کد خبر: ۲۶۱۸۲
تاریخ انتشار: ۲۸ تير ۱۴۰۰ - ۱۲:۴۳-19 July 2021
خلّاقیت هیچ‌گاه با خیال‌بافی و در خلأ شکل‌نمی‌گیرد، بلکه محصولِ مطالعه است و تجربه‌گری و ممارست و مداومت؛ و البته‌که این‌همه بی «سرِ سوزن ذوقی»، درحکمِ هبأً منثورا است.
عصراسلام: آری، اساساً هیچ فراورده‌ای بی ‌پیشینه و فرایندی امکانِ ظهورنمی‌یابد. مروری کوتاه بر زندگیِ سرآمدانِ عرصهٔ فکر و فرهنگ از این حقیقتِ مسلّم، حکایت‌ دارد.

سیمینِ بهبهانی، هم‌چون پروینِ اعتصامی، دخترِ یک مترجمِ نامدار (عباس خلیلی) بود؛ دیپلمات و مترجمی ‌که صاحب‌امیازِ مجله‌ای مترقّی («اقدام») نیز بود و به بازتاب‌دادنِ حوادثِ عرصهٔ جامعه و سیاست نیز آشکارا گرایش‌داشت. مادرِ سیمین نیز بانویی فرهیخته و فرهنگ‌دوست بود. و اشاراتِ فراوانِ اساطیری، قرآنی و ادبی در شعرِ او، از چنین سرچشمه‌ها‌یی سیراب می‌شده‌است. سال‌ها آموزگاری نیز این اندوخته‌ها را در او نهادینه‌کرده‌بوده‌است. می‌توان‌گفت، در روزگارِ ما، کمتر بانویی هم‌زمان، این‌گونه، به مجموعهٔ فرهنگِ گذشته و امروزِ ما اشراف‌داشته‌است. 

شعرِ اجتماعیِ سیمین گرچه گاه هم‌چون تازیانه‌ای است، اما اغلب مرهمی از مهرِ مادری نیز بر زخم‌گاهِ مخاطب می‌نهد. شعرِ سیمین معترض است اما کم‌تر خشونت را تولید و تکثیر می‌کند.

سیمین چهارپاره نیز سروده اما در عرصهٔ غزل خوش‌تر درخشیده‌است. غزل‌های سیمین نیز گرچه غالباً در پیکره، مفردات و گاه حتی مولفه‌هایی از نحو، وامدارِ ادبِ کهن است، اما در عاطفه و محتوا امروزین و نوین است؛ درست است که او کم‌تر نو حرف‌می‌زند، اما همواره تحفه‌هایی از حرف‌های نو در آستین دارد. ازهمین‌رو نامِ او به‌عنوانِ یکی از غزل‌سرایانِ معتبرِ سدهٔ اخیر در ذهنِ مخاطبانِ جدّیِ شعرِ امروز ثبت‌شده‌است. 

بخشی از بدایعِ سیمین نیز در ابداع یا به‌کارگیریِ اوزانِ کم‌کاربرد نهفته‌است؛ همان‌ مولفه‌ای که موجب شد، او را نیمای غزلِ امروز بخوانند. گرچه حسینِ منزوی دیگر مدّعیِ نوآوری در این عرصه‌، در نوشته‌هایش گله‌گزاری‌هایی از سیمین نیز کرده‌ و فضلِ تقدّم خویش را در به‌کارگیریِ برخی از اوزانِ نو یا کم‌کاربرد، یادآورشده‌است. و البته بدایع و تجربه‌گری‌های سیمین در این عرصه، همواره توفیقی یکسان نیافته و گاه این نوجویی‌ها توسنِ شعرِ او را به گریوه‌هایی ناهموار و سکته‌هایی ثقیل و ناگوار نیز ‌کشانده‌است؛ تا بدان‌جا که شاعر خود به‌ناگزیر وزنِ غزل‌ها را در پانوشت آورده تا مخاطبِ کم‌ترآشنا بر وزنِ غزل سوار شود‌. 

سیمین نیز هم‌چون بسیاری از شاعرانِ نسلِ اول و دومِ امروز، شعرش (اغلب چهارپاره) را با رمانتیسم و بازتابِ زندگیِ روسپی‌ها، بی‌نوایان، دزدان، یتیم‌ها و...  آغازکرد و اندک‌اندک به غزلِ امروز (در مایه‌های شهریاری و ابتهاجی‌اش) گرایید. هرچند رسوباتی از نگرشِ رمانتیکی‌ِ سیمین را در دیگر دوره‌های شعرش نیز می‌توان سراغ‌گرفت («رستاخیز») اما در بحبوحهٔ دگرگونی‌های انقلاب و سپس جنگ، او به‌گونه‌ای جدی به شعرِ اجتماعی روی‌آورد. مجموعهٔ «خطی از سرعت و از آتش» سرشار از این‌گونه غزل‌ها است.
 
نکتهٔ آخر این‌که جان‌مایهٔ شعرِ سیمین هیچ‌گاه از حضورِ انسان و دغدغه‌های آدمی تهی نیست: عشق‌ها، غم‌ها، شادی‌ها و آزادی‌ها.

احمدرضا بهرام پور عمران
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان