کد خبر: ۲۳۱۷۱
تاریخ انتشار: ۰۴ اسفند ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۷-22 February 2021
میرهاشم تبریزی (۱۲۸۹ (قمری) - ۲۲ رجب ۱۳۲۷ (قمری)) معروف به میرهاشم دَوَه‌چی از روحانیان محله دوه‌چی (شتربان) و سرخاب تبریز بود. او به همراه حاجى ميرزا حسن و امام جمعه از برجسته ترین مخالفان مشروطه بود.
عصراسلام: میرهاشم ابتدا در جبهه مشروطه خواهان تبریز بود ولی بعدا ضد مشروطه شد و خدمات گرانبهایی به محمدعلی شاه نمود او از وليعهد پول گرفته و«به وليعهد گفته بود كسي كه شتر را بالاى بام برده هم او تواند پايين آورد» (کسروی، تاریخ مشروطه ایران...ص۱۷۱)

با شدت گرفتن مخالفت‌های محمدعلی شاه و بمباران مجلس و کشتار آزادیخواهان، او نیز به دستور پنهانی شاه در تبریز علم مخالفت برافراشت و بکمک روحانیان دیگر مثل میرزا حسن مجتهد، انجمن اسلامیه را تأسیس کرد. میرهاشم گروهی از بستگان خود و لوطیان محله دوچی را مسلح کرد و هنگام تردد در شهر آنها را با خود همراه کرد و به شیوه ولیعهد سوار بر اسبهای دم قرمز شد. نزدیک شدن میرهاشم به محمدعلیمیرزا شاه قاجار و تعدی اطرافیانش، خشم مردم را برانگیخت چنانکه با تحصن در مساجد و بستن بازار خواستار خروج او از شهر شدند. درنتیجه این اعتراضات میرهاشم به تهران رفت.

هنگام حضور میرهاشم در تهران، اعضای انجمن باتوجه به خدماتی که میرهاشم در آغاز مشروطه خواهی کرده بود، در انتخابات نخستین مجلس شورای ملی وی را به نمایندگی از تبریز برگزیدند. البته او به رغم حضور در مجلس برضد مشروطه فعالیت میکرد. میرهاشم مدتی بعد، به دلایلی نامعلوم از مجلس کناره گرفت و به تبریز بازگشت.

میرهاشم با تشکیل انجمن اسلامیه در تبریز به مخالفت خود با مشروطه ادامه داد و مخالفتش با ناکامی وی در راهیابی به انجمن ایالتی تشدید شد. محمدعلیشاه  نیز، که در پی برانداختن مجلس بود، با ایجاد آشوب و نابسامانی در تبریز قصد داشت اوضاعی برقرار کند تا مشروطه خواهان تبریز فرصت کمک به مشروطه خواهان تهران را نداشته باشند. ازهمین رو به تقویت و حمایت مالی میرهاشم پرداخت. حمایت میرهاشم از استبداد محمدعلیشاهی واکنش مخالفان را در پی داشت که به سوءقصد به وی انجامید ولی او از این ماجرا جان به در برد (کسروی،  ص۴۹۲)

هنگامیکه در تهران، اختلاف مجلس مشروطه با محمدعلی شاه به اوج خود رسیده و توپ‌های لیاخوف آماده شلیک بسوی مجلس نوپای ایران شدند مشروطه خواهان در تبریز آماده حرکت بسوی تهران برای کمک به مجلس شدند اما آنها نمی‌دانستند که دشمنان اصلی مشروطه در خود تبریز در کمین نشسته، در واقع، محمدعلی شاه در آن زمان، عکس العمل تبريز را فراموش نكرده، و براى تبریز نقشه خوبی چیده بود! او تلگرافهای متعددی به مخالفان مشروطه در تبریز فرستاده و آنها را در جریان اقدامات خود در تهران میگذاشت یکی از این تلگرافها مربوط به دو روز پس از به توپ بستن مجلس بوده و به میرهاشم فرستاده چنین است:

«جناب مستطاب شريعتمدار آقا ميرهاشم آقا سلمه اللّه تعالى با كمال قدرت فتح كردم» مفسدين را تمام گرفتار كرده سيدعبداللّه را به كربلا فرستادم سيدمحمد را بخراسان» «ملك المتكلمين و ميرزا جهانگير را سياست كردم مفسدين تماما محبوس. شما هم با كمال قدرت مشغول رفع مفسدين باشيد و از من هم هر نوع تقويت بخواهيد حاضرم. منتظر جواب هستم جنابان حجج الاسلام سلمهم اللّه را احوال پرسم همين تلگراف را به ايشان نشان دهيد. محمد عليشاه قاجار» (کسروی، تاریخ مشروطه ایران...ص۶۷۶)

چنین شد که در زمانی که قوای مشروطه خواهان تبریز در حال حرکت بسوی تهران برای کمک به مجلس بودند ناگهان متوجه شدند که از پشت خنجر خورده اند! و بلافاصله به تبریز بازگشته شهر تبریز دو قطبی شد و جنگ بین مشروطه خواهان و طرفداران استبداد در شهر آغاز شد.

 با ارسال قشون از تهران برای سرکوبی ستارخان و مشروطه خواهان، جنگ تشدید یافت و در جریان محاصره تبریز توسط عین‌الدوله، میرهاشم به همراه تفنگچیهای خود، مدت چهارماه با قوای ستارخان جنگید آنها انجمنی بنام انجمن اسلامیه بوجود آورده و روزنامه ای بنام«آملا عمو» به زبان ترکی در می آوردند که در آن به طرفداران مشروطه، انگ کفر، بابی و دهری مذهب می زدند تا مردم از آنها کناره گیرند البته مشروطه خواهان نیز بر پشت بامها رفته الله اکبر سر میدادند تا ثابت کنند که مسلمانند و از دین برنگشته‌اند...!

اما زمان بگذشت و جنبش مشروطه خواهان و ستارخان گسترش یافت و مرتجعین را به عقب راند و سرانجام در۱۷ رمضان ۱۳۲۶ ه‍.ق میرهاشم بطرف تهران فرار کرد. هنگامیکه مجاهدان مشروطه از شمال و جنوب راهی تهران شدند و محمدعلی شاه به سفارت روسیه پناهنده شد میرهاشم نیز در تهران به قصد پنهان شدن با لباس مبدل بطرف لواسان رهسپار گردید ولی در آنجا شناسائی و دستگیرشده و به نظمیه تهران تحویل گردید و پس از محاکمه در میدان توپخانه به دار آویخته شد.


در سه تصویر: اولی میرهاشم به همراه دو تفنگدارش، دومی اعضای انجمن اسلامیه و مخالفان مشروطه در تبریز و سومی صحنه به دار آویختن میرهاشم در توپخانه تهران بوده که از اسناد موجود در کتابخانه ملی ایران آورده ام.


علی مرادی مراغه‌ای
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان