کد خبر: ۲۳۰۷۵
تاریخ انتشار: ۲۶ بهمن ۱۳۹۹ - ۲۰:۴۸-14 February 2021
لوبیا سبز گیاهی است یکساله، دارای یک ریشه اصلی راست و ریشه‌های فرعی فراوان، در روی ریشه‌های کوچک لوبیا غده‌های قهوه‌ای رنگ نامنظم.
عصراسلام: برگ‌های لوبیا دارای گوشواره هستند. گل‌های لوبیا به صورت خوشه‌ای یا منفرد از جوانه‌های جانبی کنار برگ‌ها بوجود می‌آیند از نظر طول بوته ، لوبیا به دو دسته تقسیم می‌شود.
دسته اول بالا رونده است و به آن Pole beans و یا Runner beans می‌گویند. طول بوته در انواع بالا رونده ممکن است به ۱٫۵ تا ۲ متر برسد. دسته دوم غیر بالا رونده و یا کوتاه (Dwarf type) می‌باشد و به آن Bush beans می‌گویند طول بوته در انواع پاکوتاه از ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر تجاوز نمی‌کند. 

انواع بالا رونده احتیاج به قیم دارند و دارای دوره رشد طولانی بوده، از میزان محصول بالایی برخوردار می‌باشند. در حال حاضر بیش از چند صد رقم لوبیا سبز در دنیا کشت می‌شود آن‌ها را از نظر عادت رشد رنگ گل، اندازه گل، شکل غلاف، شکل و رنگ دانه، تقسیم بندی می‌کنند.

کاشت و پرورش این گیاه از زمان‌های گذشته در بسیاری از مناطق جهان رایج بوده است. ساقه این گیاه ناصاف و خشن و بندبند  برگ لوبیا سبز ، مرکب بوده و از چند برگچه خشن که دارای کرک‌های سخت می‌باشند تشکیل می‌یابد. گل لوبیا سبز ، در رنگ‌های: سفید، صورتی و بنفش کم‌رنگ دیده می‌شود که تعدادی از ۲ تا ۸ گل به‌صورت خوشه به هر شاخه چسبیده‌اند.

دانه‌های این گیاه در داخل غلاف کشیده و شمشیری شکل به حالت آویزان به ساقه قرار دارند که در گونه‌های مختلف لوبیا سبز ، رنگ و اندازه آن‌ها متفاوت هست . بعضی از انواع لوبیا سبز، غلاف نرم و گوشتی قابل‌خوردن دارند و در بعضی دیگر غلاف‌ها سخت بوده قابل‌خوردن نیستند.

بذر لوبیا سبز ، به شکل قلوه‌ای هست و در مواردی به‌صورت کُروی و یا بیضوی شکل دیده می‌شود . مصرف لوبیا سبز ، در غذاها بسیار متداول است و چون دارای مواد غذائی فراوان هست یکی از مهم‌ترین سبزی‌های مورد مصرف غذائی تلقی می‌شود.

لوبیا سبز جزء گیاهان فصل گرم محسوب می‌شود. لوبیا سبز نسبت به سرما و یخبندان کاملاً حساس است. دمای مناسب و مطلوب برای رشد لوبیا بین ۱۵ تا ۳۰ درجه سانتی گراد می‌باشد. دمای بالا و پائین به بوته آن خسارت وارد می‌کند اگر دما مناسب باشد بذر آن در مدت ۶ روز جوانه می‌زند. بذر در دمای صفر درجه سانتی گراد و یا بالای ۳۵ درجه سانتی گراد جوانه نمی‌زند.انواع بالا رونده آن نسبت به رطوبت زیاد و بارندگی فراوان مقاوم است، ولی ارقام پا کوتاه آن رطوبت زیاد را تحمل نمی‌کند.

شرایط محیطی مورد نیاز لوبیا سبز

خاک مناسب لوبیا سبز 

لوبیا سبز در هر نوع خاک رشد می‌کند بهترین خاک برای لوبیا سبز، خاک‌های رسی شنی می‌باشد pH بین ۵.۵ تا ۵.۶ را می‌پسندد.کود‌های آلی و شیمیایی برای زمین لوبیا مناسب هستند میزان مصرف کود‌های حیوانی برای لوبیا سبز تا ۴۰ تن در هکتار می‌باشد که قبل از آماده شدن زمین به زمین اضافه می‌کنند.کود‌های شیمیایی که دارای فسفر و پتاسیم باشند برای لوبیا لازم است و آن‌ها باید قبل ازکشت به زمین اضافه شوند.همچنین برای کاشت لوبیا در گلدان و یا در خانه میتوان از ترکیب کوکوپیت + پیت ماس + خاک باغچه استفاده کرد.


نور مورد نیاز لوبیا سبز 

لوبیا سبز به نور زیاد برای رشد نیاز دارد و قرار گرفتن در سایه باعث کوتولگی و کاهش عملکرد لوبیا می‌گردد، بنابراین برای کاشت لوبیا سبز در گلدان و در محیط آپارتمان آ نرا در پرنور ترین قسمت مانند تراس و پنجره جنوبی قرار دهید.

دمای مناسب لوبیا سبز
 
دمای مناسب برای رشد و نمو كافی گیاه لوبیا سبز بین ۱۸ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد و برای جوانه زدن ۱۵ درجه سانتی‌گراد است.

آبیاری لوبیا سبز 

آبیاری منظم به رشد مناسب بوته‌های لوبیا سبز کمک زیادی می‌کند. در هنگام آبیاری توجه داشته باشید که خاک گلدان حالت غرقابی و ایستابی پیدا نکند چرا که گیاه لوبیا سبز حساسیت زیادی به آب ایستادگی در پای ساقه و ریشه دارد.

روش کاشت لوبیا سبز در گلدان

مراحل کاشت لوبیا سبز در گلدان به شرح زیر هست:

گلدان مناسبی را انتخاب و آن را با خاک حاصلخیز و کود چندمنظوره پرکنید. توجه داشته باشید که خاک از زهکش مناسب برخوردار باشد، به این منظور مقداری ماسه نیز به خاک اضافه کنید.
بهترین زمان برای کاشت لوبیا سبز اوایل بهار است. البته در محیط کاشانه به دلیل شرایط ثابت محیط ازنظر دما کاشت این گیاه در مواقع دیگر سال نیز ممکن است.

در خاک گلدان حفره‌هایی به عمق ۳ تا ۴ سانتیمتر ایجاد کنید. سوراخ‌ها باید حداقل ۲ سانتی‌متر باهم فاصله داشته باشند.

بذر لوبیا سبز را در حفره‌ها بکارید و سپس روی آن را با ملایمت با خاک پرکنید و بلافاصله آبیاری کامل انجام دهید.

گلدان را  بر روی لبه پنجره‌ای که آفتاب‌گیر است، قرار دهید تا جوانه بزند.

بعد از تقریباً ۳ هفته میتوانید جوانه‌های گیاه لوبیا سبز خود را مشاهده کنید. در  این زمان گیاه آماده انتقال به گلدان بزرگ‌تر است.

پس از رشد نسبی بوته‌های لوبیا سبز ، گیاهان کوچک‌تر و ناسالم را از گلدان حذف کنید.

بعد از مدتی لازم است از یک قیم برای گیاه استفاده کنید. به این منظور یک حصار و یا داربست در کنار بوته‌های لوبیا سبز قرار دهید. آن‌ها زمانی که شروع به رشد می‌کنند، به پایه نیاز دارند.

در حدود ۵۰ تا ۶۰ روز بعد از کاشت لوبیا سبز در گلدان، شما می‌توانید محصول خود را برداشت کنید.

با توجه به اینکه اکثر افراد از غلاف‌های تازه لوبیا سبز استفاده می‌کنند بنابراین دقت کنید زمانی که غلاف‌ها به رشد نهایی خود ازنظر طولی رسیدند، برداشت گیاه را شروع کنید که این زمان حدوداً ۱۰ تا ۱۴ روز بعد از گلدهی گیاه است.

می‌توانید برداشت لوبیا سبز را در چندین مرحله به فاصله ۳ تا ۵ روز انجام  دهید. غلاف‌های این گیاه را باید در اوایل صبح یا عصر بدون ضربه و آسیب برداشت کنید.

فاصله کشت لوبیا سبز 

فاصله دو بوته در ارقام پاکوتاه ۱۰ سانتی متر و فاصله دو خط حدود ۹۰ سانتی متر در نظر گرفته میشود در ارقام پا بلند فاصله دو بوته ۴۰-۳۰ سانتی و فاصله در خط کشت از یکدیگر ۹۰ سانتی متر می‌باشد.

روش کاشت لوبیا سبز 

برای جوانه زدن لوبیا نیاز به دمای بیش از ۱۵ درجه سانتی گراد است. لوبیا در بهار بعد از رفع یخبندان زمانیکه دمای خاک حدود ۱۲ تا ۱۶ درجه سانتی گراد می‌باشد کاشته می‌شود در مناطق جنوبی کشور مانند خوزستان در اوایل بهار کاشته می‌شود. کشت آن بصورت ردیفی انجام می‌گیرد. عمق کاشت بذر آن در حدود ۲ تا ۳ سانتی متر می‌باشد.

معمولاً ارقام پاکوتاه نسبت به ارقام پابلند زودتر میوه می‌دهند و این زمان حدود ۵۰ تا ۶۰ روز از زمان کاشت تا موقع برداشت طول می‌کشد، ولی دوره میوه دهی آن‌ها کمتر است برای این که برای یک مدت طولانی محصول داشته باشیم کشت آن هر ۲ تا ۳ هفته تکرار می‌شود.

مراقبت‌ها و نگهداری لوبیا سبز 

بلافاصله پس از پاشیدن بذر مبارزه شیمیایی برای از بین بردن علف‌های هرز آغاز می‌شود. باید توجه داشت که هنگام سمپاشی زمین قدری مرطوب باشد.آفات و بیماری‌های لوبیا را می‌توان با اقداماتی از قبیل، تناوب، استفاده از بذر مرغوب، کاشت انواع مقاوم و ضد عفونی نمودن بذر جلوگیری کرد. بیماری لکه سیاه لوبیا را می‌توان طبق دستورالعمل فوق از بین برد. شته لوبیا را باید توسط سمپاشی با سموم گیاهی از بین برد.

روش برداشت لوبیا سبز 

بخش خوراکی لوبیا سبز غلاف نارس آن می‌باشد زمان برداشت آن وقتی است که بذر در داخل غلاف نارس تشکیل شده باشد و قبل از اینکه رنگ غلاف به سفیدی بگراید، برداشت شوند بعضی معتقدند برداشت آن زمانی است که بذور تشکیل شده در داخل غلاف نارس حدود ۲۵ درصد اندازه واقعی خود را داشته باشند.

براي رسیدن به حداکثر تولید، گیاه لوبیا به ۳۶۰ تا ۵۰۰ میلیمتر از آب خاك، در طول فصل رشد احتیاج دارد. در مناطقی که در فصل کشت لوبیا بارش کافی وجود ندارد، آبیاري می تواند رطوبتی که گیاه نیاز دارد در طول فصل رشد را براي خاك تامین نماید. مصرف آب یا تبخیر – تعرق روزانه لوبیا به مرحله رشد، شرایط آب و هوایی منطقه، میزان رطوبت قابل دسترس در خاك، تنش‌هاي ناشی از بیماري ها و آفات گیاهی و میزان حاصلخیزي خاك بستگی دارد. همچنین، نوع تیپ لوبیا نیز در میزان مصرف آب روزانه لوبیا تاثیر دارد، به گونه اي که هرچه بوته لوبیا بزرگتر و پر برگ تر باشد میزان مصرف آب آن نیز بیشتر است. در این مقاله به تشریح روش های آبیاری لوبیا می‌پردازیم.

عوامل موثر بر میزان مصرف آب در لوبیا

عمق خاك و ظرفیت نگهداشت آب خاك بر زمان و دور آبیاري تأثیرگذار است. در واقع، بافت خاك مقدار آب خاك موجود در ناحیه ریشه را مشخص می نماید، اگرچه عوامل دیگر از قبیل مواد آلی و میزان فشردگی خاك نیز موثر است و باعث تغییر آن می‌شود. بایستی توجه نمود که هر چه ظرفیت نگهداشت آب در خاك در ناحیه ریشه بیشتر باشد، دور آبیاري بایستی بیشتر در نظر گرفته شود. از این رو، تعیین بافت خاك و ظرفیت نگهداشت آب در خاك در مزارع کشت لوبیا براي برنامه ریزي صحیح آبیاري مهم و ضروري است.

روش‌های آبیاری لوبیا

به طورکلی روش های آبیاری لوبیا شامل روش آبیاری سطحی و آبیاری تحت فشار است. آبیاري کرتی، آبیاري نواري و آبیاري نشتی عمده ترین روش‌هاي آبیاري سطحی استفاده شده براي لوبیا هستند. هر روش آبیاري براي شرایط خاصی قابل استفاده است، به طوري که نمی توان یک روش را به عنوان بهترین روش براي همه شرایط انتخاب کرد.

آبیاري کرتی

در روش آبیاري کرتی نیاز است تا مزرعه به کرت‌هایی به ابعاد مشخص به وسیله خاك ریزهایی به ارتفاع حدود ۱۲ سانتیمتر تقسیم بندي شود. در آبیاري کرتی لوبیا عرض کرت‌ها بسته به جنس خاك متفاوت است، اما به منظور آبیاري یکنواخت و مدیریت بهتر آبیاري بهتر است عرض کرت ها از ۴۰ متر بیشتر نشود. طول کرت نیز بسته به بافت خاك و مقدار جریان ورودي به مزرعه می‌تواند بین ۲۰ تا ۱۰۰ متر باشد. در آبیاري کرتی به منظور پخش یکنواخت آب در سطح کرت و نفوذ هماهنگ آن در خاك، بایستی سطح آن کاملا تسطیح شده و کرت بدون شیب طولی و عرضی باشد. در این صورت با مدیریت صحیح جریان ورودي به کرت می تواند راندمان آبیاري بالایی در این روش انتظار داشت.

اگر در این روش مدیریت آبیاري به درستی انجام نشود راندمان به شدت کاهش می‌یابد. همچنین این روش آبیاري به دلیل شستشوي مناسب نیمرخ خاك و جلوگیري از شور شدن خاك، براي محصول لوبیا قابل توصیه است.

آبیاري نواري

آبیاري نواري کمابیش شبیه آبیاري کرتی است با این تفاوت که نوارها در جهت طولی داراي شیب حدود ۰/۲ تا ۰/۶ درصد بوده و طول نوارها نسبت به عرض آنها به طور قابل ملاحظه اي بیشتر است. در این روش وسایل و ادوات مکانیزه کشاورزي ساده تر از روش کرتی قابل استفاده است. در این روش مزرعه به نوارهاي موازي یکدیگر که توسط پشته‌هایی از هم جداشده، تقسیم و هر نوار به طور جداگانه آبیاري می‌شود. عرض نوار باید بدون شیب یا با شیب جزئی باشد تا مانع جمع شدن آب در یک طرف نوار شود، ولی طول نوار باید داراي شیب باشد.

آبیاري نشتی (جوي و پشته)

در این روش از جوي و پشته براي انجام عملیات آبیاري استفاده می‌شود. در آبیاري به روش نشتی مانند روش‌هاي دیگر همه مزرعه مرطوب نمی‌شود، بلکه آب از طریق نفوذ جانبی و عمودي رطوبت مورد نیاز گیاه را تأمین می‌نماید. براي آبیاري لوبیا به این روش بایستی فاصله دو پشته آن قدر زیاد باشد ( ۸۰ تا ۱۵۰ سانتیمتر) که پشته‌ها داراي سطح زیادي گشته و عریض شوند. در این حالت لوبیا در چند ردیف بر روي پشته کشت می‌شود. از جوي هاي کوچک کنار پشته ها براي آبیاري استفاده می‌شود. در این شرایط می بایستی شیب زمین و همچنین شدت جریان آب آبیاري بسیار کم باشد. شیب مناسب براي این روش کمتر از ۱ درصد است.

آبیاري بارانی

یکی دیگر از روش‌هاي آبیاري لوبیا روش آبیاري بارانی است. در روش آبیاري بارانی می توان مقدار آب کمتر را در فواصل کوتاه تر، با دقت و کنترل بهتر نسبت به روش‌هاي آبیاري سطحی براي آبیاري لوبیا به کار برد. آبیاري بارانی یکی از روش‌هاي موثر براي آبیاري در مناطق کم آب به دلیل استفاده بهتر از آب بوده و نسبت به روش‌هاي سطحی در اولویت است. در زمین تحت کشت لوبیا که آبیاري بارانی استفاده میشود نیازي به ایجاد شیار نیست و می توان کشت را به صورت مسطح نیز انجام داد. بررسی مقایسه اي دو روش آبیاري بارانی و سنتی روي لوبیا نشان داده است که اجراي آبیاري بارانی باعث کاهش حدود ۴۰ درصدي مصرف آب در مقایسه با روش سنتی می‌شود. با وجوداین در این روش به دلیل اینکه مزرعه تحت تاثیر آبیاري بارانی رطوبت بیشتري دریافت می‌کند و اندام‌هاي گیاهی مرطوب می‌شود، شرایط براي رشد آفات و بیماري ها بیشتر آماده می‌شود. 

از طرفی در صورت وجود املاح و مواد سمی در آب آبیاري، به دلیل اینکه آب روي برگ و اندام‌هاي هوایی گیاه لوبیا پاشیده می‌شود، ممکن است براي گیاه حالت سمیت ایجاد نموده، باعث سوختگی برگ ها و آسیب رساندن به گیاه شده و در نتیجه کاهش محصول را به دنبال داشته باشد. همچنین، بیماري سوختگی معمولی لوبیا در مناطق گرم که با سیستم آبیاري بارانی آبیاري می‌شوند، شایع تر است.

آبیاری قطره‌ای

آبیاري قطره‌اي لوبیا به دو روش آبیاري قطره‌اي سطحی و زیرسطحی قابل استفاده است. تفاوت این دو روش در محل نصب قطره چکان ها و محل هاي آبدهی در مزرعه است. با توجه به این که عمده تلفات آب در اراضی کشاورزي به واسطه تبخیر از سطح خاك است، سامانه‌هایی که در زیر زمین نصب می‌شوند تلفات مربوط به تبخیر آب را به شدت کاهش می‌دهند. 

در بین روش‌هاي جدید آبیاري روش آبیاري قطره‌اي نسبت به روش‌هاي دیگر آبیاري تحت فشار، برتري بیشتري دارد. سیستم آبیاري قطره‌اي این امکان را فراهم می‌کند که هر زمان بتوان مقدار آب مورد نیاز را در نزدیک ریشه گیاه در اختیار آن قرار داد. این مزیت بزرگ باعث توزیع یکنواخت آب آبیاري در مزرعه، صرفه جویی در مصرف آب و سرانجام افزایش کارایی مصرف آب می‌شود. 

در روش قطره‌اي رطوبت منطقه توسعه ریشه می‌تواند همواره در شرایط بهینه قرار داشته باشد و در نتیجه گیاه با کمترین تنش رطوبتی مواجه است. همچنین به دلیل کنترل علف هاي هرز و یکنواختی بهتر آبیاري در این سامانه‌ها، معمولا محصول افزایش یافته و در نتیجه باعث بهبود بهره‌وري مصرف آب می‌شود. در این روش برخلاف روش‌هاي بارانی آب آشکارا روي گیاه پاشیده نشده و یون‌هاي سمی موجود در آب در سطح برگ تجمع نمی‌یابد.


منابع: فردبن کشت، سپاهان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان