کد خبر: ۲۵۳۴۹
تاریخ انتشار: ۲۴ خرداد ۱۴۰۰ - ۰۶:۵۸-14 June 2021
گاهی "زمانه و روزگار" از مدار صدق و صفا خارج می‌شود و سرناسازگاری می‌گذارد.
عصراسلام: اینجاست که خواه در مسائل فردی و یا مسائل اجتماعی، ما آدمیان دلخوش نبوده و با ناامیدی و فشار روزگار را می‌گذرانیم! چه باید کرد و چگونه می‌توانیم بر ظلم "زمانه" فائق آمده و کام زندگی را شیرین و گوارا کنیم؟

در این راستا خطبه ۳۲ نهج البلاغه خواندنی است که بخشی از مفاد آن خطبه نورانی در ضمن مطالب ذیل تقدیم می‌کنم؛

مطلب اول؛ باید باور کنیم که زمانه گاهی واقعا با آدمی سر ناسازگاری دارد تا در پی علاج آن برآییم. و روشن است مقصود از "زمانه" پاره ای از مردمان هستند، در این موارد ذکر ظرف و اراده مظروف شده.

در نهج البلاغه فرمود: «اي مردم، ما در روزگاری کینه توز و زمانی پر از کفران و نامردی قرار گرفته‌ايم. ؛ ايُّهَا النَّاسُ، إِنَّا قَدْ أَصْبَحْنَا فِي دَهْرٍ عَنُودٍ وَ زَمَنٍ كَنُودٍ‌ » 

مطلب دوم؛ نشانه زمانه های کینه توز و انحرافی و یا استبدادی طبق ترسیم واقع گرایانه نهج البلاعه دارای دو خصوصیت است:

۱) روزگار کینه و دشمنی، روزگاريست كه انسان های درست و شریف با انگ زنی از سوی چهره های قدرت ، به یک سِری آدمهای منفی و تبهکار به جامعه معرفی میشوند و خود و خانواده شان از هستی ساقط می‌شوند! 

و امروزه این چالش بزرگ اخلاقی در وادی "سیاست" با انواع شنود و گزارش و سند سازی برای منفی و مردود شمردن انسانهای شریف بصورت نهادینه شده در آمده و انجام می‌شود!  امام علی(ع) این معنا را در این جمله قرارداد: «يُعَدُّ فِيهِ الْمُحْسِنُ مُسِيئاً»

۲) خصوصیت دیگر زمانه‌ی کینه، در افزایش ظلم و استبداد ستمگران است. آنجایی که ظالمان، لباس خیرخواهان پوشیده و با استفاده رانت های قضائی و قانونی و بوجه‌ای؛ ظلم و تعدی به حقوق فرد و یا ملت را به مرحله‌ای می‌رسانند که امام علی (ع) از آن به "طغیان" نام می‌برد؛ «و يَزْدَادُ الظَّالِمُ فِيهِ عُتُوّاً »

مطلب سوم‌؛ راه چیست؟ چه باید کرد؟ بر اساس خطبه ۳۲ نهج البلاغه؛ باید اقتضائات زمان را شناخت و حق آن را ادا کرد که در واقع ادای "حق الناس" است. "زمان شناسی" یعنی؛ دریافت درست از دنیای پیرامون و بایدهای آن ، و این مهم با دگم اندیشی و جزم انگاری قابل جمع نیست.

افلاطون می‌گوید: مردم هر زمانى مى پندارند كه روزگار آنها آخر الزمان باشد، زمان خود را از روزگاران پيشين زشت تر و كم اهميت‌تر مى‌دانند. در صورتى كه نمى‌انديشند تا حق زمان گذشته و حال را بخوبى ادا كنند. 

امام علی (ع) برای دستیابی و شناخت اقتضائات زمانه دو رکن مهم را معرفی می‌کند:

اول؛ حفظ تجارب گذشته و احترام به دانش و مهارت هایی که مرتبط با آن است.

دوم؛ بازگشت به دانایان و پرسش و کاوشگری‌

امام (ع) در مقام تبیین این رکن با زبان توبیخ! چنین فرمود: «از آنچه كه ميدانيم و تجربه کرده ایم سودی نميبريم ! درباره آنچه كه نميدانيم سئوال نمي‌كنيم! لانَنْتَفِعُ بِمَا عَلِمْنَا و لَا نَسْأَلُ عَمَّا جَهِلْنَا. »
استاد شهید مطهری؛ غرض امام علی از این جملات، مغتنم دانستنِ تجربه‌های گذشته است که می‌تواند آینده را رقم زند."

ابن میثم بحرانی در شرح نهج البلاغه گوید: "باید در مورد اتفاقات و حوادث زمان به علل و اسباب آن بدقت نگريسته شود، و بررسى كامل در جريان امور زمان از قبيل نيرومندی‌ها، ضعف، سستی‌ها، امن و ترس‌ها انجام گيرد."

امروز دنیا و هر جامعه‌ای که مرتبط با دنیاست، دارای پیچیدگی‌هایی خاصی است که قطعا توجه به آن و دریافت همه ابعاد آن از توان فکری و مدیریتی یک شخص و حتی یک سلیقه سیاسی و اجتماعی بیرون است. امروز دنیای علم و دانش، راهکارهای مهمی چون وجود "رسانه ها و احزاب" و آزادی آنان را پیش بینی کرده تا بتوانند از سختی‌ها و چالش‌های زمانه، عبور کنند.

مطلب چهارم؛ نباید از خطر ادامه کینه توزی و انحراف و استبداد زمانه غافل شد!

مخالفت و محدویت و دگم اندیشی دربرابر پایگاه‌های بزرگ تبادل اندیشه و نظر و نقد، نادیده گرفتن راهکار نهج البلاغه است و خروجی آن؛ زمینه سقوط و یا براندازی نظام‌های سیاسی اجتماعی خواهدبود.

این صریح نهج البلاغه است که اگر همه روزنه‌های دانش و آگاهی و تجربه در جامعه‌ای بسته شود؛ «یکباره ضربه مهلکی به بر سر ملت فرود خواهد آمد! ولَا نَتَخَوَّفُ قَارِعَةً حَتَّى تَحُلَّ بِنَا.»
شگفت آورست که عاملان کینه توزی و استبداد زمانه؛ از این همه ضربات، ذره‌ای بخود نمی‌آیند!

تریدی نیست که عاملان کینه توزیِ زمانه؛ با ظاهری حق گرا، قانونمدار و فسادگریزجلوه گری میکنند!

علامه جعفری درشرح خطبه ذکر شده چنین می‌نویسد: "به هر دستی نبايد دست داد، چگونه مي‌توان فريب ظاهر انسانهائی را نخورد كه قيافه‌‌ی خود را با صلح و صفا آراسته و درونشان جايگاه درندگان و گزندگان بی امان و مهلك مي‌باشد؟!


هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان