کد خبر: ۲۶۱۹۴
تاریخ انتشار: ۲۹ تير ۱۴۰۰ - ۰۵:۲۹-20 July 2021
چکیده: آیا هنوز در روز عرفه ، وقت آن نرسیده در کنار این همه ترغیب به تشکیل و شرکت در مراسم دعای عرفه، و تبلیغ زیارت حضرت اباعبدالله (ع)، به آن نکات مهم سخنان پیامبر در همین روز عرفه توجه نماییم؟!
عرفات چنان مهم است که نامش در قرآن ذکر شده:《فَإِذَا أَفَضْتُم مِّنْ عَرَفَاتٍ فَاذْکُرُواْ اللّهَ عِندَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاذْکُرُوهُ کَمَا هَدَاکُمْ وَإِن کُنتُم مِّن قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّآلِّینَ》. (بقره/۱۹۸)

مفاد آیه این است؛ در سفر حج از آن فضل و رحمت پروردگار روزى خود را بجویید، وقتی از عرفات کوچ نمودید خدا را در مشعر الحرام یاد کنید. خدا بود که شما را از آن بی راهه ای که در آن بودید به "راه" فرا خواند.
 
روز قبل عرفه "ضیوف الرحمن" و زائران بیت الله الحرام از مکه خارج میشوند و به بیابان عرفات می‌روند، یعنی از حرم خارج می‌شوند تا دوباره با پاکی وارد حرم شوند. پس باید "بیرون رفت" و بعد "داخل شد". اینجاست که ضیافت و پذیرائی معنا می‌شود. و همه چیز همین جاست. در روایاتی که شیعه و سنی نقل کرده اند، آمده ؛ تمام حج و هویت حج به عرفه و عرفات است: «الحجُّ عرفة» يا «الحَجُّ عرفات».
 
این موقعیت؛ باید نقطه دلدادگی حاجیان باشد که پشت به مکه و سردر بیابان می‌شوند تا به منزل یار راه پیدا کرده و از رحمت و فضل او پذیرایی شوند. و اما ما که دوریم؛ زوایای مختلفی می‌تواند اقبال ما و نفس و جان ما را به خود جلب کند .
 
برای بعضی؛ مهم درباره "عرفه" پرسش درباره علت نامگذاری آن است ، این موضوع در عصر ائمه (ع) مسبوق به سابقه است. امام (ع) در پاسخ می‌فرماید: آدم  و حوّا (به خاطر آن درخت) از هم جدا بودند و زندگی می‌کردند، در این مکان همدیگر را یافتند و همدیگر را شناختند و در حق یکدیگر معرفت پیدا کردند و به مناسبت این معرفت و شناخت، این مکان «عرفات» یعنی محلّ معرفت و شناخت، نامیده شد. (علل الشرائع)

در روایت دیگری درپاسخ به این نامگذاری امام صادق فرمود:
روز عرفه، جبرئیل حضرت آدم را به این سرزمین آورد و چون ظهر شد، به آدم دستور داد: به گناه خویش اعتراف کن و مناسک و اعمال حجّ را بیاموز، و چون جبرئیل گفت: إعْتَرِفْ بِذَنْبِکَ، فَاعْتَرَفَ، سُمّیَتْ عَرَفات.

پس طبق این حدیث علت این نام گذاری به "اعتراف نمودن آدم" بازمیگردد.
این زاویه از "عرفه" فقط ارزش علمی دارد و نه چیزی بیشتر.

عرفه و به "دعا نشستن"

این زاویه از عرفه بسیار مهم است. با دعا می‌توان به همه برکات فوت شده در گذر زمان های گذشته را جبران کرد.

حضرت صادق(ع) فرمود: "عرفه" برای جاماندگان از درجات و برکات ماه رمضان است.
در اهمیت دعا در روز عرفه، همین یک حدیث تا قیامت همه مومنان را کافی است ؛
سدیر نقل می کند که از امام باقر (ع) درباره روزه روز عرفه پرسیدم و عرض کردم:
فدایت شوم آنها (اهل سنت) گمان می کنند روزه آن روز برابر روزه یک سال است؟
فرمود: پدرم آن روز را روزه نمی گرفت من هم نمی گیرم.

عرض کردم: فدایت شوم چرا؟

فرمود: روز عرفه روز دعا و درخواست از خداست بیم آن دارم که ضعف روزه حال دعا را از من بگیرد؛ 《انّ یوم عرفه یوم دعاء و مسأله، فاتخوف ان یضعفنی عن الدعاء》.(علل الشرایع)

در تاثیر دعا، این فقره دعای عرفه امام حسین را ملاحظه کنید؛ "هو للدّعوات سامع وللکربات دافع و للدرجات رافع و للجبابرة قامع.."
او دعای بندگان را می‌شنود و سختی‌های ایشان را از بین می‌برد و مقامشان را بالا می‌برد و گردن کشان را سرکوب می‌کند.

و امام صادق(ع) فرمود: «الدُّعاء کهف الإجابة کما أنّ السّحاب کهف المطر» همان‏طور که ابر، مبداء و قرارگاه باران است، دعا نیز قرارگاه اجابت است و همانطور که باران در درون ابر تعبیه شده است در دعا ، هم اجابت است.

عارفان با استفاده از این احادیث بر این باورند که؛ اجابت در درون دعا قرار داده شده است و محال است دعائی بدون اجابت بماند.

عرفه و زیارت امام حسین

از امام صادق(ع) روایت است که؛ خدا قبل از اینکه نظر به اهل عرفات فرماید به زوار امام حسین نظرمیفرماید،《انّ اللّه تبارک و تعالی یتجلّی لزوّار قبر الحسین (ع) قبل اهل العرفات و یقضی حوائجهم و یغفر ذنوبهم و یشفّعهم فی مسائلهم ثمّ یأتی اهل عرفه..》.(کامل الزیارات)
البته نکته ای در حدیث است که مورد غفلت نباید قرار گیرد و آن اینکه ؛ "خدا تجلی میکند" ! 
این مقام، یعنی؛ زائر امام حسین به نقطه‌ای از معرفت برسد که خدا را بیابد و خدا در قلبش مشاهده کند، حرف سنگینی است.

آنانیکه به این مقام رسیده‌اند، قبل اینکه خود به ضیوفش در عرفات نظر کند به وی نظر رحمت می‌فرماید. این مقام از آنِ همه‌ی زائران کربلا نیست و صدالبته که به این سادگی ها هم نمیتوان به آن واصل شد. در روایات تعبیر "عارفاًبحقه" بدین جهت است.

والاترین زاویه دلدادگی به عرفه

به باور این قلم، در عین اینکه؛ دعا و زیارت امام حسین در روز عرفه دارای فضلیت خاص خود است و ما بدان مومنیم، اما مقدمه ای برای درک مهمترین زاویه "عرفه" می‌باشد و آن بهرمندی از رسول خاتم (ص) که صاحب مکه و منا و عرفات و کربلا است، می‌باشد. در این زاویه باید دلداده خطبه رسول خدا (ص) شویم‌.

آن خطبه ای که حضرت(ص) در حجّةالوداع در عرفات، در مسجد كوچكى به نام «مسجد الصَّخَرات» که در پايين كوه بوده و گفته شده پیامبر در آنجاسخنرانی فرموده، دل دهیم. اين خطبه، از اهميت بسيارى برخوردار بوده و حاوى نکات بسیار مهمی است؛ نکات مهم آن؛ بدون رودربایسی، مشکل امروز ما و حتی کارگزارن نظام و تمام جهان اسلام است!

مهمترین فرازهای خطبه رسول الله(ص) در روز عرفه و در صحرای عرفات و در آخرین حج شان:

۱) لزوم رعايت حرمت مال و جان يكديگر‌ و بازگرداندن امانت مردم در نزد هر كسى كه هست؛ 《ان دماءكم و اموالكم حرام عليكم...》

۲) رعايت حرمت ماههاى حرام و از بين بردن تغييراتى كه در ماههاى سال براى جابجايى ماههاى حرام انجام مي دادند. و لغو حقوق مربوط به خون‌هائی که در جاهلیت ریخته شده و می‌تواند سبب اختلافات بین مسلمین شود؛《..الا كل شى‏ء من امر الجاهلية موضوع تحت قدمى و دماء الجاهلية موضوعة》

۳) منع از معاملات رَبَوی که دارای زیاده "ربا" هستند و طلبهاى رَبَوى.《 و ربا الجاهلية موضوع..》 

۴) رعايت حقوق زنان از سوى مردان که زنان امانتهای خدا هستند و باید نیازهای آنان را تامین نمایید؛《و اتقوا الله فى النساء فانكم اخذتموهن بامانة الله ... و لهن عليكم رزقهن و كسوتهن بالمعروف.》 

۵) توجه عملی به قرآن واهلبیت (ع)؛ 《و قد تركت فيكم ما لن تضلوا بعدى ان اعتصمتم به: كتاب الله و سنة نبيه [و در «تاريخ‌ يعقوبي‌» ج‌۲ ص۱۱۱: كتاب‌ الله‌ و عترتي‌ أهل‌ بيتي‌، آمده و البته خیلی از منابع اهل سنت ، کلمه عترت را حذف کرده اند!]

در پایان پیامبر(ص) از آنان سوال نمود، آنچه گفتم شنیدید چون فردایی از شما سوال خواهند کرد؟ پاسخ دادند: آری و پیامبر دعا نمود و خدا را برآن شنید و اقرار شاهد گرفت؛ 《 و انتم تسالون عنى فما انتم قائلون؟! قالوا: نشهد انك قد بلغت و اديت و نصحت!  فقال باصبعه السبابة، يرفعها الى السماء و ينكتها على الناس: اللهم اشهد! اللهم اشهد! اللهم اشهد! ثلاث مرات》.

آیا هنوز آن روز عرفه نرسیده در کنار این همه ترغیب به تشکیل و شرکت در مراسم دعای عرفه ، و تبلیغ زیارت حضرت اباعبدالله (ع) [ که حق است]، به آن نکات مهم سخنان پیامبر در همین روز عرفه توجه نماییم؟

آیا به تشخیص واهی یک نفر؛ فردی از حقوق شهروندیش محروم نمی‌شود؟! 
آیا در بیت المالی که امانت است برخی دزدان مذهبی‌نما، اختلاس نمی‌کنند؟! 
آیا اقتصاد سالمی که دنیا آن را تجربه کرده و اسلام مغایر نیست و فاقد رباخواری و مظلوم کشی است، فراگیر شده؟! 

آیا هنوز که هنوز است این اخلاق عصر جاهلیت که زوم کردن بر زخم‌های کهنه قبیله‌ای بود، امروز بشکل تکیه بر زخم‌های کهنه سیاسی بین جناح‌ها گروکشی نمی‌شود؟! 
آیا زنان در جامعه اسلامی از همه حقوق قطعی خود حق مستفاد دارند؟! 
و آیا حرمت قرآن و اهلبیت (ع) توسط افراد، حتی توسط افراد بظاهر مذهبی و ولایتی، بخاطر "توهم گوئی" هائی مانند خواب دیدن‌ها و مقایسه افراد عادی با آنان و ... تضییع نمی‌شود؟!
بله اگر این خطبه رسول الله (ص) را بصورت جدی و نه شعاری، عمل می‌کردیم، بدین ناکجا آباد رهسپار نبودیم!


هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان