کد خبر: ۲۲۷۱۶
تاریخ انتشار: ۰۸ بهمن ۱۳۹۹ - ۲۳:۰۶-27 January 2021
امام علی فرمود(ع): "جان‌های‌تان مشتاق نعمت‌های بهشت کنید تا علاقمند رحلت شوید و از ماندن پریشان خاطر؛ - شَوِّقوا أنفُسَكُم الى نَعيمِ الجَنَّةِ تُحِبّوا المَوتَ و تَمقُتوا الحَياة" [غررالحکم]
عصراسلام: شوق به مرگ در قرآن 

خدا خطاب‌ به‌ يهود می‌فرماید اگر برای  خود در نزد خدا حقیقتا جایگاهی قائل هستید بطوریکه همه نعمت های اُخروی فقط برای شماست، اشتیاق و تمنای مرگ داشته باشید:
"قُلْ إِن‌ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الاخِرَةُ عِندَ اللَهِ خَالِصَةً مِّن‌ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِن‌ كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ."(بقره/۹۴)

و در خطابی دیگر به یهودیان می‌فرماید اگر خود را از اولیاء خدا می‌دانید اشتیاق به مرگ را نشان داده و تمنای مرگ نمایید؛
قُلْ يَـٰأَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِن‌ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَآءُ لِلَّهِ مِن‌ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِن‌ كُنتُمْ صَـٰدِقِينَ.(جمعه/۶)

از این دو آیه کاملا روشن است بین اشتیاق به مرگ و جایگاه معنوی داشتن در نزد خدا؛ ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. خاصّان درگاه الهی به مرگ ولقاء الله اشتیاق دارند و تمنای آن را می‌کنند.

نمونه از اشتیاق به مرگ‌ در نزد انبیاء  و اولیاء خدا

اشتیاق پیامبر اسلام به ارتحال و توصیف ایشان از مرگ؛

در روايت است: 
وقتی جناب جبرئیل قبل از قبض روح حضرت پیامبر اسلام(ص)، نازل شد و عرض کرد: یا رسول الله خداوند می فرمـاید: آیـا می خواهی به دنیا برگردی؟ آن حضرت در جواب می فرمایند: نه، بلکه من اشتیاق رفیق اعلی را دارم؛ «اَتُریـدُ الرُّجُـوعَ اِلَـی الدُّنْيـا لا بَلِ الرَّفیقَ الْاَعْلی».(بحار ج۲۲ ص۴۷۵)

و در موردی نيز وقتی از حضرت سوال نمودند پس از مرگ کجا قرار میگیرید ؟ فرمودند: «و بازگشت من به سوی خداوند است و به سوی سدرة المنتهی و جنّة المأوی و عرش اعلی و کاسة پُر و زندگی گوارا.

وَ الْمُنْقَلَبُ اِلَی اللهِ وَ اِلی سِدْرَةِ الْمُنْتَهی وَ جَنَّةِ الْمَأوی وَ الْعَرْشِ الْاَعْلی وَ الْکَأسِ الْاَوْفی وَ الْعيشِ الْاَهْناءِ» (بحار، ج ۲۲ص۴۵۵)

اشتیاق به مرگ برای ابراهیم حاصل میشود؛ در قسمت قبل روایتی از کتاب امالی صدوق عرضه داشتیم که حضرت‌ أميرالمؤمنين‌ (ع) فرمود:

خداوند جلّ جلالُه‌ به‌ ملك‌ الموت‌ خطاب‌ كرد: اي‌ عزرائيل‌! به‌ سوی إبراهيم‌ رهسپار شو و به‌ او بگو:
حقّاً كه‌ حبيب‌ دوست‌ دارد محبوب‌ خود را ملاقات‌ كند.هَلْ رَأَيْتَ حَبِيبًا يَكْرَهُ لِقَآءَ حَبِيبِهِ ؟ إنَّ الْحَبِيبَ يُحِبُّ لِقَآءَ حَبِيبِهِ.

اشتياق‌ أميرالمؤمنين‌ به‌ مرگ‌

أميرالمؤمنين‌(ع) مي‌فرمايد: سوگند به‌ خدا كه‌ همانا فرزند أبوطالب‌ اُنسش‌ به‌ مرگ‌ بيشتر است‌ از انس‌ كودك‌ به‌ پستان‌ مادرش‌ ؛ - وَ اللَهِ لَابْنُ أَبِي‌طَالِبٍءَانَسُ بِالْمَوْتِ مِنَ الطِّفْلِ بِثَدْيِ أُمِّهِ."
(نهج البلاغه،خ/۵)

 راه اشتیاق به جهان ابدی؛

اول؛ وظایف‌مان انجام دهیم

از رسول‌الله سوال شد آیا می‌توانیم به مقامی برسیم که به استقبال مرگ برویم؟
پیامبر(ص) فرمود: شما در صورتی که برای عزرائیل، قبر، منکر و نکیر، میزان، صراط، مالک، رضوان، نبی، جبرئیل و خدا هدایایی تهیه کنید می‌توانید به استقبال مرگ بروید. 
مرد پرسید: این هدایا چیست؟ پیامبر(ص) فرمود: "هدیه عزرائیل"؛ رضایت کسانی که رنجیده‌‌اند، قضای فوت شده مانند نماز‌است. "هدیه قبر"؛ ترک سخن‌چینی و رعایت آداب طهارت، قرائت قرآن و نماز شب است. "هدیه منکر و نکیر"؛ صداقت در زبان، ترک غیبت، حرف حق و تواضع است. و "هدیه میزان"؛ کظم غیظ، ورع صادق، رفت و آمد در جماعات است. و"هدیه صراط" اخلاص عمل، حسن خلق، تحمل اذیت‌ها و کثرت ذکر خداوند است. و "هدیه مالک" [نگهبان جهنم] گریه از خشیت خدا،‌ صدقه پنهانی، محبت به والدین است. و "هدیه رضوان" [نگهبان بهشت]؛ صبر بر مکاره، شکر بر نعمت، انفاق مال در راه خدا و حفظ امانات است. "هدیه نبی"؛محبت او، اقتدای به سنت او، محبت اهل بیت اوست. و"هدیه جبرئیل"؛ کم‌خوری،‌ کم‌خوابی، مداومت در حمد و کم‌حرفی است. و هدیه «خدا»؛ هم امر به معروف، نهی از منکر، نصحیت و خیرخواهی برای خلق و رحمت داشتن نسبت به هر انسان است.

دوم؛ شناخت حقیقت مرگ

شیخ الرئیس بوعلی سینا در کتاب النجاة می‌نویسد:
"با فرا رسیدن‌ مرگ‌ ، حجاب‌ تن‌ کنار رفته، موانع‌ ادراک‌ زایل‌ می‌گردد. در نتیجه‌ روح‌ انسان‌ به‌ کمال‌ یا نقصان‌ خود پی‌ برده، غرق‌ در لذت‌ شده‌ یا گرفتار رنج‌ و عذاب‌ خواهد شد، لذت‌ و رنجی‌ که‌ هرگز با لذایذ و دردهای‌ جهان‌ ماد‌ی‌ قابل‌ مقایسه‌ نیستند."

صاحب کتاب عرفانی شرح فصوص گوید:

"موت برای رسیدن کمال و رهایی از عالم فساد و نقائص است.بعد از مرگ روح سوار بر مرکب دیگری میشود که از جنس این خانه دنیا نیست و با عالم برزخ متناسب است و از مزاج روحانی انسان و هیئات آدمی بوجود آمده است‌ و در ملاء اعلی و ارواح سماوی قرار میگیرد."[فص یونسی/۹۸۲]
استادمان آقای حسن زاده آملی در درس میفرمودند:این تعبیر"ملاء اعلی" بسیار تعبیرشریف است.

امام خمینی در رابطه با مرگ در کتاب چهل حدیث می‌نویسد:
"موت عبارت از انتقال از نشئه نازله مظلمه ملکیه است به عالم دیگر که عالم حیات دایمی نورانی و نشئه باقیه عالیه ملکوتیه است. در این حیات ملکوتی ، نفوس استقلال پیدا میکنند . و اگر از مرگ به حیات نام برده نمیشود بخاطر سنگینی بر سمع شنوندگان است.. و[ازبرکات ارتحال این است]در آن عالَم چون مملکت ظهور نفس است فاعلیت و خلاقیت نفس قوی است [ومیتواند به خواسته های خودبرسد]."

سوم؛ مرگ را لقاء الله بدانیم

امیرالمومنین (ع)فرمود:
"وقتی می‌بینم خدابرای من ازدین وپیامبربهترین هارا قرارداده ،پس مرافراموش نمیکندواجازه لقاءالله به من میدهد ؛ -  لَمّارأيتُهُ قَداختارَ لی دین ملائكتهِ و رُسله و أنبيائهِ عَلمتُ أن الذی أكرَمَنی بهذا لَيس يَنسانی، فأحبَبتُ لِقائه[بحار۱۲۷/۱۱]

نکته ای قابل تامل ؛ از آنجا که واژه "مرگ" دلخوش و دلنواز نیست در این روایت و روایات دیگر مانند "حدیث تردد" از مرگ تعبیر به "لقاءالله" شده است. 
ودر زیارت امین الله هم آمده : « مرا مشتاق شادی ملاقات با خودت قرار ده ؛ - مُشْتَاقَةً إِلَى فَرْحَةِ لِقَائِكَ »

چهارم؛ تداعی نعمت‌های جهان پس ازمرگ

امام علی(ع)فرمود: اگر بدانید آنجا چه خبر است الان بلند می‌شوید و می‌روید. (نهج البلاغه،خ/۱۶۵)

به عنوان نمونه؛ یکی از نعمت‌های معروف آن نشئه "حورالعین" است.
شیخ بزرگوارما در عرفان آیت الله حسن زاده در پاورقی کتاب آغاز و انجام خواجه نصیرالدین طوسی می‌نویسد:

از واژة حورالعین بدست می آید که اگر در متون دینی مانند آیات و روایات و دعاها، سخن از ازدواج با حورالعین به میان آمده اختصاص به مردان ندارد بلکه زنان بهشتی نیز با مردی که به اصطلاح "احور" و "اعین" هستند یعنی چشم‌های درشت همچون چشم آهویی دارد و زیباست ازدواج می‌کند. پس این نعمت بهشتی یعنی همسر حورالعین داشتن اختصاص به مردها نخواهد داشت و زنان بهشتی نیز از آن بی نصیب نخواهند بود.

چه زیبا لسان الغیب حافظ فرمود:

اين‌ جان‌ عاريت‌ كه‌ به‌ حافظ‌ سپرده‌ دوست
روزيی رخش‌ ببينم‌ و تسليم‌ وی كنم‌
حجاب‌ چهره جان‌ می‌شود غبار تنم‌
خوشادمی‌ که‌ از آن‌ چهره‌ پرده‌ برفکنم‌
چگونه‌ طوف‌ کنم‌ در فضای‌ عالم‌ قدس‌
که‌ درسراچه ترکیب‌ تخته‌ بند تنم


هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان