کد خبر: ۲۲۸۸۲
تاریخ انتشار: ۱۶ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۳:۵۵-04 February 2021
به حکم عقل و وجدان در مواجه با هر شرائطی که در آینده از رخدادهای حتمی است باید "آمادگی لازم" را فراهم آورد.
عصراسلام: "مرگ" و بلکه به عبارت صحیح تر ؛ "حیات اُخروی" یک پدیده‌ای است که بهترین نام برای او "سفر" است و تردیدی نیست که هر مسافری باید برای این سفر، آماده باشد خصوصاً مسافرتی که بازگشت ندارد! در این سفر حتمی و طولانی، آن مسافری خوشحال خواهدبود که آماده آن شده باشد.

اهمیت آمادگی برای مرگ در کلام معصومین (ع)

پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد: 
"شما باقی مانده گذشتگان و نسل‌هاي گذشته هستيد، همان كساني كه از لحاظ قدرت و نفرات بر شما برتری داشتند ولي از آنچه داشتند روي گردان شدند... پس شما براي خود زاد و توشه برگزينيد و آمادة كوچ و رحلت به سراي باقي باشيد، قبل از اينكه مرگ، ناگهاني و سرزده بيايد، در حالي كه از آمادگی برای رفتن غفلت دارید؛ 

إِنَّمَا أَنْتُمْ خَلَفُ مَاضِينَ وَ بَقِيَّةُ مُتَقَدِّمِينَ كَانُوا أَكْبَرَ مِنْكُمْ بَسْطَةً وَ أَعْظَمَ سَطْوَةً فَأُزْعِجُوا عَنْهَا .... فَارْحَلُوا أَنْفُسَكُمْ بِزَادٍ مُبَلِّغٍ قَبْلَ أَنْ تُؤْخَذُوا عَلَى فَجْأَةٍ وَ قَدْ غَفَلْتُمْ عَنِ الِاسْتِعْدَاد. [اعلام الدین/۲۸۸]

امام علی(ع)فرمود:
"بدان ؛ پيش روی تو گردنه اى دشوار قرار دارد، كه در عبور از آن، آنانکه سبكبارند و حال معنوی خوبی دارند از کسانیکه سنگین بار هستند، شرایط بهتری دارند و سریع در حال عبورند. پس، نسبت به خویشتن قبل از فرود آمدن آماده باش و قبل از آنكه بار افكنى، منزلگاه را آماده ساز؛
 
اِعلَمْ أنّ أمامَكَ عَقَبةً كَؤودا المُخِفُّ فيها أحسَنُ حالاً مِن المُثقِلِ ، و المُبطِئُ علَيها أقبَحُ حالاً من المُسرِعِ ... فارتَدْ لنفسِكَ قَبلَ نُزولِكَ، و وَطِّئِ المَنزِلَ قبلَ حُلولِكَ"

 و در بیان نورانی دیگری فرمود:
"كسى كه براى سفرش آماده باشد، در حَضَرش شادمان و آسوده خاطر است.
مَنِ استَعَدَّ لسَفَرِهِ قَرَّ عَينا بحَضَرِهِ." [غرر]

جنادة بن ابی‏ امیه گوید: در شرایط سخت بیماری امام حسن (ع) که به شهادتش منتهی شد، خدمت ایشان رسیدم و عرض کردم: ای فرزند رسول خدا مرا موعظه کن!

«خود را برای سفری که در پیش داری آماده کن و توشه‏ ای تهیه کن پیش از آنکه اجل تو برسد ؛
استعد لسفرک، و حصل زادک قبل حلول أجلک».

سوز و گداز ائمه اطهار (ع) در طلب آمادگی برای مرگ
  
در دعای امام سجاد(ع) است: 
«اللهم ارزقني الاستعداد للموت قبل حلول الفوت/خدايا به من استعداد موت قبل از فرا رسيدن مرگ عنايت كن!» 

و نیز در دعای شب بیست و هفتم ماه مبارک رمضان از آن حضرت منقول است که  این دعا را از سر شب تا صبح می‌خواندند:
"اللهم ارزقنی التجا فی عن دارالغرور و الانابة إلی دارالخلود و الاستعداد للموت قبل حلول الفوت"

استعداد و آمادگی برای سفر آخرت به چیست؟

از حضرت امیر(ع)  پرسیدند: استعداد موت و زاد و توشه آن چیست؟ حضرت پاسخ دادند:
"انجام واجبات و پرهیز از محرمات و همراهی با مکارم اخلاقی و باک نداشتن از این که سراغ مرگ رود یا مرگ به سراغ او آید و او را ملاقات کند؛

اداءُ الْفَرائِضِ وَ اجْتِنابُ الْمَحارِمِ، وَ الْاشْتِمالُ عَلَی الْمَکارِمِ، ثُمَّ لایبالی اوْقَعُ عَلَی الْمَوْتِ امْ وَقَعَ الْمَوْتُ عَلَیهِ.[امالی صدوق]

امام سجاد (ع) فرمودند:
"آمادگی برای مرگ، به آن است که از حرام بپرهیزی و دارایی خود را در راه خیر صرف کنی.
اِنَّما الإستِعدادَ لِلمَوتِ تَجَنُّبُ الحَرامِ وَ بَذلُ النَّدی فِی الخَیرِ"

بررسی انواع استعدادها برای مرگ
 
اولین مرتبه استعدادبرای مرگ "استعدادمعرفتی" است. انسان باید دائماً در تلاش باشد برای رسیدن به نور "یقین و شرح صدر ". همه نورانیت و استفاده از رحمت الهی در جهان پس از مرگ به شرح صدر و رسیدن به مقام یقین است که در آیه ذیل آمده است؛

أَفَمَنْ شَرَحَ اللهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ ربه...
..كسى كه خدا سينه‌اش را براى اسلام گشاده است و بر فرازى از نور الهى قرار گرفته..[زمر /۲۳]

روایتی از پیامبر رحمت (ص) در تفسیر این آیه رسیده که مرتبط با بحث "استعداد موت" است .
از پیامبر (ص) راجع به "نور وشرح صدر" سوال شد که:

«ای رسول خدا (ص) آیا برای این نور نشانه‌ای هست»؟ فرمود: «آری! دوری از سرای فریبنده و برگشت به ‌سوی خانه‌ی جاویدان و مهیّاشدن برای مردن پیش از آنکه از دست رود، پس هرکس در دنیا پارسا شود آرزویش کوتاه می‌شود و دنیا را برای دنیاطلبان وامی‌گذارد؛ 

 فَمَنْ شَرَحَ اللهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلی نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَإِنَّ النُّورَ إِذَا وَقَعَ فِی الْقَلْبِ انْشَرَحَ وَ انْفَسَحَ فَقِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ (ص) فَهَلْ لِذَلِکَ مِنْ عَلَامَهًٍْ قَالَ نَعَمْ التَّجَافِی عَنْ دَارِ الْغُرُورِ وَ الْإِنَابَهًُْ إِلَی دَارِ الْخُلُودِ وَ الِاسْتِعْدَادُ لِلْمَوْتِ قَبْلَ نُزُولِ الْفَوْتِ فَمَنْ زَهِدَ فِی الدُّنْیَا قَصُرَ أَمَلُهُ فِیهَا وَ تَرَکَهَا لِأَهْلِهَا.»[روضهًْ الواعظین، ج۲، ص۴۴۸]

امام محمدغزالی تصریح می‌کند که همه افراد نسبت به مرگ در یک رتبه و درجه از استعداد و آمادگی نیستند و هر کسی که در ایمان و یقین بخدا قوی تر باشد استعداد بهتری برای مواجه با مرگ داراست ؛ - تفاوت الخلق فی الاستعدادات للموت بحسب تفاوت الیقین. [احیاء العلوم ۱/ ۱۲۵]

یکی از مهترین عالمان اخلاقی در جهان اسلام شخصیتی است بنام "ابوطالب مکی" است . ایشان در رابطه استعداد و آمادگی معنوی نسبت به سفر آخرت می‌نویسد: " زهد و بی رغبتی به چرب و شیرین دنیا و نیز تمام توجه به اینکه تمام ساعات را در خدمت دستورات مولای هستی یعنی حضرت حق تعالی قرار دادن معنای واقعی دستیابی به استعداد برای مرگ است ؛ -  الزهد فی الدنیا ، والاقبال علی خدمه المولی و حسن التوفیق. [قوت القلوب؛ ۱/ ۲۶۷]

جناب فخررازی نیز از عالمانی است که در معنای "استعداد مرگ"تلاش داشته و درتفسیرش چنین گوید: آمادگی برای سفر مرگ و برزخ دارای دو حقیقت است اول آن است که آدمی از دنیا نفرت داشته باشد و دوم آنکه که نسبت به امور آخرت رغبت داشته باشد ؛ -
الاستعداد للموت قبل نزول الموت فهو مشتمل علی الامرین اعنی النفره عن الدنیا و الرغبه فی الاخره[مفاتح الغیب ۱۳/ ۱۴۱]

دومین مرتبه استعداد برای جهان پس از مرگ ، "استعداد فقهی" است. 
و غرض از آمادگی فقهی ؛ داشتن "وصیت نامه" است.

مهم؛ توجه آدمی است به بدهکاری و دیونی است که بر عُهده دارد که باید وصیت کند تا به صاحبان آن برگردانده شود. و این بخش از اصل مال میت برداشته می‌شود.
و بعد؛ وصیت های دیگر است.

طبق احکام الهیه و شریعت محمدیه (ص) ثلث از کل اموال میت، مال اوست ومیتواند با اختیار و انتخاب خود برای آن بخش از دارایی اش، پس مرگ وصیت کند. واجبات از دست رفته مانند نماز و روزه و حج می‌تواند مورد وصیت باشد.

و در رتبه بعد ؛ مستحبات است که میتواند مورد وصیت از ثلث مال باشد مانند زیارت ائمه و انفاق و صدقات و توجه به کسانی که در مدت حیات و یا بیماری یار آدمی بوده‌اند.

توجه شود؛ اصرار بر تقسیم ارث طبق شرع مقدس وصیت شود تا باعث دلخوری درمیان فرزندان نشود.

هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان