کد خبر: ۲۵۶۲۴
تاریخ انتشار: ۰۴ تير ۱۴۰۰ - ۱۳:۱۳-25 June 2021
پایگاه خبری دیده بان محیط زیست و حیات وحش ایران: منطقه حفاظت شده سبزکوه قبل از سال ۱۳۶۵ به صورت منطقه آزاد مورد حفاظت قرار می گرفت ولی از سال ۱۳۶۵ با بررسی و مطالعات انجام شده و به دلیل دارا بودن پتانسیل های غنی گیاهی و جانوری و توپوگرافی ویژه به صورت منطقه شکار ممنوع تحت حفاظت قرار گرفت.
پس از آن منطقه سبزکوه طی مصوبه شماره ۱۲۵ شورای عالی محیط زیست مورخ ۱۳۶۹/۱۲/۷ بعنوان منطقه حفاظت شده به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته است.

منطقه حفاظت شده سبز کوه با وسعت ۵۶,۳۰۸ هکتار در فاصله ۱۵۰ کیلومتری از مرکز استان چهارمحال و بختیاری و ۳۰ کیلومتری شهر لردگان قرار دارد. این منطقه در شهرستان های بروجن، لردگان و کیار قرار دارد.

بلندترین ارتفاع منطقه مربوط به کوه هزاردره با ارتفاع ۳۸۷۰ متر و کمترین ارتفاع ۱۱۲۰ متر از سطح دریا می باشد.

اقلیم:

منطقه سبزکوه از نظر استقرار در اقلیم لردگان قرار دارد که این اقلیم دارای آب و هوایی نیمه مرطوب با تابستان های گرم و خشک و زمستان های سرد و همین طور میانگین بارش سالانه آن ۸۰۰-۴۰۰ میلی متر و میانگین دمای سالانه ۱۴/۲ درجه سانتی گراد می باشد و ارتفاعات سرد برفگیری را دارا می باشد.

منابع آب:

رودخانه ونک که از پیوستن رودخانه کره بس تشکیل و از داخل منطقه عبور می کند تنها رودخانه منطقه می باشد.

علاوه بر آن دو چشمه بزرگ با دبی قابل توجه همچون چشمه تنگ زندان معروف به آبشار تنگ زندان و چشمه آب سفید نیز تغذیه کننده این رودخانه می باشد. جدای از این موارد چشمه های دیگری در گوشه و کنار منطقه یافت می شود که نقش مهمی در تامین آب وحوش منطقه عهده دار هستند از جمله این چشمه ها به چشمه دره باقر، چشمه تنگ مومنائی، اشگفت یارویس، بر آفتاب، فاریاب، چشمه بنه دو، چشمه چال رو، نعل اشکنان، گردو تنگ محمد حسن، گوراب، بزدانی، خاردان، تنگ دیوان، آبیدی، سر پل، آب گوگردی، دورک، تنگ معدن، چشمه گچ، تنگ لاغر، پرموسیری، بنی یو، دره خشک (لاچنداری) ،شیخ احمد، چشمه زیرکمر، موسی خان، چشمه خان، چشمه غار و ده ها چشمه دیگر می توان اشاره کرد.

دسترسی:

به دلیل وجود تعدادی روستا و همچنین حضور عشایر در منطقه و به علت دسترسی به این محل ها، وجود راه های دسترسی آسفالته و خاکی در منطقه اجتناب ناپذیر می شود. به همین دلیل دسترسی به منطقه از طریق جاده آسفالته و خاکی پاسگاه برجوئی، از طریق جاده خاکی سر پیر، از طریق جاده آسفالته بروجن به لردگان، جاده آسفالته لردگان به معدن و معدن به دورک و جاده آسفالته حیدرآباد از طریق شهر ناغان و جاده خاکی وستگان از طریق روستای وستگان و جاده خاکی تنگ زندان جاده خاکی حیدر آباد به دم آب و تنگ لاغر و جاده خاکی روستای چاه گاه مسیر خواهد بود.

جاذبه های گردشگری:

منطقه حفاظت شده سبزکوه منطقه‌ای کوهستانی است و به لحاظ تغییرات ارتفاعی زیاد در این منطقه مناظر زیبا و چشم‌اندازهای بدیعی را بوجود آورده است. چشم‌اندازهای بدیع و بکر از کوهستان های پرشیب و صخره‌ای و رخنمون‌های سنگی، مراتع و جنگل های با تراکم مختلف و مناظر آبی موجود در منطقه، چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند و آرامش را برای بازدید کنندگان و علاقمندان به طبیعت به ارمغان مــی‌آورد.

به علت کوهستانی بودن منطقه آبشارها و غارهای متعددی در این منطقه بوجود آمده است. آبشارهای متعددی که هم ارتفاع قابل توجهی دارند و هم آب قابل توجهی از آنها سرازیر می‌شود مانند:

آبشار قزل و یا آبشار کردی سبزکوه که مسیر این آبشار از طریق کره‌بس بوده ارتفاع آن بسیار بلند و منظره آن بسیار دیدنی و جالب است.

آبشار دره عشق هرچند در منطقه هلن واقع گردیده است لیکن به دلیل همجواری آن با منطقه سبزکوه از ویژگی خاص برخوردار است چرا که محل استقرار و بازدید از این محل در منطقه سبزکوه قراردارد و ارتفاع آن به حدود بیش از ۱۰۰ متر می‌رسد، از دل کوه با سرعت زیادی بیرون می‌جهد. نکته جالب توجه این است که آب این آبشار مانند آبشارهای دیگر خارج نمی‌شود بلکه از دل کوه مانند چاهی بیرون می‌جهد. این آبشار بین دو روستای دره عشق و دورک شاهپوری معروف به دورک اناری قرار دارد. اطراف آن باغ های انار وجود دارد و محیط زیبایی را بوجود آورده است.

آبشار تنگ زندان: این آبشار نیز با ارتفاعی بیش از صد متر در ارتفاعات هزار دره واقع است. دسترسی به این آبشار بسیار زیبا تنها برای افراد آشنا با فنون کوهنوردی و صخره نوردی میسر است که هیجان بازدید آن را دو چندان می کند.

رودخانه نمک: این رودخانه فصلی با برخورداری از املاح بالا در طول مسیر چند کیلومتری خود حاشیه ای سفید از املاح نمک را در اطراف خود به جای می گذارد که گاهی به تشکیل توده های بزرگی از نمک به اشکال بسیار زیبا و شبیه مرجان های دریایی می انجامد. مردم محلی از این املاح در پخت و پز خود استفاده کرده و آن را دارای خواص درمانی می دانند. رودخانه نمک در مسیر روستای معدن از سمت ارمند قرار دارد.

رودخانه کره بس: که با برخورداری از آب فراوان در طول منطقه سبزکوه جریان دارد، در طی مسیر خود مناظری بدیع و دیدنی به وجود می آورد و از جمله مناظر مهم منطقه که می تواند محور اصلی جذب بازدید کننده قرار گیرد محسوب می شود.

جنگل های بلوط: این جنگل ها که بسته به میزان بهره برداری صورت گرفته از آنها از تراکم متفاوتی برخوردارند، تقریبا در بیش از ۱۵ درصد اراضی منطقه سبزکوه قابل روئیت می باشند. جنگل های پراکنده واقع در حاشیه رودخانه کره بس از روستای معدن تا دورک از جمله زیباترین چشم اندازهای منطقه سبزکوه به شمار می آیند. جنگل  های بلوط حاشیه جاده آلونی، چاه گاه، آب چنار، ارمند واقع در مرز منطقه نیز سیمای جنگلی زاگرس را به نمایش می گذارند.

جنگلهای توام بنه و ارس: در بخش کوچکی از حاشیه شمالی منطقه در ضلع شمالی جاده خاکی چهارطاق تا حیدرآباد جنگل هایی از ارس و بنه به صورت پراکنده خود نمایی می کند که به علت قرق بودن به واسطه طرح جنگلداری چهارطاق زیر نظر اداره منابع طبیعی از پوشش خوبی برخوردار بوده و منـاظری فوق العاده که هر رهگذری را به تحسین خالق آن وا می دارد را ارائه می دهد.

جوامع انسانی:

خوشبختانه در داخل منطقه هیچگونه شهر و یا روستایی وجود ندارد ولی در اطراف منطقه و در حاشیه آن روستاهایی وجود دارد که منطقه از آن متاثر خواهد شد. از جمله این روستاها دورک، دره عشق، دره یاس، دره بید، آبشاران علیا، آبشاران سفلی، برنجگان، معدن، فارسون، جغد، دشتیه، دم آب، حیدر آباد، فرخور، چهار طاق، وستگان، چهراز، جغدان، مرادان، کلاموئی، چاگاه، آب چنار، ارمند بالا و ارمند پائین را می توان نام برد که تعدادی از آنها همجوار منطقه بوده و تعدادی دیگر با فاصله از منطقه قرار دارند.

حفاظت:

حفاظت فیزیکی منطقه به واسطه حضور شبانه روزی مامورین محیط بان در منطقه با سه پاسگاه محیط بانی برجوئی، معدن و چهارطاق صورت می پذیرد.

پوشش گیاهی:

منطقه حفاظت شده سبز کوه منطقه ای است کوهستانی از سلسله جبال زاگرس که بسیار ناهموار بوده و مراتع آن بیشتر در بخش های مرتفع منطقه قرار دارند.

بالغ بر ۲۷۲ گونه گیاهی از ۵۰ خانواده و ۱۷۴ جنس در منطقه شناسائی شده است که به واسطه شرایط توپوگرافی پوشش منطقه به قسمت های مختلف تقسیم بندی می گردد:

- گیاهان مربوط به اراضی صخره ای که معمولا فاقد پوشش گیاهی است ولی در قسمتهائی از آن به طور پراکنده گونه هائی از Astragalus و daphne mucronata  دیده میشود.

- گیاهان مربوط به اراضی کوهستانی که با خاک های کم عمق، شیب تند و ارتفاع زیاد به همراه سرمای طولانی می باشد و گونه هایی چون گون گزی، گون کتیرایی و گندمیان چند ساله را شامل می شود.

- گیاهان اراضی دامنه ای و کوهپایه ای که گیاهانی چون زالزالک، بادام، گوش بره، ارس، کیکم ، گون، دافنه شن

- گیاهان مربوط به اراضی تپه ای و واریزه ای با گونه های غالب Cirsium bractosum-noaea mucronata – bromus tomentellus

- گیاهان مربوط به اراضی جنگلی که از جنگل بلوط پوشیده شده است و گونه غالب آن  Olea europaea – Pistacia khinjuck –Quercus   branti میباشد.

گونه های شاخص جانوری:

پوشش گیاهی متنوع منطقه حفاظت شده سبز کوه به نوبه خود زیستگاه های مختلفی را برای انواع جانوران وحشی در کنار توپوگرافی، اقلیم و منابع آبی فراهم ساخته که حدود ۲۴ گونه پستاندار، ۲۱ گونه خزنده، ۴ گونه دوزیست و ۱۲ گونه ماهی را در خود جای داده است.

این در حالی است که تعداد این گونه ها از این میزان هم بیشتر است که با توجه به شرایط سخت طبیعی منطقه تنها گونه های برجسته قابل شناسایی بوده است.

پستانداران: کل و بز، پلنگ، گربه وحشی، کفتار، راسو، رودک، خرس قهوه ای، سنجاب ایرانی، روباه، شغال، پایکا، خفاش ها، تشی، شنگ، خارپشت، گراز، خرگوش و گرگ

پرندگان: انواع چکاوک، انواع گنجشک ها،  جغد کوچک، هدهد، کبوتر چاهی، کبوتر کوهپایه ای، کبک، کبک دری، تیهو، دلیجه، عقاب طلائی، جی جاق، سارگپه، کلاغ ابلق، زاغی، کلاغ نوک قرمز، کلاغ نوک زرد،

خزندگان و دوزیستان: مار جعفری، مار پلنگی، انواع مارمولک، انواع لاک پشت، مار قیطانی، شترمار، افعی، تیرمار

تعارضات و تهدیدهای منطقه:

چرای دام: جمعیت ساکن و متحرک موجود در منطقه دارای شیوه‌های زیستی مبتنی بر آمیخته‌ای از زیست عشایری و روستایی است. علاوه بر آن عشایر بختیاری کوچنده نیز از فاصله‌های دور همه ساله برای چرای احشام به این منطقه روی می‌آورند. عدم وجود دشتها و زمینهای مناسب زراعی و کوهستانی بودن و یا تپه ماهوری بودن اراضی منطقه حفاظت شده سبزکوه سبب گردیده است که استفاده مرتعی در سراسر آن به شدت رواج داشته باشد.

قطع جنگل و سرشاخه زنی: عمده‌ترین وجه استفاده از جنگل در این منطقه تهیه هیزم و ذغال از چوب درختان جنگلی است و بعد از آن استفاده از شاخ و برگ درختان و نهال های جوان به منظور تعلیف دام و همچنین ساخت پرچین و آغل است که به علت کمبود گیاهان مرتعی و حضور دام مازاد بر ظرفیت مراتع در منطقه می‌باشد. بهره‌برداری بی رویه باعث از بین رفتن جنگل‌ها شده و اجرای برنامه‌های احیاء و بهره‌برداری اصولی از آنها را فوق‌العاده مشکل و طویل‌المدت نموده است.

کشاورزی: روی آوردن به کشت های آبی و از جمله کشت برنج با توجه به وفور آب و کمبود اراضی هموار، در چنین نواحی از قبیل دره بید، آبشاران پایین، آبشاران بالا، دره عشق و دورک دیده می‌شود. این جوامع پس از دامداری عمدتا متکی به زراعت های دیم هستند. این وضعیت در عادل‌آباد، دشت ارمند، دم آب و فارسون دیده می‌شود. به این ترتیب انجام شخم غیراصولی در امتداد شیب و درنظر گرفتن آیش های طولانی مدت در این دیمزارهای کم بازده، سبب فرسایش شدید خاک و تخریب کامل پوشش گیاهی طبیعی ذیربط شده است. این وضعیت برای نواحی دشت ارمند و فارسون نیز که اراضی آن در بالادست رودخانه قرار داشته و آب به آن سوار نمی‌شود عینا دیده می‌شود.

حضور عشایر در منطقه: حضور شمار زیادی از عشایر منطقه باعث گردیده است که جمعیت برخی از گونه‌ها مانند قوچ و میش حذف شده و شمار گونه‌های جانوری وابسته به کوه ها و ارتفاعات بلند صخره‌ای نظیر کل و بز (پازن) کاهش یافته و محدود به ارتفاعات تقریبا غیرقابل دسترسی گردد. علاوه بر این عشایر منطقه برای دفع گوشتخوارانی مانند گرگ از تفنگ استفاده می‌کنند. به طور کلی اراضی حاشیه‌ای و گرداگرد منطقه سبزکوه تحت تأثیر فعالیتهای انسانی بخصوص دامداری عشایری می باشد و به دلیل وجود منابع آب و توزیع تقریبا یکنواخت آن، این فعالیت ها و حضور عشایر در اراضی پیرامونی رو به پایداری می‌رود.

ایجاد راههای ارتباطی: بخش عمده مرزهای منطقه را راههای دسترسی موجود تشکیل می‌دهند. این شرایط نشان می دهد مجموعه زیستگاه ها و عناصر زیستی درون منطقه به استثناء محیط‌های آبی با اراضی پیرامونی خود پیوند اکولوژیکی نداشته و در صورت وجود آن، حساس و شکننده است. این انزوا و نبود پیوند اکولوژیکی می‌تواند در دراز مدت حتی به انقراض جانوران وحشی موجود در منطقه منجر شود. از طرف دیگر یکی از اهداف تحت حفاظت قرار دادن بخشی از سرزمین آنست که با ایجاد تغییرات در سرزمینهای پیرامونی و درنتیجه تخریب زیستگاهها در آن اراضی بتدریج گونه‌های مربوط به آن نقاط خواهند توانست خود را به جزیره امن که عبارت از منطقه حفاظت شده باشد رسانیده و از اقیانوس آشفته در حال تغییر نجات یابند. بنابراین با محصور کردن یک منطقه حفاظت شده به وسیله جاده‌های آسفالته و پرترافیک عملا این مزیت که می‌توانست باعث افزایش تنوع گونه‌ای در منطقه شود، از آن سلب می‌شود.

شکار: یکی از دلائل کاهش جمعیت حیات وحش منطقه، تخریب و تصرف زیستگاه و شکار غیرمجاز در روند کشتار و بهره‌برداری از جمعیت وحوش منطقه می باشد. شکار کل و بز، کبک، تیهو و ماهیگیری از جمله مواردی است که توسط بعضی از اهالی روستاهای واقع درحاشیه منطقه و عشایر محسوب می‌شود.

علاوه بر همه این موارد این منطقه به واسطه وجود بالقوه منابع معدنی در تعارض با تقاضای صدور پروانه بهره‌برداری از معادن و حفاظت از منطقه قرار دارد که با توجه به سابقه، قریب ۱۵-۱۰ هزار هکتار از منطقه را تحت ‌الشعاع قرار می‌دهد.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان