کد خبر: ۲۴۷۱۲
تاریخ انتشار: ۲۳ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۲:۰۶-13 May 2021
بعضى از مفسران جمله «و علی الذين ...» را منسوخ شمرده‌اند، علامه طباطبايی در پاسخ می‌فرمايد: آيات ۱۸۳ تا ۱۸۵ دارای هدف مشترك، سياق متصل، جملات به هم پيوسته و بيان روشن است و تطبيق آن با نظريه اين مفسران، اتصال سياق را از بين می‌برد.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، علامه طباطبايی در تفسير عبارت «و على الذين يطيقونه فدية طعام مسكين» در آيه ۱۸۴ سوره بقره می‌فرمايد:

كلمه «يطيقون» از مصدر اطاقه است و اطاقه همان‌طور كه بعضى گفته‏اند به معناى به كار بستن تمامى قدرت در عمل است كه لازمه آن اين است كه عمل نامبرده آن‌قدر دشوار باشد كه همه نيروى انسان در انجامش مصرف شود، در نتيجه معناى جمله «و على الذين يطيقونه» اين است كه هر كس روزه برايش مشقت داشته باشد.

كلمه «فديه» به معناى بدل و عوض است و در اين‌جا به معناى عوض مالى است كه همان طعام مسكين؛ يعنى سير كردن يك مسكين گرسنه از غذایى كه خود انسان مى‏خورد، البته نه آن غذاى ساده‏اى كه گاهى مى‏خورد و نه آن غذاى لذيذى كه باز گاه گاه مى‏خورد، بلكه از غذاى متوسطى كه در بيش‌تر مواقع استفاده مى‏كند و حكم اين فديه نيز مانند حكم قضاى روزه مريض و مسافر واجب است؛ چون تعبير «و على الذين»، تعبيرى است كه وجوب تعيينى را مى‏رساند، نه تخييرى و نه رخصت را.

بعضى از مفسران گفته‏اند: «جمله نامبرده نيز رخصت را مى‏رسانده و سپس نسخ شده است؛ زيرا خداى سبحان در اول، همه مردم را كه مى‏توانند روزه بگيرند بين روزه گرفتن و كفاره دادن از هر روز به طعام يك مسكين مخير كرد چون مردم در آن ايام عادت به روزه نداشتند بعدها كه رفته رفته عادت كردند، اين آيه به وسيله آيه: «فمن شهد منكم الشهر فليصمه...» نسخ شد.»

بعضى ديگر گفته‏اند: «تنها نسبت ‏به اشخاص توانا نسخ شد و قرار شد حتما روزه بگيرند و اما مثل پير زن و پيرمرد سالخورده و زن حامله و زن بچه شيرده آيه نسخ نشد و حكم جواز افطار و فديه دادن باقى ماند.»

علامه در پاسخ می‌فرمايد: اين‌گونه تفسيرها بازى كردن با قرآن و پاره پاره كردن آيات آن است و اگر خواننده عزيز در آيات سه‏گانه مورد بحث دقت كند، خواهد ديد كه هر سه يك غرض را دنبال مى‏كند و يك سياق متصل و جملاتى به هم پيوسته و بيانى روشن دارد، آن‌گاه اگر اين كلام واحد و پيوسته را با نظريه اين مفسران تطبيق دهد، خواهد ديد كه ديگر آن سياق پيوسته را ندارد، جملاتش با يكديگر متنافى است، اولش آخرش را نقض مى‏كند، يك جا مى‏گويد: «كتب عليكم الصيام:روزه بر شما واجب شده»، دنبالش مى‏گويد: «آن‌هایى كه مى‏توانند روزه بگيرند مى‏توانند افطار كرده به جاى آن طعام دهند» و در آخر مى‏گويد: «روزه بر همه شما واجب است» تا حكم آخر ناسخ حكم فديه نسبت ‏به خصوص قادران باشد و حكم فديه نسبت ‏به غير قادران به حال خود باقى بماند، با اين‌كه در آيه شريفه بنا بر اين تصوير حكم غير قادران اصلا بيان نشده است.

مگر اين‌كه كسى بگويد كلمه «يطيقونه» قبل از نسخ شدن به معناى قدرت داشتن است و بعد از نسخ به معناى قدرت نداشتن و اين پيداست كه چقدر بى‏پايه است بنابراين بايد جمله: «و على الذين يطيقونه» كه در وسط آيات قرار گرفته ناسخ جمله: «كتب عليكم الصيام» در اول آيات باشد، كه با آن تنافى دارد، آن وقت اين سؤال پيش مى‏آيد كه چرا بدون هيچ علتى حكم ناسخ را مقيد به كسانى كرده كه توانایى ندارند؟

و نيز لازمه اين تفسير اين است كه جمله: «فمن شهد منكم الشهر فليصمه» تنها ناسخ حكم كسانى باشد كه قادر بر روزه‏اند، نه آنهایى كه از روزه عاجزند با اين‌كه ظاهر عبارت ناسخ مطلق است، هم قادر را شامل مى‏شود و هم عاجز را، علاوه بر اين‌كه اصلا منسوخ شامل حكم عاجز نبود، تا ناسخ بخواهد آن حكم را براى عاجز باقى بدارد و اين تالى فاسدها فاحش‏ترين تالى فاسدهايند.
حال اگر علاوه بر نسخ‌هایى كه نقل كرديم، نسخ‏هاى ديگرى كه درباره اين سه آيه ذكر كرده‏اند اضافه كنى، آن وقت تفسيرى عجيب خواهى ديد و آن نسخ‏ها اين است كه گفته‏اند: جمله «شهر رمضان» ناسخ جمله: «اياما معدودات» است و جمله «اياما معدودات» هم ناسخ جمله «كتب عليكم الصيام» است.

بد نيست دوباره نسخ‏هایى را كه مفسران در سه آيه قرآن قائل شده‏اند، بشماريم تا بازيگرى با كلام خدا برايمان روشن‏تر شود:

۱. جمله «و على الذين يطيقونه...» ناسخ جمله «كتب عليكم الصيام» است.
۲. جمله «فمن شهد منكم الشهر فليصمه» ناسخ حكم «و على الذين يطيقونه» است.
۳. جمله «شهر رمضان» ناسخ جمله «اياما معدودات» است.
۴. جمله «اياما معدودات...» ناسخ «كتب عليكم الصيام» است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان