب
منو می بره
کوچه به کوچه
باغ انگوری
باغ آلوچه
دره به دره
صحرا به صحرا
اونجا که شبا
پشت بیشه ها
یه پری میاد
ترسون و لرزون
پاشو میذاره
تو آب چشمه
شونه می کنه
موی پریشون ... "

مظفر جهانگیری
برچسب ها: مظفر جهانگیری
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان