کد خبر: ۲۰۷۳۳
تاریخ انتشار: ۱۴ آبان ۱۳۹۹ - ۰۶:۳۴-04 November 2020
پیچیدگی روابط اجتماعی باعث شده است که عوامل متعددی در ورود ضرر و گناهان حق الناسی دخیل باشد و نمی توان فقط به یک نفر منتسب نمود.
یک گناه حق الناسی فقط دارای یک ضرر مستقیم نیست بلکه ممکن است ضرری حاصل از آن ضرر تا روز قیامت ادامه داشته باشد : 

  تسبیب در حق الناس (تعدد اسباب در عرض هم)
   تسبیب در حق الناس یعنی انسان به نحوی از انحاء در ورود ضرر (بدنی و مالی و آبرویی و عقیدتی) به یک نفر به موازات عامل و گناهکار اصلی، سهیم باشد اعم از عمد یا غیر عمد و به نحوه ی فعل یا ترک فعل.

  وقتی مال یک فرد دزدیده می شود، فقط دزد گناهکار نیست، بلکه خود مالک که در حفاظت از مال خود کوتاهی کرده، نگهبانی که کم کاری کرده، همسایه ای که به صدای مشکوک از خانه همسایه بی خیال بوده، قفل سازی که جنس نامرغوب تولید کرده و الی آخر.

  در دادگاهی که طلب طلبکار اثبات نشده است، فقط بدهکاری که عمداً بدهی خود را انکار کرده، گناهکار نیست بلکه خود طلبکار که رسید نگرفته، کسی که شاهد طلب بوده و شهادت نداده، وکیلی که پیگیر پرونده نبوده، قاضی که در رسیدگی به سایر ادله کوتاهی کرده است و...

  همه این افراد در روز قیامت به سهم خود میزانی از خسارت و حق الناس به عهده آن ها است.

  آثار اعمال (تعدد ضررها در طول هم)

  طبق آیه 12 سوره یس (و َنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُم)، انسان نه تنها مسئول ایجاد ضرر اول و مستقیم ناشی از گناه خود است بلکه در ضررهای بعدی ناشی از آن نیز تا روز قیامت سهیم است که همان آثار اعمال انسان است.

  کسی که پوست موز را رها کرده و یک پزشک بر آن لیز خورده و فوت کرده است، فقط مسئول دیه فرد فوت شده نیست، بلکه در قیامت باید پاسخگوی بیمارانی باشد که به سبب فوت این پزشک، امراض آن ها تشدید شده است.

  کسی که چراغ قرمز را رد و ترافیک ایجاد می کند، فقط مسئول جریمه نیست، بلکه در قیامت باید پاسخگوی کارگری باشد که در نتیجه دیر رسیدن به محل کار اخراج شده است.

  قاضی ای که انتقاد یک روشنفکر از حکومت و یا حاکم را جرم تلقی می کند، در روز قیامت فقط مدیون آن فرد زندانی نیست، بلکه باید پاسخگوی تمام مشکلاتی در کشور باشد که از ساکت شدن منتقدان و خاموشی مشعل اصلاح گری ایجاد شده است.

  نتیجه گیری :

  در جامعه پیچیده امروز، تقریباً محال است که اولاً در کنار گناهکار و عامل اصلی، افراد دیگری نیز به عنوان سبب های موازی دیگر عامل ضرر و حق الناس نباشند. ثانیاً از ضرر اول، ضررها و حق الناس های دیگری ایجاد نگردد.

  طبق آیه "و ما أبری نفسی – آیه 53 سوره یوسف"، انسان (خصوصا رهبران سیاسی و مذهبی در مورد مشکلات کشور) باید به جای تبرئه نفس و گفتن من مقصر نیستم، همیشه خود را متهم به درصدی سهم داشتن در حق الناس و ایجاد ضررها و مضافا مدیونی تبعات و آثار و ضررهای بعدی آن نموده و نسبت به توبه و جبران آن ها اقدام نماید.


  خسرو صالحی  
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان