کد خبر: ۲۱۸۴۵
تاریخ انتشار: ۲۷ آذر ۱۳۹۹ - ۰۹:۰۸-17 December 2020
پیوسته گفته‌ایم برزخ هر کسی بستگی به اعمال و اخلاق و باورهای آدمی، اما برخی از انسانها دارای برجستگی ممتاز هستند.
عصراسلام: در میان عالمان و اندیشمندان و نیز شهیدان که ارمغان آوردگان "حیات" برای انسان و انسانیت و جوامع بشری هستند در جایگاه والائی قرار دارند.

ارزش و جایگاه عالمان در برزخ

برتری عالمان بر دیگران را قرآن چنین باز گو می‌فرماید:
"یَرْفَعِ اللّهُ الَّذینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ الَّذینَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ.(مجادله/۱۱)
خداوند، آنهایی را که ایمان آوردند و صاحبان علم هستند را [بر دیگران] برتری داده است.

از دیدگاه رسول اسلام (ص) عالمان برتر از آنانی هستند که شب و روز به عبادت خدا می پردازد. و مانند ماه شب چهارده نسبت به ستارگان کوچک دیگر هستند و نیز دو رکعتان نماز آنان از هزار رکعت نماز عابدان افضل است ؛ 

فَضْلُ الْعالِمِ عَلَی الْعابِدِ کَفَضْلِ الْقَمَرِ عَلی سائِرِ النُّجُومِ لَیْلَةَ الْبَدْرِ"
"رَکْعَتانِ یُصَلّیهِمَا الْعالِمُ اَفْضَلُ مِنْ اَلْفِ رَکْعَةٍ یُصَلّیِهَا الْعابِدُ".

و ظهور این افضلیت و برتری نسبت به همه صنوف دیگر از انسانها در برزخ به عیان خود را نشان می‌دهد تا جائیکه طبق برخی روایت حضور یک عالم ربانی در قبرستان باعث رفع ناراحتی از اهل قبور می‌شود.

نقطه مهم در مورد عالمان ، اندوخته های علمی آنان است که پس از این جهان به "مشاهدات" تبدیل می‌شود.

به تعبیر علمی ؛ "معقولات تبدیل به مشاهدات" میشوند و این فرآیند برزخی و آخرتی بسیار بسبار لذت بخش است.

شاهد بتوانم چنین مثال بزنم ؛ اگرطبیبی در مورد دارویی را با پژوهش های فراگیر و پرتلاش به مرحله "قبول" برساند قطعا بسیار خرسند میشود ولی وقتی این دارو به بیمار میدهد و آثار بهبود بیماری و مداوا را میبیند به مرحله "شهود و مشاهده" رسیده و خوشحالیش با آن خرسندی در مرحله پژوهش قابل مقایسه نیست.

عالمان ؛ در جهان برزخ تمام علوم و دانش خود به شکل مشاهدات "شهود" می‌کنند.
از این رهگذر است که فرموده اند: "المعرفةبذرالمشاهدة" ؛ اندیشمندان که اندوخته‌های معرفتی از قرآن و علوم اهلبیت (ع) دارند در جهان بعد تمام آن بصورت "دیدنی" برای آنان وجود پیدا می‌کند و از این لذتی بالاتر نیست و قابل مقایسه با سیب و گلابی و حور بهشت نیست.

البته در این مقام بحث "شهود اسماء الهیه" که مقامی از مقامات "لقاء الله" است و برای نادری از علماء ربانی که از علوم حقه حقیقیه بهرمندشده اند ، بحث بسیار مهمی و متفاوتی است که در این مختصر نمیگنجد.

نقطه دیگر که قابل توجه است ؛ "تجسم هدایت" هایی که عالمان در جامعه داشته اند ، می‌باشد.

جهان برزخ و قیامت که جهان حق و حقانیت و ظهور واقعیات است در مورد عالمان که مشاعل هدایت جامعه هستند. این هدایتگری هایشان در آن موطن و نشئه، مجسم می‌شود و آنان را میهمان والاترین لذتی می‌کند که بوسیله گفتار و یا قلم شان ایجاد شده و باعث تربیت نفوس و هدایت انسانها بوده اند. این لذت؛ با لذت دنیایی باغبانی که زیر سایه درختی که خود کاشته و آبیاری کرده و به میوه نشسته، نمی‌رسد گرچه می‌تواند مثالی برای لذت عالمان از هدایتگری هایشان باشد.

 ارواح در آن عالَم "تکامل" دارند. براین اساس؛ عالمان هم دارای تکامل برزخی هستند.

نقل است برخی بزرگان مرحوم آیت الله سیداحمد خوانساری پس از مرگ دیدند در حال مطالعه است، پرسش کردند از مطالعه در برزخ؟

فرمود: مطالعه احوال حضرت امیر (ع) میکنم ، بسیاری از مناقب حضرت (ع) اینجا به ما عرضه کرده اند و در کتابهای دنیا نیامده بود!

عالمان بی عمل
 
اگر عالمان ربانی دارای آن فضائل اعجاب آور هستند، در مقابل؛ عالم بی عمل هم سخت در معرض شقاوت است.

حضرت رسول الله (ص)  درباره خسارت علم بدون عمل فرمود:
"در قیامت، گروهی از بهشتیان به اهل دوزخ رو کرده، می پرسند ؛ ما به کمک تعلیم و آموزشهای شما و در سایه تربیت شما به بهشت وارد شدیم. شما خودتان چرا به دوزخ افتادید؟ می گویند: ما به خیر دعوت می کردیم. ولی خودمان عمل نمی کردیم.

عالمانی که فقط از علم و معرفت ، نام او را دارند و باعث فقر معنوی و فکری جامعه شوند و یا دنبال رو ارباب قدرت و یا اصحاب ثروت های ناحق و نامشروع باشند و یا تزریق کننده افکار باطل به جامعه باشند ، در سخت ترین شقاوت ها و عذابها خواهند بود.
امام خمینی در کتاب چهل حدیث با استناد به روایات میفرماید : بوی تعفن چنین عالمان دیناپرست و منحرف فضای آن موطنی هستند را احاطه میکند!!

ارواح شهیدان در برزخ

مهم‌ترین آیه در مورد برزخ شهیدان این آیه معروف است؛

"ولاتحسبن الذین قتلوا فی سبیل الله اموتا بل احیآء عند ربهم یرزقون• فرحین بمآ ءاتـیهم الله من فضله و یستبشرون بالذین لم یلحقوا بهم من خلفهم الا خوف علیهم ولا هم یحزنون."

«هرگز گمان مبر کسانی که در راه خدا کشته شدند، مردگانند! بلکه آنان زنده‌اند، و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.• آنها بخاطر نعمتهای فراوانی‌ که خداوند از فضل خود به ایشان بخشیده است، خوشحالند؛ و درمورد کسانی که هنوز به آنها ملحق نشده‌اند ، طلب بشارت میکنند. بر آنان نه ترسی است، ونه غمی».

آیه فوق امورمهمی را برای شهیدان ثابت می‌کند:
۱)شهیدان زنده هستند.
۲)میهمان خدای کریم هستند.
۳)از آنچه بهرمندند خوشحالند
۴)منتظر خبرهای خوب از دیگر دوستان شان که در دنیا هستند ، میباشند.
۵)آینده کاملا آرام و بی ترس دارند.

برخی از این امور را توضیح کوتاه تقدیم می‌شود.

در مورد "زنده" بودن شهیدان ، مسئله کمی سخت است ، چون همه ارواحی که در برزخ هستند زنده هستند و حیات برزخی اختصاصی به شهیدندارد.

علامه طباطبایی می‌نویسد: حیاتِ شهید؛ سعید و طیب است واین خاص شهداء است و فراتر از حیات به معنای زنده بودن است. و لذا عبارت آخر که می‌فرماید «ولکن لاتشعرون» اشاره به همین نوع از حیات دارد که برای ما قابل فهم و درک نیست.

باتوجه به بیان علامه طباطبایی ،باز هم مسئله حل نمیشود چون غیر از شهداء ؛ صالحان در برزخ از حیات طیبه برخور دارند. پس زنده بودن شهید ، باید بمعنای دیگری باشد.

استادمان آیت الله جوادی آملی در درس می‌فرمودند: "شهيد در برزخ زنده است و با حيات، وارد برزخ می‌شودو مرده وارد برزخ نمیشود ،گرچه بدن طبيعی او مرده است."
با بیان استاد هم پرسش پاسخ خود پیدا نمیکند چون همه انسانها زنده وارد برزخ
 میشوند.

راستش معنای زنده بودن شهید را نمی‌دانیم و به تعببر قرآن این حقیقت از اموری است در موردش خدا فرمود:  "لایشعرون"!

قطعا نوعی از حیات ملکوتی است که دست ما از آن کوتاه است.

شهیدان و میهمانی خدا

اضافه بر پذیرایی که از آنان میشود و نعمت های بهشتی که تقدیم شان میشود ، بهرمند از "عندربهم یرزقون" هستند که یک میهمان خاص است و شاید اشارت به مقام  "گفتگوی باخدا" باشد چون در همین آیات ذکر شده سخن از گفتگوی با خدا مطرح است و از خدا طلب بشارت نسبت به دوستانشان دارند .

شادی شهیدان در برزخ

خوشحالی و شادمانی شهدا در عالم برزخ، نسبت به بهره مندی خویش از عطایا و نعمتهای الهی است و از همه مهم تر و باارزش تر ؛ "لقاءالله" است.

شهیدان و تکامل برزخی

گرچه همه ارواح مومن دارای تکامل برزخی هستند ، اما نوع تکامل و سرعت آن در مورد شهیدان قابل مقایسه با دیگران نیست.

در قرآن در سوره محمد آمده:
"و الذین قتلوا فی سبیل الله فلن یضل اعمــلهم• سیهدیهم ویصلح بالهم."
«سیهدیهم» بیانگر حال شهیدان پس از شهادت آنان است که به معنای ترفیع و تکامل است.

و «یصلح بالهم» بیان کننده پاک و منزه شدن پی در پی جان آنان است.
این تعابیر ، مانند نوع زنده بودن شهیدان است که از حد و اندازه قدفکری ما ، خارج است.

توجه خاص به دوستان

شهیدان به دوستان قدیم خود توجه ویژه ای دارند.چراکه منتظرند آنان به این راه  ادامه دهند:
"وَ يَستَبشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِم"
بدین معنا که از خدای خود مژده می‌طلبند و سؤال می‌كنند ؛ کسانی که  راهيان راه ما بودند، درچه مقطعی هستنند؟ خدایا به ما بشارت بده.
 
نگاه خاص شهید به خانواده

شهداء یک نگاه خاصی دارد و آن این است که دوست دارد خانواده و خویشان او از جایگاه مهم او باخبر باشند؛
در سوره یس در مورد حبیب نجار که شهید سوره یس است ، میفرماید:
"قیل ادخل الجنة قال یــلیت قومی یعلمون. به او گفته شد: «واردبهشت شو! » گفت: «ای کاش قوم من می‌دانستند».
 
آیاحق الناس بر گردن شهید می‌ماند؟

حق الناس از آن دسته امور بسیار مهمی است که وقتی بر گردن کسی باشد ،تا پرداخت نشود شخص نمیتواند از ذمه آن خارج شود و این مهم در استفتائات امام راحل به آن تصریح شده است.

و از سوی دیگر؛ همانطوری عالمِ بی عمل در برزخ با مشکل مواجه است که سخنی دراین مورد به اشارت تقدیم داشتم ، کشته میدان جنگ هم اگر بخاطر مطامع دنیا حقی از بیت المال را به گردن داشته باشد ، باید از طرف او ، آن دِین به صاحب و محلش بازگردد.

استاد بزرگوارمان آیت الله جوادی آملی در درس تفسیر این حدیث را خواندند:

در يكی از جبهه‌های جنگ كسی كشته شد وجود مبارک پيغمبر اسلام (ص) فرمود: "الآن آن پارچه‌ای که در غنايم خيبر بدون اجازه ما گرفت بود در كنار قبرش دارد شعله می‌زند."
«والذی نفسی بیده إِن الشملة التی أخذهاعنایوم خیبرتحرق علیه فی النار»

هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان