کد خبر: ۲۵۶۴۳
تاریخ انتشار: ۰۴ تير ۱۴۰۰ - ۲۰:۳۰-25 June 2021
ریختن منی در خارج از رحم زن، هنگام نزدیکی را عَزل گویند.
عصراسلام: در فقه از جلوگیری به عنوان عزل منی یاد می شود که ممکن است توسط مرد یا با ممانعت زن باشد.حال قبل از آنکه به جواب این سئوال بپردازیم ذکر چند حکم شرعی برای تفهیم بهتر جواب ضروری است. 

۱)علی رغم آنکه بعضی فقها به طور مطلق قائل به حرمت عزل توسط مرد یا زن وحتی با اجازه از طرف مقابل هستند وآن را مستوجب دیه (۱۰ مثقال شرعی) میدانند ولی مشهور فقهای معاصر آن را مکروه میدانند. 

۲) عزل توسط زوجه بدون اجازه شوهر حرام است 

۳). عزل توسط شوهر بدون اجازه همسر مکروه است .[۱] 

حکمت کراهت عزل توسط مرد یا زن حتی با اجازه دیگری به مبانی وفلسفه خانواده وتوالد وتناسل برمی گردد که به نظر می رسد مبنای آن روشن باشد. 

فلسفه حرمت عزل توسط زوجه بدون اجازه شوهر آن است که علاوه بر تنافی با حکمت فوق با حق تمکین واجب توسط زن که تکلیفی الزامی در مقابل مرد است منافات دارد(لازم به ذکر است چنین تکلیفی را از زمان عقد در مقابل حق نفقه که بر عهده مرد است قبول نموده است) ودر عین حال چنین تمکینی با هیچ حقی از زن منافات ندارد. 

اگرکسی سئوال کند که لزوم حفظ ونگهداری و شیر دادن و تر و خشک کردن بچه و... مواردی است که با حق زن منافات دارد در جواب می گوییم از نظر فقهی هیچ کدام از موارد بالا تکلیفی الزامی برای زن محسوب نمی شود و هیچ کس طبق هیچ وجه شرعی نمی تواند زن را به آن الزام کند وحتی برای شیر دادن به فرزند می‌تواند از شوهرش مطالبه اجرت نماید. اما در مورد اینکه چرا عزل توسط شوهر بدون اجازه همسر حرام نیست باید بگوییم که اولا چنین فرضی هم بخاطر منافات با فلسفه ومبانی خانواده در اسلام مرجوح است ثانیا چون عدم عزل و نتیجتا بچه دار شدن مستلزم تکالیف متعددی از جهت نفقه و حضانت و... برای مرد است این امکان برای او حاصل شده تا قوت و امکانات خود را ارزیابی کند و در صورتی که پیش بینی می کند از عهده آن بر نمی آید می تواند از بچه دار شدن جلوگیری کند. 

در عین حال که از نظر شرعی با عزل او هیچ حق الزامی از همسر فوت نمی گردد وهیچ تکلیفی برای زوجه به وجود نمی آید. خلاصه آنکه عزل زوجه حتی بااجازه شوهر اگر دلیل خاصی نداشته باشد به لحاظ آنکه مخالف فلسفه خلقت و تشکیل خانواده است مکروه و بدون اجازه شوهر بدلیل آنکه با حق تمکین و وظیفه شرعی او به عنوان همسر منافات دارد حرام است . ودر مورد مرد هم عزل آگر دلیل خاصی نداشته باشد مکروه واگر دلیلی از جمله عدم توانایی لازم در جهت انجام تکالیف نسبت به فرزند داشته باشد عزل حتی بدون اجازه همسر جائز است. 

[۱] .محدث قمی.غایه القصوی فی ترجمه عروه الوثقی . منشورات صبح پیروزی ۱۴۲۳.ج ۲ ص۳۰۴، پرسمان

***
حکم عزل منی در موارد زیر چیست؟ 

۱. مرد و زن هر دو راضی باشند.

۲. مرد راضی و زن مخالف باشد.

۳. زن راضی و مرد مخالف باشد.

در اصطلاح فقهی، جلوگیری از ریختن منی در رحم زن، به هنگام آمیزش را «عزل» منی می‌گویند.[۱] گرچه طبق روایتی از پیامبر اسلام(ص) از این عمل نهی شده است،[۲] اما از سایر روایات،[۳] در این زمینه استفاده می‌شود که این نهی، دلالت بر حرمت ندارد. بر این اساس حکم شرعی عزل منی به شرح ذیل است:

۱. اگر مرد و زن هر دو راضی به عزل منی باشند، این کار اشکالی ندارد، البته برخی[۴] آن را مکروه شمرده‌اند.
۲. اگر مرد راضی به عزل منی و زن مخالف آن باشد، این کار مکروه است، ولی برخی از فقها[۵]، در جایی که آمیزش بر مرد واجب باشد،[۶] عزل منی را تابع رضایت زن دانسته‌اند.
۳. اگر زن راضی به عزل منی و مرد مخالف آن باشد، این کار جایز نیست.

شایان ذکر است، حکم مذکور مربوط به ازدواج دائم است، و الا در ازدواج موقت، عزل منی جایز است.

در هر حال، جلوگیری از بارداری از این طریق، در بسیاری از جوامع به منظور کنترل جمعیت رواج دارد؛ زیرا ممکن است زن و شوهر آمادگی لازم برای بچه‌ دار شدن و تربیت فرزند را نداشته و یا از نظر پزشکی باردار شدن برای زن خطرناک باشد. در این‌گونه موارد زوجین تمایل دارند از بارداری به نحوی جلوگیری کنند، که عزل و استفاده از کاندوم یکی از راه‌های آن است، و اسلام آن‌را مطلقاً منع نکرده است.[۷]
ضمائم:
پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[۸]

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):
۱. جایز است.
۲. مکروه است.
۳. اگر زن مرد را از انزال در داخل منع کند و مرد راضی نباشد حرام است.

حضرت آیت الله العظمی شبیری زنجانی (مد ظله العالی):
۱. جایز است.
۲. مکروه است.
۳. جایز نیست.

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):
 ۱ و ۲. عزل منی در متعه  مانعی ندارد، ولی در دائمه اگر زن راضی نباشد بر مرد عزل مکروه است.
۳. حکم جواز عزل برای رجال بوده و الا زن مجاز به منع انزال و یا عزل نیست مگر آنکه خود مرد اقدام به عزل کند.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):
عزل کردن، مکروه است، ولی تابع رضایت مرد است، مگر در جماع واجب (هر چهار ماه یک بار)، مگر آنکه به رضایت زن باشد.

حضرت آیت الله هادوی تهرانی (دامت برکاته):
۱. جایز است.
۲. جایز است؛ هر چند احتیاط مستحب آن است که قبل از ازدواج، مرد شرط کند که قصد عزل دارد.
۳. جایز نیست.

[۱].  محمود عبد الرحمان، معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة، ج ‌۲، ص ۴۹۸، بی‌جا، بی‌تا.

[۲]. طباطبایی بروجری، آقا حسین، منابع فقه شیعه(ترجمه جامع احادیث شیعه)، مترجمان: حسینیان قمی، مهدی، صبوری، ج ‏۲۵، ص ۴۶۶، ح ۶۷۴، انتشارات فرهنگ سبز، تهران، چاپ اول، ۱۴۲۹ق.

[۳]. همان، ج ۲۵، ص ۴۲۵، باب ۲۷.

[۴]. آیت الله مکارم شیرازی.

[۵]. آیت الله مکارم شیرازی.  

[۶]. بر مرد واجب است حداقل هر چهار ماه یک بار با همسر خود آمیزش داشته باشد، مگر اینکه زن خود راضی به ترک آن باشد؛ جهت آگاهی بیشتر، ر.ک: ۱۲۹۲۹(ترک همبستری)

[۷]. الیزدی، السید محمد کاظم بن عبد العظیم الطباطبائی‏،العروة الوثقى (المحشى)، ج ‏۵، ص ۵۰۶، م ۶، مؤسسة النشر الإسلامی‏، قم المقدسه، ۱۴۱۹ق‏؛ امام خمینى، سید روح اللّٰه، مترجم: اسلامى، على، تحریر الوسیلة، ج ‌۳، ص ۴۳۱، م ۱۴، دفتر انتشارات اسلامى، قم، ۲۱، ۱۴۲۵ق.

[۸]. استفتا از دفاتر آیات عظام: سیستانی، شبیری زنجانی، صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی (مد ظلهم العالی) توسط سایت اسلام کوئست.

***
جلوگیری از بارداری بدون اجازه شوهر

سوال: آیا زن می تواند بدون اجازه شوهر به وسیله دارو از بارداری جلوگیری نماید؟

امام خمینی(ره):

بدون رضایت شوهر جایز نیست.

(استفتائات ۱۳۸۲، ج3، ص ۲۸۳، س ۷)

آیة الله بهجت(ره):

اگر نکاح مشروط به استیلاد (بچه دار شدن) بوده است، نمی تواند.

(استفتائات، ۱۳۸۶، ج۴، ص ۷۷، س ۴۸۴۲)

آیة الله تبریزی(ره):

در صورتی که جلوگیری موقت باشد و ضرر زیادی نداشته باشد، اجازه شوهر لازم نیست.

(صراط النجاة، ج ۹، ص ۲۷۵، س ۹۳۰)

(منهاج الصالحین، ج۲، ص ۳۵۶، م ۱۳۷۸)

آیة الله خامنه ای(دام ظلّه):

محل اشکال است. (بنابر احتیاط بدون رضایت شوهر اقدام نکند).

(اجویة الاستفتائات، ص ۳۰۰، س ۱۲۵۹ و سوال از دفتر)

آیة الله خوئی(ره):

در صورتی که جلوگیری موقت باشد و ضرر زیادی نداشته باشد، اجازه شوهر لازم نیست.

(صراط النجاة، ج۲، ص ۳۱۹، س ۱۰۰۹)

(منهاج الصالحین، ج۲، ص ۲۸۴، م ۱۳۷۸)

آیة الله سیستانی(دام ظلّه):

اجازه شوهر لازم نیست.

(منهاج الصالحین، ج۳، ص ۱۱۶، م ۳۸۵)

(ملحقات کتاب منهاج الصالحین، ص ۲۱۷، س ۱۶۹)

آیة الله فاضل لنکرانی(ره):

رضایت شوهر لازم نیست.

(جامع المسائل، ج۱، ص ۴۵۹، س ۱۷۵۱ و ج ۲، ص ۴۸۰، س ۱۳۳۷)

آیة الله گلپایگانی(ره):

ظاهراً اذن شوهر شرط نیست.

(مجمع المسائل، ج۲، ص ۱۷۳، س ۴۸۶ و ج ۳، ص ۲۴۴، س ۷۰)

آیة الله مکارم شیرازی(دام ظلّه):

باید با رضایت شوهر باشد.

(استفتائات جدید، ج۲، ص ۶۰۹، با استفاده از س ۱۷۶۵)

آیة الله نوری همدانی(دام ظلّه):

جلوگیری برای مدت طولانی جایز نیست و در صورت موقت با تذکر شوهر به عدم رضایت، جایز نیست.

(هزار و یک مساله فقهی، ج۱، ص ۲۸۰، س ۹۶۰)

آیة الله وحید خراسانی(دام ظلّه):

رضایت شوهر لازم نیست.

(منهاج الصالحین، ج ۳، ص ۳۱۸، م ۱۳۷۸)


تبیان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان