کد خبر: ۲۱۶۵۵
تاریخ انتشار: ۲۰ آذر ۱۳۹۹ - ۱۶:۲۶-10 December 2020
جنگ دوازده رخ نام سومین جنگ ایران و توران است. در شاهنامه فردوسی به طور مفصل به این جنگ حماسی پرداخته شده است.
عصراسلام: در این جنگ "پیران" وزیر افراسیاب و در جنگ بعدی خود افراسیاب کشته شد و بدین ترتیب تومار سلطنت توران برای همیشه درهم پیچید.

ماجرای جنگ 

به روایت فردوسی جنگ دوازده رخ یکی از مهم‌ترین جنگ‌های ایرانیان علیه تورانیان است که در زمان پادشاهی کیخسرو منجر به پیروزی ایرانیان شد. فردوسی این رویداد را در ۲۵۱۸ بیت شعر وصف کرده است. 

به قول شاهنامه، کیخسرو آگاه شد که افراسیاب شاه توران , سپاهی بزرگ را برای حمله به ایران گرد آورده است. کیخسرو مجمعی تشکیل داد و سربازان خود را فرا خواند و به هر کدام ماموریت مناسب داد. 

گودرز فرمانده لشکر چهارم ایران ماموریت داشت با گفتگو و عدم توسل به زور مسئله را حل نماید. او از پایتخت با لشکری گران بسوی مرز آمد و در کوه زیبد توقف کرد و با پیام صلح گیو همان طور که کیخسرو خواسته بود نزد پیران فرستاد و از او خواست تا دست از جنگ بردارد. 

بی آزار لشکر بفرمان شاه 
همی رفت منزل بمنزل سپاه 
چو گودرز نزدیک زیبد رسید 
سران را ز لشکر همی برگزید 

گودرز فرماندهان را فراخواند و به هر یک دستور داد که عملیات خود را آغاز کنند : نخست فرزندش گیو را گفت که سپاهی برگیرد و به توران نزد پیران برود و پیام کیخسرو را ابلاغ کند و بگوید از همه بدی ها و خیانت های شما می گذریم و جنگ را پدیده ای زشت و زیانبار می دانیم. 

گیو پس از مذاکرات طولانی با پیران در کنار رود جیحون ظاهرا در شهر " ویسه گرد " از اراضی بلخ نا امیدانه به اردوگاه لشکر برگشت و به پدرش گفت که تورانیان فقط جنگ را انتخاب کرده شرط را نمی پذیرند. افراسیاب به پیران فرمان داده است که همه پهلوانان ایرانی را نابود کند و سوگند خورده است:

نه گودرز باید که ماند نه گیو 
نه فرهاد و گرگین نه رهام نیو 

گودرز لشکر ایران را در دامنه کوه زیبد آماده رویارویی کرد و با رسیدن لشکر پیران جنگ سختی درگرفت. 

چو پیران سپاه از کنابد براند 
بزور اندرون روشنایی نماند 
چو دانست گودرز کآمد سپاه 
بزد کوس و آمد ز زیبد براه 
ز کوه اندر آمد بهامون گذشت 
کشیدند لشکر بران پهن دشت 
ز زیبد همی تا کنابد سپاه 
در و دشت ازیشان کبود و سیاه 
ز گرد سپه روز روشن نماند 
ز نیزه هوا جز بجوشن نماند 
وز آواز اسبان و گرد سپاه 
بشد روشنایی ز خورشید و ماه 

پنج روز آرایش جنگی دو لشکر در مقابل هم ایرانیان در کوه زیبد و تورانیان در کوه کنابد هر دو طرف را خسته کرد , در نهایت تصمیم میگیرند نبرد تن به تن از دلیران هر طرف انتخاب شود و دوئل کنند تا نتیجه نبرد معلوم شود. به این ترتیب یازده سردار ایرانی و یازده سردار تورانی داوطلب جنگ می‌شوند و سرداران ایرانی بدون تلفات حریفان خود را شکست می دهند. 

در نهایت دو نفر از تورانیان موفق به فرار میشوند و نزد افراسیاب می روند. کیخسرو نیز پس از شنیدن خبر پیروزی لشکر ایران بسوی کوه زیبد حرکت میکند و در جشن پیروزی حضور می یابد و دستور میدهد تا پیران را در دامنه کوه دفن کنند. 

داستان دوازده رخ به لحاظ توصیفات دراماتیک و توجه به خوی و سرشت انسان , یکی از عالیترین داستان های شاهنامه است. فردوسی در شرح علت و علل این جنگ و بدی ها و خسارات جنگ از قول کیخسرو پندها و اندرز هایی را ذکر میکند که خواندنی است.

مطلب برگرفته از: گروه تاریخ ایران و جهان 

علوم و فنون ادبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان