کد خبر: ۲۲۷۳۰
تاریخ انتشار: ۰۹ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۸:۲۹-28 January 2021
همیشه دعا کنید، نگویید خدا قضا و قدرش را مشخص کرده است اگر بخواهد می دهد و نخواهد نمی دهد نه این جور نیست...
عصراسلام: بنده‌ایی که دهان خود را بسته و گدایی نمی کند خدا به او چیزیی نمی دهد باید خدا خدا کنید خدا را صدا کنید خدا هم دوست دارد بنده اش بگوید یا الله. مسلماً هیچ یا الله ایی بی‌جواب نمی ماند پس دعا کنید و خدا هم اجابت می کند اگر اعتنا نکنید به شما نمی دهد پس دعا لازم است. 
ما مخلوق هستیم باید عرض حاجت کنیم گدایی خدا عزت است اصلاً این گدایی فن خاصی دارد یک آدابی دارد دل سوخته چشم گریان و مضطر می ‌خواهد و این‌ها شرط دارد باید غذایت و کارت پاک باشد تا دعایت مستجاب شود بعدش هم باید امر به معروف و نهی از منکر نمود باید این دو رکن اساسی نیز در زندگی یتان باشد تا دعاهایتان به اجابت برسد.

( آیت الله ضیاء آبادی، بانک تقوا،ص۲۲ )

***

کمک خواستن از خداوند

ممکن است برای برخی سؤالی پیش آید که اگر پرهیز از گناه -مثل پرهیز از فخر و مباهات به خود – وظیفه و تکلیف انسان است، دیگر درخواست مراقبت و محافظتِ خداوند از بنده در برابر گناهان چه معنایی دارد؟ در پاسخ می گوییم، معنای توکّل به پروردگار متعال همین است که بنده بدون نصرت و یاری پروردگار، از خود قدرتی ندارد تا در برابر گناهان و مصائب استقامت نموده و مسیر کمال را در پیش بگیرد، چنان چه در ذکر شریف «حوقله» به درگاه خداوند عرضه می داریم: «لا حولَ و لا قوّةَ الّا بالله»، یعنی هیچ نیرو و توانی نیست مگر آن که از جانب خداوند افاضه می شود. 

شیطان دشمن قسم خورده‌ی بنی آدم است و با تجربه‌ی چند هزار ساله در گمراه کردن انسان ها و شناسایی نقاط ضعف و قوّت ایشان، از قدرت زیادی در این مسیر برخوردار گشته است. مقابله با او و مصونیت از دام هایش برای بندگان ضعیف و ناتوان، امری دشوار و یا به عبارت بهتر و صحیح تر غیرممکن است. لذا برای مقابله‌ی با او باید به قدرت و نیرویی ورای قدرت او پناه برد تا با نصرتش بتوان بر ابلیس و جنودش پیروز شد. این نیروی برتر تنها خداوند تبارک و تعالی است.

سیّد بن طاووس برای مدد گرفتن از خداوند متعال در برابر اغواگری ها و دام های شیطان، دعایی را نقل می کند که کاملاً بدین معنا تصریح دارد: «اللَّهُمَّ إِنَّ إِبْلِيسَ عَبٌدِ مِنْ عَبِيدِكَ يَرَانِي‏ مِنْ‏ حَيْثُ‏ لَا أَرَاهُ وَ أَنْتَ تَرَاهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَرَاكَ وَ أَنْتَ أَقْوَى عَلَى أَمْرِهِ كُلِّهِ وَ هُوَ لَا يَقْوَى عَلَى شَيْ‏ءٍ مِنْ أَمْرِكَ اللَّهُمَّ فَأَنَا أَسْتَعِينُ بِكَ عَلَيْهِ يَا رَبِّ فَإِنِّي لَا طَاقَةَ لِي بِهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ لِي عَلَيْهِ إِلَّا بِكَ يَا رَبِّ اللَّهُمَّ إِنْ أَرَادَنِي فَأَرِدْهُ وَ إِنْ كَادَنِي فَكِدْهُ وَ اكْفِنِي شَرَّهُ وَ اجْعَلْ كَيْدَهُ فِي نَحْرِهِ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِينَ». 

خدایا! به درستی که ابلیس بنده ای از بندگان توست، مرا می بیند از آن جایی که من او را نمی بینم و تو او را می بینی از جایی که او نمی تواند تو را ببیند. و تو نسبت به تمام کارهای او قوی تری و او در برابر تمام امور تو هیچ قدرتی ندارد. خدایا! پس من در برابر او از تو کمک می خواهم، ای پروردگار من! به درستی که من قدرتی در برابر او ندارم و هیچ توان و قدرتی برای من در مقابل او نیست مگر به سبب تو ای پروردگارم! خدایا! اگر مرا (برای گمراه کردن) اراده نموده است، پس تو او را اراده نمای و اگر در صدد مکر و فریب من است، تو او را به مکر خود مبتلا کن و مرا از شرّ او کفایت نموده و نیرنگ او را در گردنش بیانداز (به خودش بازگردان)، به سبب رحمتت ای مهربان ترین مهربانان و بر محمّد و خاندان پاک او درود بفرست.[۱]

در نتیجه بنده باید در تمام امور و شئون زندگی خود، پیوسته از خدای عزّ و جلّ کمک بخواهد و از او مدد بگیرد که بی مدد او نمی توان قدم از قدم برداشت. آیات متعدّد و فراوانی در قرآن کریم دستور به توکّل و مدد گرفتن از خدای متعال می دهد و می‌فرماید: «... فَإِذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ». امّا هنگامى كه تصميم گرفتى، (قاطع باش! و) بر خدا توكّل كن! زيرا خداوند متوكّلان را دوست دارد.[۲] تصمیم به انجام کارها باید همراه با توکّل به خدا باشد تا به ثمر بنشیند. 

پس هرگاه تصمیم بر ترک گناه گرفتیم، هر گاه خواستیم دامن خود را از آلودگی فخر مصون بداریم، باید که از خداوند قادر متعال مدد بگیریم چنان که قرآن کریم فرموده است: «وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ». و هر گاه وسوسه ‏اى از شيطان به تو رسد، به خدا پناه بر كه او شنونده و داناست.[۳] 

نتیجه‌ی توکّل بر خدا را قرآن کریم به وضوح بیان نموده است، آن جا که می فرماید: «وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ». و هر كس بر خدا توكّل كند، كفايت امرش را مى ‏كند خداوند فرمان خود را به انجام مى ‏رساند.[۴] به همین دلیل خداوند متعال به مؤمنین دستور می دهد تا تنها بر او توکّل کنند: «اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ وَ عَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ». خداوند كسى است كه هيچ معبودى جز او نيست، و مؤمنان بايد فقط بر او توكّل كنند.[۵]

ای دل بیا توکّل خود بر خدا کنیم/ در موج ها تکیه بر این ناخدا کنیم

البته معنای توکّل این نیست که بنشینیم و دست روی دست بگذاریم و همه‌ی کارها را به پروردگار متعال محوّل کنیم، بلکه منظور از توکّل به ذات مقدّسش این است که، با اعتماد به خداوند، و تکیه بر قدرت لایزال و بی بدیلش و مدد گرفتن از او، تمامی کارها و تصمیمات خود را آغاز کرده و تا پایان انجامشان، از توکّل و توجّه به او غافل نگردیم.

گر توکّل می کنی در کار کن/ کِشت کن پس تکیه بر جبّار کن
بنا بر این توکّل همیشه با دو نکته‌ی مهم همراه است: 

١- تلاش و سعی انسان توکّل کننده، چراکه خداوند حکیم می فرماید: «وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى». و اين كه براى انسان بهره ‏اى جز سعى و كوشش او نيست.[۶] 

٢- تقوا داشتن و پرهیز از گناه و عصیان خداوند متعال. کاملاً روشن است که توکّل به خدا در طریق انجام گناه و نافرمانی از او اصلاً معنی ندارد، مثل این که دزدی برای موفّق شدن در دزدی خود و گیر نیفتادن در دام پلیس به خداوند متعال توکّل کرده و از او کمک بخواهد.

بنا بر این لازمه‌ی توکّل بر خدا این است که بنده در مسیر اطاعت حضرت حق قدم بردارد و در این طریق از او مدد بخواهد. لذا در آیات متعدّدی از قرآن کریم، راه خروج از مشکلات، آسان شدن امور و پیدا کردن مسیر درست، مشروط به تحصیل تقوا شده است. 

به عنوان مثال خداوند متعال در این آیات فرموده است: «وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً». و هر كس تقواى الهى پيشه كند، خداوند راه نجاتى براى او فراهم مى ‏كند.[۷] «وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مِنْ أَمْرِهِ يُسْراً». و هر كس تقواى الهى پيشه كند، خداوند كار را بر او آسان مى ‏سازد.[۸] 

«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً وَ يُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ». اى كسانى كه ايمان آورده ‏ايد! اگر از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد، براى شما وسيله ‏اى جهت جدا ساختن حق از باطل قرار مى ‏دهد (روشن‏ بينى خاصّى كه در پرتو آن، حق را از باطل خواهيد شناخت) و گناهانتان را مى ‏پوشاند و شما را مي آمرزد و خداوند صاحب فضل و بخشش عظيم است.[۹]

‏نتیجه آن که در مسیر بندگی خدا، توکّل و تقوا ضروری و راه گشاست. به همین دلیل امام زین العابدین علیه السّلام برای مصون ماندن از گناهانی چون فخر و به خود بالیدن، به خدا توکّل کرده و خود را در حِصن (دژ مستحکم) او قرار می دهد.
 
پی‌نوشت‌ها:
[۱] المجتنى من الدعاء المجتبى ص ١٩.
[۲] سوره آل عمران/ آیه ١٥٩ (ترجمه مکارم)
[۳] سوره اعراف/ آیه ٢٠٠ (ترجمه مکارم)
[۴] سوره طلاق/ آیه ٣ (ترجمه مکارم)
[۵] سوره تغابن/ آیه ١٣ (ترجمه مکارم)
[۶] سوره نجم/ آیه ٣٩ (ترجمه مکارم)
[۷] سوره طلاق/ آیه ٢ (ترجمه مکارم)
[۸] همان/ آیه ٤
[۹] سوره انفال/ آیه ٢٩ (ترجمه مکارم)


دفتر نشر فرهنگ و معارف اسلامی مسجد هدایت
مسلم زکی‌زاده

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان