کد خبر: ۲۳۳
تاریخ انتشار: ۲۸ اسفند ۱۳۹۵ - ۰۲:۲۱-18 March 2017
در سال اول هجرت چهار سوره بر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) نازل شد

خصوصيات كلى و قطعى آيات و سوره هاى مكى

علماء و دانشمندان مقياسها و ضوابطى روشنگر براى شناخت آيات و سوره هاى مكى و مدنى ياد كرده اند، كه اگرچه كاملا كليت ندارد، ولى در عين حال تا حدودى اطمينان بخش مى باشد. و ما مى توانيم اين ضوابط را به عنوان خصوصيات كلى آيات و سوره هاى مكى و مدنى بشناسيم، مثلا براى شناختن سوره هاى مكى شش خصوصيت زير را ذكر كرده اند:

1ـ هر سوره اى كه در آن سجده وجود دارد مكى است.

2ـ هر سوره اى كه در آن لفظ «كلاّ» بكار رفته مكى است و اين لفظ به جز در نصف اخير قرآن در موارد ديگرى مورد استفاده قرار نگرفته است. عمانى در مقام استدلال بر اين مطلب مى نويسد: كه حكمت آن اين است كه نيمه اخير قرآن اكثراً در مكه نازل شده است و اكثر اهل مكه را مردمى جابر و نابسامان تشكيل مى داد، لذا كلمه «كلاّ» بر سبيل تهديد و انكار اهل مكه در اين سوره مكرراً آمده است.

3ـ هر سوره اى كه در آن «يا اَيُّهَا النّاس» آمده و «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا» در آن ديده نمى شود مكى است، مگر سوره حج كه در اواخر آن آمده است كه «يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ارْكَعُوا وَ اسْجُدُوا» كه در عين حال بسيارى از دانشمندان معتقدند كه اين سوره مكى است. البته بايد گفت كه با استثناء مورد ذكر شده و مواردى ديگر در سوره هاى بقره و نساء اين ضابطه كليّت دارد و قطعى است.

4ـ هر سوره اى كه در آن قصص انبياء و ملل گذشته آمده است، به غير از سوره بقره، مكى است.

5ـ هر سوره اى كه در آن داستان آدم و ابليس (شيطان) ديده مى شود، به غير از سوره بقره مكى است.

6ـ هر سوره اى كه با حروف مقطعه از قبيل «الم» و «الرا» و امثال آن آغاز مى شود به غير از دو سوره زهراوان (بقره و آل عمران) مكى است و درباره سوره رعد كه با «المر» آغاز مى شود اختلاف هست، برخى آن را مكى و عده اى آن را مدنى مى دانند ولى مكى بودن اين سوره، با توجه به برداشت و اسلوب آن، ارجح است.

7ـ مستشرق معروف بوهِل مى گويد: يكى از خصايص سوره ها و آيات مدنى اين است كه اسم «الرحمن» در آنها نيامده است، پس ذكر «رحمن» در هر سوره اى نشانه مكى بودن آن است، در حالى كه عده اى سوره «الرحمن» را مدنى مى دانند ولى اكثراً برآنند كه سوره «الرحمن» مكى است.

خصوصيات شايع آيات و سوره هاى مكى

خصوصيات و امتيازات ديگرى براى شناخت سوره هاى مكى وجود دارد كه اين خصوصيات غالباً در سوره هاى مكى ديده مى شود و مى توان آنها را خصوصيات شايع و غير كلى در سوره هاى مكى ناميد و آنها عبارتند از:

1ـ كوتاهى آيات و سورها و مختصر بودن آنها و حرارت تعبير و شدت لحن و تجانس صوتى در آيات.

2ـ دعوت به اصول و بنيادهاى ايمان به خدا و روز واپسين و تصوير و توصيف بهشت و دوزخ.

3ـ دعوت به بدست آوردن خوبيها و اخلاق نيك و پايدارى بر نيكى.

4ـ مجادله با مشركين و تحقير خواسته هاى آنها.

5ـ قسم هاى زياد، كه با اسلوبهاى عربها هماهنگى دارد.

خصوصيات كلى و قطعى آيات و سوره هاى مدنى

براى سوره هاى مدنى قرآن نيز خصوصيات و ضوابطى وجود دارد، كه با وجود استثناآت اندكى كه در آنها ديده مى شود، قطعى و اطمينان بخش مى باشد و نسبتاً كلى است، كه آنها عبارتند از:

1ـ هر سوره اى كه در آن فرمان جهاد و احكام آن ديده مى شود، مدنى است.

2ـ سوره هايى كه در آنها احكام، حدود، فرائض و حقوق، و قوانين مدنى و اجتماعى و سياسى، گزارش شده و يا به طور مفصل در آنها آمده است، مدنى است.

3ـ هر سوره اى كه در آنها از منافقين ياد شده است مدنى است، ولى از اين قائده سوره عنكبوت ـ با وجود مكى بودن اين سوره يازده آيه آغاز آن مدنى است و در عين حال در اين سوره از منافقين ياد شده است ـ مستثنى مى باشد.

4ـ مجادله با اهل كتاب و دعوت آنها به عدم تعصب و غلّو در دينشان.

خصوصيات شايع آيات و سوره هاى مدنى

1ـ طولانى بودن اكثر سوره ها و آيات و شرح و بيان مطالب آن و سبك آرام قانونگذارى آنها. 2ـ بيان و شرح دلايل و علتها در مورد حقايق دينى.

اسامى سوره هايى كه در مكه و مدينه نازل شده

90 سوره در مكه و 24 سوره در مدينه بر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) نازل شده كه ترتيب آنها به قرار زير است.

سوره هايى كه در مكه نازل شده

در سال اول بعثت 26 سوره در مكه معظمه بر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) نازل شد كه آن سال را سال افتتاحيه ناميده اند و اسامى سوره هاى نازله به قرار زير است:

1ـ فاتحة 2ـ ناس 3ـ فلق 4ـ اخلاص 5ـ تبت 6ـ نصر 7ـ كافرون 8ـ كوثر 9 ماعون 10 قريش 11ـ فيل 12ـ همزه 13ـ عصر 14ـ تكاثر 15ـ قارعه 16 عاديات 17 زلزال 18ـ علق 19ـ تين 20ـ انشراح 21ـ ضحى 22ـ ليل 23 شمس 24ـ بلد 25ـ فجر 26 غاشيه

سال دوم از بعثت را سال استعلائيّه ناميده اند و در آن 13 سوره بر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم)نازل شد به اين ترتيب

1ـ اعلى 2ـ طارق 3ـ بروج 4ـ انشقاق 5ـ مطفّفين 6ـ انفطار 7ـ تكوير 8ـ عبس 9 نازعات 10ـ نبأ 11ـ مرسلات 12ـ دهر 13ـ قيامت

سال سوم بعثت را سال دثاريّه ناميده اند و در آن 8 سوره نازل گرديده به اين ترتيب 1ـ مدّثر 2ـ مزّمل 3ـ جنّ 4ـ نوح 5ـ معارج 6ـ الحاقّه 7ـ قلم 8ـ ملك

سال چهارم بعثت را سال واقعيّه ناميده اند و در آن 7 سوره نازل گرديده

1ـ واقعه 2ـ الرحمن 3ـ قمر 4ـ نجم 5ـ طور 6ـ زاريات 7ـ ق

سال پنجم بعثت را سال احقافيّه گفته اند و در آن چهار سوره نازل شده

1ـ احقاف 2ـ جاثيه 3ـ دخان 4ـ زخرف

سال ششم بعثت را سال شورائيه ناميده اند و در آن چهار سوره نازل شده

1ـ شورى 2ـ فصّلت 3ـ مؤمن 4ـ زمر

سال هفتم بعثت را سال داوديّه گفته اند و در آن پنج سوره نازل شده

1ـ ص 2ـ صافات 3ـ يس 4ـ فاطر 5ـ سبأ

سال هشتم بعثت را سال لاميّه خوانده اند و در آن چهار سوره نازل شده

1ـ سجده 2ـ لقمان 3ـ روم 4ـ عنكبوت

سال نهم بعثت را سال طائيّه ناميده اند و در آن سه سوره نازل شده

1ـ قصص 2ـ نمل 3ـ شعراء

سال دهم بعثت را سال فرقانيّه گفته اند و در آن سه سوره نازل شده است

1ـ فرقان 2ـ مؤمنون 3ـ انبياء

سال يازدهم بعثت را سال سامريّه ناميده اند و در آن چهار سوره نازل شده

1ـ طه 2ـ مريم 3ـ كهف 4ـ اسراء

سال دوازدهم بعثت را سال نحليّه ناميده اند و در آن پنج سوره نازل شده است: 1ـ نحل 2ـ حجر 3ـ ابراهيم 4ـ رعد 5ـ يوسف

سال سيزدهم بعثت را سال هوديّه گفته اند و در آن چهار سوره نازل شده است: 1ـ هود 2ـ يونس 3ـ اعراف 4ـ انعام

سوره هايى كه در مدينه نازل شده

در سال اول هجرت چهار سوره بر پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) نازل شد و آن سال را هم سال هجريه ناميده اند و سوره هاى نازله به قرار زير است

1ـ قدر 2ـ تغابن 3ـ منافقون 4ـ جمعه

سال دوم از هجرت را سال بدريّه ناميده اند و در آن سه سوره نازل شده به اين ترتيب 1ـ بيّنه 2ـ صف 3ـ حديد

سال سوم را سال اُحُديّه ناميده اند و در آن سال دو سوره نازل گشته

1ـ محمد 2ـ مجادله

سال چهارم را سال نظيريّه ناميده اند و در آن دو سوره نازل شده

1ـ حشر 2ـ ممتحنه

سال پنجم را سال خندقيه گفته اند و در آن دو سوره نازل گشته

1ـ حجرات 2 حج

سال ششم را حُدَيبيّه خوانده اند و در آن دو سوره نساء و نور نازل گرديده

سال هفتم را سال خيبريّه گفته اند و در آن سه سوره نازل گشته

1ـ طلاق 2ـ تحريم 3ـ احزاب

سال هشتم را سال فتحيّه ناميده اند و در آن دو سوره فتح و انفال نازل شده است

سال نهم را سال تبوكيّه ناميده اند و در آن دو سوره توبه و بقره نازل شده است

سال دهم را سال وداعيّه گفته اند يعنى سالى كه در آن پيامبر حجة الوداع را انجام داد و در آن سال دو سوره آل عمران و مائده نازل گرديد.

ترتيب نزول سوره ها

بنا به نقل نويسنده تاريخ قرآن دكتر محمود راميار ترتيب نزول سوره هاى قرآنى به قرار زير است.

1ـ علق 2ـ قلم 3ـ مزمّل 4ـ مدثّر 5ـ فاتحه 6ـ تبّت 7ـ تكوير 8ـ اعلى 9ـ ليل 10 فجر 11ـ ضحى 12ـ انشراح 13ـ عصر 14ـ عاديات 15ـ كوثر 16ـ تكاثر 17 ماعون 18 كافرون 19ـ فيل 20ـ فلق 21ـ ناس 22ـ اخلاص 23ـ نجم 24 عبس 25ـ قدر 26 شمس 27ـ بروج 28ـ تين 29ـ قريش 30ـ قارعه 31ـ قيامت 32ـ همزه 33ـ مرسلات 34ـ ق 35ـ بلد 36ـ طارق 37ـ قمر 38ـ ص 39ـ اعراف 40ـ جن 41 يس 42ـ فرقان 43 ملائكه 44ـ مريم 45ـ طه 46ـ واقعه 47ـ شعراء 48ـ نمل 49ـ قصص 50ـ اسراء 51 يونس 52ـ هود 53ـ يوسف 54ـ حجر 55 انعام 56 صافات 57ـ لقمان 58ـ سبأ 59 زمر 60ـ مؤمن 61ـ فصّلت 62 شورى 63 زخرف 64ـ دخان 65ـ جاثيه 66ـ احقاف 67ـ ذاريات 68ـ غاشيه 69ـ كهف 70ـ نحل 71ـ نوح 72ـ ابراهيم 73ـ انبياء 74ـ مؤمنون 75ـ سجده 76 طور 77 ملك 78ـ حاقة 79ـ معارج 80ـ نباء 81ـ نازعات 82ـ انفطار 83 انشقاق 84 روم 85ـ عنكبوت 86ـ مطففين 87ـ بقره 88ـ انفال 89ـ آل عمران 90 احزاب 91ـ ممتحنه 92ـ نساء 93ـ زلزال 94ـ حديد 95ـ محمد(صلى الله عليه وآله وسلم)96ـ رعد 97 الرحمن 98ـ انسان 99ـ طلاق 100ـ بيّنه 101ـ حشر 102ـ نور 103ـ حج 104 منافقون 105ـ مجادله 106ـ حجرات 107ـ تحريم 108ـ تغابن 109ـ صف 110 جمعه 111ـ فتح 112ـ مائدة 113ـ توبه 114ـ نصر

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
متون اسلامی
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان