کد خبر: ۲۱۰۹۴
تاریخ انتشار: ۲۷ آبان ۱۳۹۹ - ۰۷:۱۳-17 November 2020
بنیان سبک روزنامه‌نگاری تحقیقی درحوزه روزنامه‌نگاری اقتصادی ایرانی بسیار سست است. خبرنگار، نه در دانشکده‌های روزنامه‌نگاری با اصول و ارکان این سبک آشنا می‌شود؛ نه کارگاهی آزاد برای آموختن تکنیک‌های نگارشی آن وجود دارد
. نسل پیشین‌اش هم یا آموخته، تجربه و آشنایی کاملی با این سبک ندارد، یا حضوری در تحریریه‌های امروزین ندارد تا سینه به سینه برای نسل جدید و نوجویان زمزمه کند. نه روزنامه‌ها توان پرداختن به آن را داشته و دارند، نه پرداختن به آن، به آسانی امکان‌پذیر است. اگر گاهی هم به چشم می‌خورد، چراغ کم سویی است که خیلی زود خاموش می‌شود. شاهد تمام این گفتار بروز اختلاس سه هزار میلیارد تومانی بوده است که رسانه‌ها نقش پیدا و پنهانی در افشا و شکل‌گیری این رویداد کم سابقه در حوزه اقتصاد نداشتند. 

حتی خبرگزاری‌ها هم روایتگر بودند. یعنی تا زمانی که دستگاه‌های مسوول اراده نکردند، هیچ روزنامه‌ای این رویداد را پوشش نداد. حتی بسیاری از روزنامه‌ها، از انتشار گزارش کامل متن دفاعیات متهمان، نماینده دادستان، وکیل مدافعه و قاضی دادگاه (که از طریق خبرگزاری‌ها منتشر شد) امتناع داشتند. با این حال در اهمیت این سبک، همین بس که همچنان نگرش‌ها و استانداردهای حرفه‌ای و اخلاقی روزنامه‌نگاری با بایسته‌ها و استانداردهای کاری این سبک تعریف می‌شود و با گسترش تجاری شدن رسانه‌ها، از اهمیت و جایگاه روزنامه‌نگاری تحقیقی کاسته نشده است.

«دان ری»، روزنامه‌نگار کاوشگر است. وی درباره این سبک می‌گوید: «شناسایی شبکه‌های رشوه خواری، تعیین نحوه دادوستدهای پنهانی، جمع‌آوری مدارک مربوط به فساد، برخورد با تهدیدهای احتمالی و مواجهه با موانع داخلی از موارد مهم در تهیه گزارش‌های تحقیقی درباره فساد اداری و مالی است.» وی ۱۰ نکته مهم در گزارشگری فساد اداری و خلافکاری‌های مالی را بر شمرده است:

۱) پیگیری فساد از پائین به بالا: شواهد و قرائن فساد همواره در سطوح پائین جامعه و در زندگی روزمره مردم قابل رصد است.

۲) شناسایی شبکه رشوه و نفوذ: در پرونده‌های فساد اغلب چندین شخص حقیقی یا حقوقی دست دارند. مهم است که مسیر جریان رشوه را شناسایی کنید و چگونگی ارتباط افراد یا گروه‌های مرتبط را مانند نقشه‌ای برای خود ترسیم کنید.

۳) حفظ منابع معتبر: کم نیستند افرادی که به اطلاعات ارزشمندی دسترسی دارند، اما فقط آن را در اختیار روزنامه‌نگاران قابل اعتماد قرار می‌دهند. یک روزنامه‌نگار برای جذب این منابع باید اطمینان آنها را جلب، صحت اطلاعات ارائه شده را بررسی و آنها را به همکاری بیشتر تشویق کند.

۴) تعیین نحوه داد و ستد: هر چه قوانین و نظام حقوقی کشوری جدی‌تر باشد، شگردهای افراد فاسد برای زیر پا گذاشتن قانون نیز پیشرفته‌تر خواهد بود. فراموش نکنید افرادی که در برنامه‌های فساد مالی دست دارند، با هم فقط وجه نقد رد و بدل نمی‌کنند، مواردی مانند ملک، ترفیع شغلی، مصونیت قضایی یا اداری، امتیازات ویژه و فرصت‌های شغلی نیز ارزش مالی دارد و قابل داد و ستد است.

۵) جمع‌آوری مدارک: مدارک و سوابق عمومی در پرونده‌های فساد مهم است، اما به تنهایی تصویر کاملی از واقعیت را ارائه نمی‌کند. این مدارک در مرحله مقدماتی تحقیقات مهم است و با بررسی آنها شاید بتوان تعیین کرد شخص چه مدارک دیگری را پنهان کرده است.

۶) موانع داخلی: روزنامه‌نگاران در هر کشوری که فعالیت دارند به نحوی در سازمان‌های رسانه‌ای خود با فشارها یا محدودیت‌های داخلی روبه‌رو هستند. متاسفانه، برخی از صاحبان یا مدیران رسانه‌ها یا به نحوی در معاملات فاسد آلوده‌اند یا فاصله چندانی با آن ندارند. به همین خاطر باید برای تحقیق درباره چنین مواردی نهایت دقت را کرد.

۷) تایید رسمی اطلاعات: در روزنامه‌نگاری کاوشگرانه بیش از هر نوع کار خبری دیگر به تایید اخبار و اطلاعاتی که از منابع خود بدست می‌آورید، نیاز دارد. همیشه این خطر وجود دارد که یک مقام یا منبعی اطلاعاتی به روزنامه‌نگار بدهد اما بعد با تکذیب آن، اعتبار حرفه ای او را تخریب کند. بنابراین در این عرصه فرصتی برای ساده اندیشی وجود ندارد و باید به طور اصولی و سیستماتیک از صحت اطلاعات دریافتی اطمینان حاصل کنید.

۸) همکاری با متحدان: از طرق مختلف می شود با افراد یا سازمان هایی که درباره موضوع مورد تحقیق خود همکاری کنید و اطلاعات ارزشمند دریافت کنید. اینترنت ارتباط با چنین منابعی در هرجای دنیا که باشند را آسانتر کرده است. همین طور در سطح محلی همواره اشخاص حقیقی یا حقوقی یافت می شوند که می توانند نقش مهمی در تحقیقات شما ایفا کنند.

۹) برخورد با تهدید: روزنامه نگاری کاوشگرانه درباره پرونده های فساد کاری نیست که هر کسی بتواند از عهده آن برآید. روزنامه نگار باید بداند او و خانواده اش به شدت آسیب پذیرند. در صورت تهدید شدن، بجای اینکه فوری پنهان شوید، باید چگونگی برخورد موثر با آنرا بدانید.

۱0) بسیاری از روزنامه نگاران علاقه دارند درباره نخبگان بنویسند و مخاطبشان هم نخبگان باشند. بی شک گزارشی که درباره پرونده فساد است باید چهره یا چهره های قدرتمند را رسوا کند، اما نباید قربانیان یا متهمان سطوح پائین تر در آن از قلم انداخته شود. گزارش تحقیقاتی عمدتا باید درباره اشخاص باشد و تصویری واضح و جامع از ماجرا و بازیگران آن ارائه کند.

این مطلب پیش از این در سایت Media Helping Media منتشر شده است. «دان ری» به عنوان یک مشاور روزنامه نگاری کاوشگرانه)تحقیقی) در مناطق مختلف جهان از جمله آفریقا، بالکان و نقاط دیگر فعالیت دارد.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان