کد خبر: ۲۲۰۵۵
تاریخ انتشار: ۰۶ دی ۱۳۹۹ - ۰۷:۱۹-26 December 2020
خانواده بعد از یکجانشینی و اتمام دوره جمع آورنده- شکارچی، در طی روند تغییرات خود سه دوره اصلی را پشت سر گذاشته است.
دوره سنتی، دوره مدرن و دوره پست مدرن. در دوره سنتی با خانواده گسترده  روبرو می شویم که در آن نوعی نظام سلسله مراتبی و تقسیم کار بین زن و مرد دیده می شود. همچنین فضا در دوره سنتی در خانواده به دو فضای درون خانه و فضای بیرون خانه تقسیم می شود. در دوره مدرن خانواده از شکل خانواده گسترده به شکل خانواده هسته ای تبدیل می شود که در آن دو غیر همجنس با یک تا دو فرزند سالم و در شهر زندگی می کنند. 

در این دوره فضای مردانه و زنانه دوره سنتی به حداقل می رسد و زنان نیز به فضای بیرون از خانه وارد شده و به فعالیت های اجتماعی و اقتصادی مشغول می شوند. در دوره پست مدرن درصد کمی از خانواده را شکل هسته ای تشکیل می دهد و ما با اشکال متنوعی از خانواده مانند خانواده آزاد، خانواده تک سرپرست، خانواده های که به شکل تنها و مجرد زندگی می کنند و خانواده های هم جنس روبرو می شویم. درصد بالای طلاق در دوران معاصر در اروپا و آمریکا مردم شناسان و جامعه شناسان را به این نتیجه رسانده که ما با یک دوره از ازدواج های تک همسری روبه رو هستیم که در آن افراد بیشتر از یک همسر دارند اما در زمان های متفاوت و نه در یک زمان با هم. نتیجه این تغییرات را بعضی منجر شدن به ایجاد خانواده ای جدید به نام خانواده پست مدرن می دانند. خانواده پست مدرن شهري از نظر آن ها خانواده اي است كه در آن فرزندان متعلق به مردان و زنان مختلف اند و مادر اين كودكان ارتباطي با همديگر ندارند. در اين گونه خانواده ها، مرد با زني ديگر كه داراي فرزند است ازدواج كرده و زن با مردي كه از ديگر ازدواج هايش صاحب فرزند است، ازدواج می کند. كودكان در اين گونه خانواده ها متعلق به سه خانواده هستند. يكي خانواده اي كه منشأ بيولوژيكي آنها را تشكيل مي دهد، ديگري خانواده مادري آنها كه مجددا ازدواج كرده است و ديگري خانواده پدري آنها كه مجددا ازدواج كرده است. چنين خانواده گسترده اي داراي پيوند هاي خويشاوندي مداوم و طولاني نسبت به اعضاي آن از يك تبار واحد تشكيل نشده اند و حتي اعضاي آن به يك اجتماع واحد نيز پيوند ندارند. 

در نتیجه شجره خويشاوندي در خانواده پست مدرن شهري خيلي پيچيده است. از جمله نظریه پردازان معروف در زمینه خانواده در دوره پست مدرن برناردز است. او معتقد است که توجه بیش از حد عقلانیت مدرن به خانواده هسته ای و مقدس شمردن آن به عنوان تنها شکل به هنجار خانواده باعث ایجاد مشکلات و نابهنجاری و فساد در خانواده گردیده است. از پایان دهه 60 ما با انفجار در خانواده هسته ای روبرو می شویم. این امر با افزایش ناگهانی میزان طلاق در دهه 70 به خوبی قابل مشاهده است. در زمانی کمتر از 4/1 قرن، الگوی خانواده هسته ای ناگهان منفجر شد. در این دوره می توان شکل گیری دیگر انواع خانواده را دید. از جمله می توان به ازدواج آزاد که معمولا بین سنین 20 تا 40 سال اتفاق می افتد اشاره کرد که پدیده ای جدید است. در این ازدواج ها بدون هیچ وابستگی به نهادهای رسمی و یا اخلاقی، افراد با هم زندگی می کنند و هر کسی آزادی خود را دارد. حاصل این ازدواج ها بچه هایی هستند که بدون ازدواج رسمی والدین به دنیا می آیند. در فرانسه 45 درصد از اولین فرزندان خانواده ها متعلق به ازدواج های آزاد است. خانواده های تک والده که در اثر خانواده های آزاد به وجود می آیند، شکل دیگری از خانواده را تشکیل می دهند. اغلب این خانواده ها شامل مادرانی هستند که با فرزندان خود زندگی می کنند. 16 درصد از کل خانواده ها در فرانسه را این خانواده ها تشکیل می دهند. به جز بیوه ها که اغلب افراد مسن را تشکیل داده و 11 درصد خانواده ها را تشکیل می دهند، مردان یا زنان مجرد و یا مطلقه ها تقریبا 20 درصد کل خانواده ها در فرانسه تشکیل می دهند (دورتیه، 2002). در آمریکا ازدواج های تک همسری که نوع ایده آل محسوب می شوند،

 ازدواج های اصلی نیستند. در حقیقت آمار بالای طلاق نشان می دهد در حال حاضر در آمریکا درصد بالایی از چند همسر غیررسمی وجود دارد که در واقع نوع دیگری از چند همسری است. این نوع ازدواج به طور خاص باعث ایجاد اضطراب برای فرزندان است و طرح  مبهمی از ساختار خانوادگی به وجود می آورد. طلاق در جامعه آمریکا بسیار عادی است به طوری که بسیاری از مردم شناسان و جامعه شناسان می گویند ما با یک دوره از ازدواج های تک همسری روبه رو هستیم که در آن افراد بیشتر از یک همسر دارند اما در زمان های متفاوت و نه در یک زمان با هم.

نتیجه این تغییرات را بعضی منجر شدبه ایجاد خانواده ای جدید به نام خانواده پست مدرن می دانند. خانواده پست مدرن شهري از نظر آن ها خانواده اي است كه در آن فرزندان متعلق به مردان و زنان مختلف اند و مادر اين كودكان ارتباطي با همديگر ندارند. در اين گونه خانواده ها، مرد با زني ديگر كه داراي فرزند است ازدواج كرده و زن با مردي كه از ديگر ازدواج هايش صاحب فرزند است، ازدواج می کند. كودكان در اين گونه خانواده ها متعلق به سه خانواده هستند. يكي خانواده اي كه منشأ بيولوژيكي آنها را تشكيل مي دهد، ديگري خانواده مادري آنها كه مجددا ازدواج كرده است و ديگري خانواده پدري آنها كه مجددا ازدواج كرده است. چنين خانواده گسترده اي داراي پيوند هاي خويشاوندي مداوم و طولاني نسبت به اعضاي آن از يك تبار واحد تشكيل نشده اند و حتي اعضاي آن به يك اجتماع واحد نيز پيوند ندارند. در نتیجه شجره خويشاوندي در خانواده پست مدرن شهري خيلي پيچيده است. از جمله نظریه پردازان معروف در زمینه خانواده در دوره پست مدرن برناردز است. او معتقد است که توجه بیش از حد عقلانیت مدرن به خانواده هسته ای و مقدس شمردن آن به عنوان تنها شکل به هنجار خانواده باعث ایجاد مشکلات و نابهنجاری و فساد در خانواده گردیده است. از پایان دهه 60 ما با انفجار در خانواده هسته ای روبرو می شویم. این امر با افزایش ناگهانی میزان طلاق در دهه 70 به خوبی قابل مشاهده است. در زمانی کمتر از 4/1 قرن، الگوی خانواده هسته ای ناگهان منفجر شد. در این دوره می توان شکل گیری دیگر انواع خانواده را دید. از جمله می توان به ازدواج آزاد که معمولا بین سنین 20 تا 40 سال اتفاق می افتد اشاره کرد که پدیده ای جدید است. در این ازدواج ها بدون هیچ وابستگی به نهادهای رسمی و یا اخلاقی، افراد با هم زندگی می کنند و هر کسی آزادی خود را دارد. حاصل این ازدواج ها بچه هایی هستند که بدون ازدواج رسمی والدین به دنیا می آیند. در فرانسه 45 درصد از اولین فرزندان خانواده ها متعلق به ازدواج های آزاد است. خانواده های تک والده که در اثر خانواده های آزاد به وجود می آیند، شکل دیگری از خانواده را تشکیل می دهند. اغلب این خانواده ها شامل مادرانی هستند که با فرزندان خود زندگی می کنند. 16 درصد از کل خانواده ها در فرانسه را این خانواده ها تشکیل می دهند.

 به جز بیوه ها که اغلب افراد مسن را تشکیل داده و 11 درصد خانواده ها را تشکیل می دهند، مردان یا زنان مجرد و یا مطلقه ها تقریبا 20 درصد کل خانواده ها در فرانسه تشکیل می دهند (دورتیه، 2002). در آمریکا ازدواج های تک همسری که نوع ایده آل محسوب می شوند، ازدواج های اصلی نیستند. در حقیقت آمار بالای طلاق نشان می دهد در حال حاضر در آمریکا درصد بالایی از چند همسر غیررسمی وجود دارد که در واقع نوع دیگری از چند همسری است. این نوع ازدواج به طور خاص باعث ایجاد اضطراب برای فرزندان است و طرح  مبهمی از ساختار خانوادگی به وجود می آورد. طلاق در جامعه آمریکا بسیار عادی است به طوری که بسیاری از مردم شناسان و جامعه شناسان می گویند ما با یک دوره از ازدواج های تک همسری روبه رو هستیم که در آن افراد بیشتر از یک همسر دارند اما در زمان های متفاوت و نه در یک زمان با هم. همچنین با وجود زوج های هم جنس باز، قبول سرپرستی فرزند توسط آنان طبیعت ازدواج نیز موضوعی بحث برانگیز در جوامع جدید است این در حالی است که  کیلبرید معتقد است در ازدواج بیشتر از آن که سکس اهمیت داشته باشد فرزندان و نهاد خانواده مهمند. او معتقد است طلاق تاثیر بدی بر روح و روان بچه ها و زندگی اقتصادی آن ها می گذارد (کیلبرید، 1996).

 این که این تغییرات از کجا ناشی می شود و چرا میزان طلاق افزایش یافته خود بحثی جداگانه می طلبد. در اینجا فقط به این نکته اشاره می کنیم که تغییر مفهوم ازدواج از یک نهاد اجتماعی به یک زندگی مشترک، ارتقاء سطح زندگی، استقلال بیشتر زنان، انتظارات بیشتر زوجین از ازدواج و کاهش تصور نامطلوب از مطلق یا مطلقه بودن از عواملی است که به عنوان عوامل افزایش طلاق مطرح شده اند و می توانند به افزایش میزان طلاق دامن زده باشند (میرزایی، 1380).

به هر حال نتیجه این تغییرات را بعضی منجر شدن به ایجاد خانواده ای جدید به نام خانواده پست مدرن می دانند. بعضی منتقدان به اندیشه پست مدرن، شکل گیری خانواده پست مدرن و تغییر در تعریفی که در دوران سنتی و مدرن از خانواده می شده را نشانة از بین رفتن مفهوم خانواده در دوران جدید می دانند که ناشی از فرسایش مدرنیزم است و به نوعی ایجاد بی نظمی و آشفتگی در عرصه عقلانیت و اخلاق را نتیجه به وجود آمدن وضعیت جدید قلمداد می کنند.

کانال آکادمی جامعه شناسی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان