کد خبر: ۲۱۲۲۵
تاریخ انتشار: ۰۲ آذر ۱۳۹۹ - ۱۴:۵۶-22 November 2020
واژه ی عربی "اطناب" جمع "طنب" و به معنای (ریسمان ها، بندها) است اما در اصطلاح ادبی به معنای (طولانی کردن کلام) یا "درازگویی" است!
"ممل" در لغت به معنای: (دردآور، اندوهگین کننده، آزرده کننده، ملول کننده، اندوه آور، به ستوه آورنده، غم افزا، ملال آور، رنج آور) است!

"اطناب ممل" به معنای طولانی کردن کلام است تا جایی که تعداد واژگان بیش تر از مفهوم پیام اصلی باشد و با بی حوصلگی شنونده یا خواننده همراه شود و گاه باعث پیچیدگی سخن می شود. (چیزی شبیه حشو قبیح)

"اطناب‌ معتدل" که به نام "اطناب مقبول‌" شهره است؛ موجب‌ تعقید، غموضت کلام و آزردگی روحی کسی نمى شود و اضافه بر آن آرایه ها بر رونق و زینت کلام نیز می افزاید. (چیزی شبیه حشو ملیح)

(اعتدال سخن) یا (مساوات کلام) در صورتی امکان پذیر است که میان لفظ و معنا اعتدال برقرار شود که رعایت میزان مناسب واژگان یا عبارات در نوشتار از بلاغت کلام است!

توضیح واضحات نیز میتواند، حشو متوسط و یا حشو قبیح تلقی شود!

*
"ایجاز" در لغت به معنای کوتاه کردن است اما در اصطلاح ادبی و دانش بلاغت، به سخن کوتاهی گفته می شود که دارای مفهوم‌ بسیار باشد!

"مخل" در لغت به معنای: خراب کننده، نابود کننده، خلل آور، تباه کننده، فساد آور، ویران کننده، مختل کننده

"ایجاز مخل" به معنای کوتاه کردن سخن است تا جایی که از حیث معنوی عبارتی را ناقص، معقد یا مبهم سازد و از آن به‌ عنوان «تقصیر» به معنای: (کوتاهی و سست کردن) نیز یاد شده‌ است‌ ولی ایجازی‌ که‌ خراب کننده ی معنا نباشد، می تواند بر رونق و بلاغت کلام بیفزاید! چنین ایجاز بر دو گونه تقسیم شده است‌:

یک؛ ایجاز "کوتاه کردن سخن به گونه ی بلیغ" که به نام "قصر" شهره است!
دو؛ ایجاز "حذف‌"

ایجاز قصر: کلام کوتاه‌ و بلیغی است که کوتاهى آن‌ به وسیله ی حذف‌ واژگان و عبارات صورت نمی پذیرد!

ایجاز حذف‌: این نوع ایجاز هیچ گونه خللی در معنا بوجود نمی آورد و محصول حذف‌ واژگان یا عباراتی است که از حیث مفهوم و رونق بخشیدن به جمله ها‌، کلیدی و پر رنگ به نظر نمی رسند!
*
(اطناب ممل) و (ایجاز مخل) نقطه ی مقابل یکدیگر و به دور از بلاغت کلام اند‌!
*
تفاوت (حشوهای ملیح و قبیح و جمله ی معترضه) با (اطناب های ممل و معتدل)
*
همانطور که در توضیح اطناب ممل گفته شد؛ در این نوع اطناب، میان واژگان و معانی اعتدالی برقرار نیست و کلام، بدون دلیل طولانی می شود و این امر از فصاحت کلام می کاهد و موجب خستگی روحی شنونده یا خواننده می گردد اما جملات معترضه غالبا در صورت نیاز برای توضیح بیش تر به کار می رود که کاربرد بی دلیل آنهم قطعا قبیح شمرده می شود!
در "حشو قبیح" که زواید، مربوط به واژه یا عبارت یا جمله است، درازگویی چندانی مشاهده نمی شود تا موجب خستگی روحی کسی گردد اما این نوع حشو از رونق کلام می کاهد و اثر ناخوشایندی بر فصاحت و بلاغت کلام وارد می سازد! چرا که غالبا تکرار واژگان هم معنای مرکب و ذکر بی مورد واژه یا عبارتی را حشو قبیح می نامند! مانند:

برعلیه، مقابله به مثل، صداع سر، غم و اندوه، عسل شیرین، نمک شور، رطب تازه و ...
همانطور که می دانید؛ "حشو ملیح"، کلمه یا عبارت یا جمله ای است که بر رونق کلام و بلاغت بیان می افزاید اما "اطناب معتدل" نوشتاری است که اطناب آن تنها در کاربرد آرایه های ادبی پدید می آید!

فضل الله نکولعل آزاد
تهران. مهر ماه ۱۳۶۷
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان