کد خبر: ۲۲۳۶۱
تاریخ انتشار: ۱۵ دی ۱۳۹۹ - ۰۸:۱۸-04 January 2021
چند وقتی است که بحث سوختن ‎مازوت مطرح شده و تعداد زیادی با هشتگ ‎مازوت نسوزانید در حال اعتراض هستند. اما این مازوت چیست و چرا مازوت می‌سوزانند؟ بحث بر سر هزینه است یا چیز دیگر؟
عصراسلام: ‏ابتدا بگویم که مازوت از کجا تهیه می‌شود. در برج تقطیر پالایشگاه نفتی، نفت خام رو به چندین فرآورده تبدیل می‌کنند که بر اساس تعداد اتم‌های کربن اگر حساب کنیم مازوت جز سنگین‌ترین هاست. محصولات تولیدی از سبک به سنگین به طور خلاصه شامل این‌ها می‌شود: 

‏۱- گازهای مایع
۲- نپتان های سبک 
۳- نپتان های سنگین (تولید سوخت اکتان بالا) 
۴- بنزین 
۵- نفت سفید (سوخت موتورهای جت) 
۶- دیزل یا گازوئیل 
۷- روغن موتورها و روان کننده ها 
۸- سوخت کوره یا مازوت 
۹- قیر یا آسفالت. 

‏مازوتی که بین ۳۰ تا ۷۰ اتم کربن دارد بر اساس میزان گوگرد داخل آن به مازوت فوق سبک، مازوت سبک، مازوت نرمال و مازوت سنگین تقسیم می‌شود. مازوت سنگین شامل ٪۲ تا ٪۳.۵ گوگرد میشه که مازوت تولیدی کشور ما هم متاسفانه دقیقا همین است. این عدد ۷ برابر استاندارد جهانی می‌شود.‏ 

مازوت خوراک اصلی دیگ‌های بخار، کوره‌ها، نیروگاه‌ها و موتورهای کشتی‌های بزرگ است. تولیدش هزینه چندانی ندارد، نقطه جوش بالایی دارد، گرمایش و ضریب حرارتی خوبی دارد و البته گازهای گلخانه‌ای کمتری نسبت به ذغال سنگ تولید می‌کند. اما شاید دوست بهتری برای لایه اوزون باشد ولی دشمن ریه ماست.‏ 

با سوختن مازوت عموما سولفور دی اکسید و کربن دی اکسید تولید می‌شود که جز آلاینده‌های اصلی به شمار می‌روند. البته می‌شود از گاز طبیعی به جای مازوت استفاده کرد و حتی شاید هزینه کمتری دارد و از طرفی آلاینده‌های کمتری هم تولید می‌کند. 

اما دلیل استفاده از مازوت چیست؟‏ 

به دلیل قدیمی بودن پالایشگاه‌های نفتی ایران و البته قدیمی بودن تکنولوژی و فناوری‌های تولید فرآورده نفتی، حدود ۲۴٪ از نفت خام به مازوت تبدیل میشه. همین دلیل باعث شده که مازوت تبدیل به صادرات نفتی اصلی ایران شود. ایران روزانه ۱۶ میلیون گالون (حدود ۶۰ میلیون لیتر) تولید مازوت دارد.‏ از این مقدار ۹.۳ میلیون گالون صادرات، ۴.۳ میلیون گالون ذخیره سازی و مابقی هم صرف مصرف داخلی می‌شود. 

امارات با خرید مازوت از ایران و استفاده از آن برای سوخت کشتی‌ها مشتری اصلی مازوت ایران به شمار می‌رود؛ یا بهتر بگوییم مشتری اصلی بود.‏ به دلیل اعمال تحریم‌های آمریکا و کمتر شدن صادرات ایران نیروگاه‌ها و کارخانه‌های صنعتی کشور تبدیل به مشتری شماره یک مازوت شدند و بیش از پیش از مازوت به جای گاز طبیعی استفاده کردند. 

همین می‌تواند یکی از دلایل آلوده‌تر شدن هوای تهران باشد.‏ استفاده از مازوت در اروپا و غرب تقریبا رو به زوال است. کشورهای غربی مازوت رو به کک نفتی یا حتی دیزل تبدیل می کنند. در ایران امکان چنین کاری نیست چون اولاً تکنولوژی و فناوری تولید آن را کاملا در اختیار نداریم و ثانیاً هزینه تولید زیاد می‌شود.‏ 

در سال‌های اخیر اوکراین و کشورهای شرق اروپا بارها از روسیه بابت استفاده از مازوت در واحدهای صنعتی انتقاد کردند. این را در نظر بگیرید که روسیه توانایی تولید مازوت‌های سبک‌تر را داره و معمولا از آن‌ها استفاده می‌کند ولی باز هم باعث شکایت شده است.‏ تا آن جایی که سوادم میکشد، می‌دانم که سوختن گاز آن‌ هم برای کشوری مثل ما که معدن گاز است به صرفه‌تر است و هزینه کمتری دارد ولی به دلایلی که گفتم شرایط جوری شده است که سوختن مازوت را برای ما مقرون به صرفه کرده.‏ 

در پالایشگاه‌های گاز، گاز ترش گوگرد زدایی می‌شود و گاز طبیعی گوگرد ندارد یا بسیار ناچیز است. برای همین سوختن گاز بهتر است. از طرف دیگر روش‌های گوگرد زدایی از سوختن مازوت هم در مراحل مختلف احتراق است ولی هزینه‌های زیادی دارد که متاسفانه انجام نمی‌شود و یا باز هم تکنولوژی‌اش موجود نیست.‏ 

روش‌های گوگرد زدایی خود بحث مفصل و کاملی است. به طور کلی همین عدم گوگرد زدایی باعث می‌شود که میزان سولفورد دی اکسید یا گوگرد دی اکسید در هوا به دلیل سوختن مازوت زیاد شود که پیامدهای بسیاری دارد. آخرین دلیلی هم که این مورد در زمستان خیلی به چشم می‌آید این است که مصرف گاز در فصل سرما محدودیت‌های زیادی دارد و به همین دلیل به استفاده از مازوت روی می‌آوردند. 

نکته آخر این که وزارت نفت به بهانه بالا بودن مصرف گاز تاسیسات رو مجاب به مصرف مازوت میکند ولی گوگرد زدایی را انجام نمیدهد و به عهده مصرف کننده که وزارت نیرو باشه می‌گدارد. همین عدم تعامل و هزینه‌های گوگردزدایی خودش داستان شده است چون مازوت خود پالایشگاه هم کیفیت بالایی ندارد.


HamedChSh

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان