کد خبر: ۲۱۰۹۶
تاریخ انتشار: ۲۷ آبان ۱۳۹۹ - ۰۷:۱۸-17 November 2020
ساده‌نویسی برای بسیاری از خبرنگاران اقتصادی ما خیلی دشوار شده، به ویژه برای آنهایی که هر روز کتاب‌های اقتصادی می‌خوانند. گفتار اقتصاددانان و تئوری‌های اقتصادی چراغ راه نگاهشان به اقتصاد می‌شود و در نهایت نگارش اعداد و ارقام بالای ۹ رقم دیگر به چشمشان بزرگ نمی‌آید؛ اما قرار نیست که همیشه برای اقتصادخوانان بنویسید.
یکی از راهبرد‌های مهمی که روزنامه‌ها باید مدنظر قرار دهند، راهبردهای جذب (نه نگهداشت و وفاددار کردن خواننده) مخاطبان جدید است؛ برای تحقق چنین راهبردی، تکنیک‌های ساده‌نویسی نقش بسزایی دارد.

قرار نیست که شما به عنوان روزنامه‌نگار اقتصادی همیشه یعنی تا آخر عمر حرفه‌ای‌تان در تحریریه روزنامه‌های اقتصادی قلم بزنید. وقتی یک خبرنگار اقتصادی در یک تحریریه غیراقتصادی یعنی یک رسانه و روزنامه‌ای که عمومی و غیرتخصصی است، فعالیت می‌کند، دائما با دبیر تحریریه، معاون سردبیر یا سردبیر کلنجار می‌رود. آنها هر روز به او می‌گویند: «آقا ساده‌تر بنویس! ساده‌تر. عوام فهم بنویس، طوریکه مادربزرگ من هم بفهمد».

سردبیر از شما می‌خواهد برای نشان دادن چهره فقر، تبعیض اقتصادی، فاصله طبقاتی، توزیع نابرابر درآمد یا ثروت در هنگام گزارش از نحوه پرداخت یارانه‌ها، از شاخص خشکی به نام ضریب جینی استفاده نکنید و همین مسئله را به زبان ساده‌تر بیان کنید. در صورت استفاده این مفهوم در گزارش، در یک جمله یا پاراگراف تعریف معنی و از تکنیک جانک (Chunk) استفاده کنید. اطلاعات همه مخاطبان رسانه‌ها از تحولات اقتصادی و بازرگانی شبیه به هم نیست. هیچ یکپارچگی (Integration) میان مخاطبان روزنامه‌های اقتصادی (به ویژه در کشورهای در حال توسعه) وجود ندارد. بنابراین روزنامه‌نگاران باید رخدادها را به گونه‌ای برای مخاطبانشان گزارش کنند که برای همه خوانندگان، یعنی طیف وسیعی از مردم قابل درک باشد. این مطلب ۱۰ توصیه برای ارتقای کیفیت خبرنویسی اقتصادی و بازرگانی دارد که از «آی.جی نت» برای شما گزارش می‌شود. این توصیه‌ها کمک می‌کند گزارش‌های اقتصادی برای مخاطبان عام، جذاب‌تر و خالی از اصطلاحات پیچیده باشد.

توصیه اول: از بکارگیری واژه‌های پیچیده اقتصادی خودداری کنید

اصطلاحات فنی واژه‌هایی هستند که ممکن است برای متخصصان معنا داشته باشند، اما افراد معمولی از آنها سر در نمی‌آورند؛ توضیح بیشتر بهتر از توضیح کمتر است. حتی خوانندگان تحصیل‌کرده و هوشمند هم نیاز دارند که حافظه‌شان در زمینه مفاهیم اقتصادی از نو تازه شود. کار شما این نیست که با بکارگیری زبانی پیچیده مخاطب خود را تحت تاثیر قرار دهید. کار شما این است که به آنها اطلاعاتی بدهید که بتوانند درک و استفاده کنند. مراقب بیانیه‌های مطبوعاتی و گزارش‌های دولتی باشید. آنها اغلب مملو از اصطلاحات پیچیده بوروکراتیک هستند.

توصیه دوم: واژه‌های اقتصادی را تعریف کنید

بیشتر اصطلاحات اقتصادی باید برای درک بهتر خوانندگان توضیح داده شوند. واضح بودن مطلب از رعایت اختصار مهم‌تر است. همه خوانندگان نمی‌دانند که «جی.دی.پی» (GDP) چیست؟ این کافی نیست که گفته شود «جی.دی.پی» (GDP)، تولید ناخالص داخلی است.

توصیه سوم: از ارقام به طور محدود استفاده کنید

ارقام زیاد خواننده را گیج می‌کند. کار شما این است که مهم‌ترین آمار را انتخاب کنید و به گونه‌ای عرضه کنید که برای مخاطب قابل فهم باشد. در صورت لزوم می‌توان برای اطلاع‌رسانی کامل، همه ارقام گزارش را به صورت نمودار ساده‌ای نشان داد. (البته اگر روی نمودار معنای بهتری پیدا کند) این کار هم گزارش را قابل فهم‌تر می‌کند و هم ارقام بهتر در یاد مخاطبان می‌ماند. دقت در نگارش گزارش‌های اقتصادی مهم است، اما در عین حال ارقام باید هوشیارانه انتخاب شوند و به نحو ساده‌ای عرضه شوند تا برای مخاطب گیج‌کننده نباشند.

توصیه چهارم: آمار را مقایسه کنید

آمار به خودی خود معنای چندانی ندارد. خواننده می‌خواهد بداند: در مقایسه با چه؟ گاهی اوقات اعداد می‌توانند با دوره زمانی مشابهی مقایسه شوند. برای نمونه مقایسه سود خالص یک شرکت با زمان مشابه در سال گذشته یا سه ماهه گذشته. گاهی اوقات ارقام را می‌توان بر اساس ارزش نسبی نشان داد (درصدی از کل). برای نمونه هزینه آموزش و پرورش دولت، می‌تواند با توجه به درصد کل هزینه‌های دولت یا در مقایسه با هزینه‌های دفاعی نشان داده شود. یا آنکه در مقایسه با هزینه آموزش و پرورش در کشوری مشابه.

توصیه پنجم: آمار را به گزارش تبدیل کنید

بارها دیده‌اید که بعضی گزارش‌های اقتصادی، صرفا آمار و ارقام را ارائه می‌کنند و توجهی به توضیح معنی این داده‌ها نشان نمی‌دهند. هر وقت آماری را در گزارش خود می‌آورید، از خود بپرسید چه چیز مهم است و چرا؟ این سوال به نگارش گزارش کامل‌تر و معنی‌دارتر گزارش کمک می‌کند. برای نمونه تصور کنید که دولت اعلام کرده واردات خودرو بالا رفته است. شما همه ارقام را دارید، اما این چه معنایی دارد؟ چرا مصرف‌کنندگان داخلی ماشین‌های وارداتی بیشتری می‌خرند؟ آیا این ارتباطی با تعرفه‌های گمرکی، تاثیرات تورم یا مشکلات تولیدکنندگان داخلی دارد؟ هر آماری از بیکاری تا هزینه مسکن و میزان تولید می‌تواند نقطه شروع یک گزارش جالب باشد.

توصیه ششم: به جنبه‌های دیگر گزارش‌های اقتصادی هم توجه کنید

استفاده از یک منبع اطلاعاتی مانند مصاحبه، بیانیه مطبوعاتی به ندرت می‌تواند همه ابعاد یک موضوع را روشن کند. برای تهیه گزارش‌های منصفانه و بی‌طرف و ارائه کامل اطلاعات، از منابع مختلفی استفاده کنید. هیچ شرکتی در خلاء فعالیت نمی‌کند و با عرضه‌کنندگان کالا و خدمات، نیروی کار، رقبا و حتی مقررات دولتی در تعامل است. در گزارش‌های مربوط به عملکرد شرکت‌ها، در بعضی موارد آنها فشار می‌آورند که تنها دیدگاه خود را منعکس کنند؛ اما این بیشتر شبیه تبلیغات است تا روزنامه‌نگاری. استفاده از منابع مختلف به خوانندگان اطمینان می‌دهد که گزارش کامل و بی‌طرفانه است.

توصیه هفتم: توجه به جنبه انسانی گزارش‌های اقتصادی

خبرنگاران اقتصادی گاهی برای بدست آوردن اطلاعات لازم برای تهیه گزارش‌های خود به دام سخنگوهای رسمی و بیانیه‌های مطبوعاتی می‌افتند. اما به یاد داشته باشید که شرکت‌ها به وسیله مردم اداره می‌شوند. صاحبان و مدیران شرکت‌ها، همچنین کارکنان آنان اغلب بهترین منابع خبری هستند. همین قضیه شامل گزارش‌های مربوط به آمارهای دولتی هم می‌شود. شما می‌توانید در تهیه این گزارش‌ها، به جنبه انسانی این موضوع‌ها هم توجه کنید و درباره مردمی که با این رخدادها ارتباط دارند بنویسید. به بیان دیگر آمار تورم به خودی‌خود معنایی صرفا انتزاعی دارد، اما صحبت کردن با مردمی که بهای بیشتری برای کالا و خدمات می‌پردازند به گزارش معنی بیشتری می‌دهد.

توصیه هشتم: اهمیت خبر برای مخاطبان را به آنها نشان دهید

این جمله آغازین مقاله‌ای در صفحه نخست روزنامه است: مدیرعامل نشنال‌ایرویز دیروز اعلام کرد این شرکت هوایی در حال حاضر سالانه 22 میلیون دلار ضرر می‌دهد.

«خوب، که چی؟»

این سوال کلیدی گزارشگران اقتصادی است که باید در هنگام نگارش هر گزارشی از خود بپرسند. ارقام به خودی‌خود معنایی ندارند. سوال این است: چرا این خبر مهم است؟ چرا مخاطب باید به این موضوع اهمیت بدهد؟ ضرری که شرکت هوایی ملی متحمل می‌شود آیا آینده این شرکت را تهدید می‌کند؟ آیا این به بیکاری عده‌ای منجر می‌شود؟ آیا این ماجرا بر طرح دولت برای خصوصی کردن شرکت هوایی یاد شده تاثیری می‌گذارد؟ آیا این شرکت هوایی ممکن است هزینه‌ها را افزایش دهد تا ضرر خود را کاهش دهد؟ این اقدام چه تاثیری بر خریداران بلیت هواپیما دارد؟

توصیه نهم: در تهیه گزارش به استفاده از بیانیه‌های مطبوعاتی اکتفا نکنید

ما درباره اهمیت استفاده از منابع متعدد در گزارش‌های اقتصادی و بازرگانی صحبت کرده‌ایم. یکی از موارد اهمیت توجه به این موضوع هنگام تهیه خبر، بر اساس محتوای بیانیه‌های مطبوعاتی است. با رقبا، نمایندگان کارگران، تحلیلگران مستقل، مشاوران بازرگانی و متخصصان دانشگاهی صحبت کنید. اصطلاحاتی که شرکت‌ها  یا موسسه‌ها در بیانیه‌های مطبوعاتی خود به کار می‌برند را تعریف و تبیین کنید. نترسید و بپرسید: «این یعنی چه؟» به یاد داشته باشید بیانیه‌های مطبوعاتی معمولا یک طرف ماجرا را نشان می‌دهد. این بر عهده گزارشگر است که منابع بیشتری پیدا کند تا توازن بیشتری به موضوع دهد و تصویری کامل ترسیم کند.

توصیه دهم: ایده‌های غیرمعمول و جدید برای گزارش‌های اقتصادی داشته باشید

برای استفاده از موضوع‌های اقتصادی غیرمعمول در نگارش گزارش‌های خود، این توصیه‌ها و نمونه‌ها را در نظر داشته باشید: ۱) هنگام بررسی موضوعات خبری به دنبال زاویه اقتصادی آن باشید؛ ۲) به دنبال موضوعات غیرقابل انتظار باشید؛ ۳) به دنبال روندهای اقتصادی و گرایش‌ها باشید؛ ۴) زاویه انسانی موضوع را پیدا کنید؛ ۵) مواردی را پیدا کنید که روندها و گرایش‌ها را ترسیم کند.

*این مطلب یکی از درس‌های دوره اول آموزش آنلاین گزارشگری اقتصادی و بازرگانی است. گردآوری و تدوین مطالب این دوره به وسیله «مارگارت فرینی» از مربیان مرکز بین‌المللی روزنامه‌نگاران انجام شده است. نویسنده اولیه مطلب ۱۰ توصیه برای خبرنویسی اقتصادی و بازرگانی، «پال همپ» بوده است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان