کد خبر: ۲۰۷۱۳
تاریخ انتشار: ۱۳ آبان ۱۳۹۹ - ۰۹:۱۰-03 November 2020
دغدغه‌های پیامبر (ص) در دو بخش قابل بررسی است: یکی نسبت فرد فرد مسلمین و دیگری نسبت به حاکمیت و مدیران جامعه اسلامی.
عصراسلام: دغدغه‌های پیامبر نسبت به فرد فرد مسلمین در سه بخش؛ مسائل مالی و مسائل اخلاقی وحقوقی و مسائل فکری  است که بدون توضیح و اضافات، نمونه‌هایی تقدیم می‌شود.

دغدغه نخست پیامبر و مسائل مالی مسلمین 

مال، فرزند و خانواده در عین اینکه از بهترین نعمتهای الهی است اما می‌تواند در مواقع حساسی از اموری قرار گیرد که یک مسلمان را از مسیر درست خارج کند و یک انسان مسلمان بخاطر حفظ و یا کسب منافع برای آنان دست رفتاری خارج از شئون دینی داشته باشد.

رسول اکرم (ص) فرمود:
«برای هر امتی، آزمایشی است و وسیله آزمایش امت من، دارایی است ؛ - إنّ لِکلِّ اُمّةٍ فِتنَةً، و فِتنَةُ اُمَّتِی المالُ.» (روضه الواعظین) 

و در بیانی دیگری چنین فرمود:

"همانا دارایی انسان مایه آزمایش است و زن و فرزند او نیز وسیله امتحان هستند ؛ - إنّ فی مالِ الرجُلِ فِتنَةً، و فی زوجَتِهِ فِتنَةً و ولدِهِ"(کنزالعمال)

دومین دغدغه پیامبر؛ مسائل اخلاقی 
 
پیامبر رحمت (ص) در کنار مسائل مالی، یعنی؛ راه های کسب و درآمد مسلمین و امکان آلودگی به ناهنجاری های مالی مانند "ربا" که در بخش گذشته هم متذکر شدیم ، مسائل اخلاقی و خصوصا پاکدامنی مسلمین را مطرح فرموده‌اند.

در کتابهای اخلاقی از آن دسته مسائل ، به "شکم وشهوت" نام برده می‌شود که بصورت جدی از مهم‌ترین مسائل مورد توجه رسول معظم (ص) است. این جایگاه پر مخاطره که مورد دغدغه ایشان است را می‌توان در این بیان نورانی یافت که فرمود:

«بیشترین چیزی که پس از مرگم، از آن بر امتم بیم دارم، این کسب ها و درآمدهای حرام و شهوت ناپیدا و ربا خواری است ؛ - إنَّ أخوَفَ ما أخافُ علی اُمَّتی مِن بَعدی هذهِ المَکاسِبُ الحَرامُ، و الشَّهوَةُ الخَفیةُ، و الرِّبا». (کافی)

بخش سوم؛ مسائل فکری وانحرافات

فتنه های فکری و آلوده شدن اذهان مسلمین به افکاری که خاستگاه ابولهواسان جامعه است، از نگرانی مهم رسول خاتم (ص) است.

از آنجا که همه داشته‌های یک جامعه اسلامی "مادیت" نیست، بلکه باورها و افکار که در واقع غذای روح آدمی است سازه باطنی و فکری جامعه اسلامی را تشکیل می‌دهد پیامبر (ص) این نقطه را در کنار مسائل مادی و اخلاقی، مورد توجه جدی خویش دارد و لذا فرمود:

«سه چیز است که از آنها بر امت خود بیمناکم: گمراهی پس از شناخت، فتنه های گمراه کننده و شکم بارگی و شهوت رانی؛ - ثَلاثةٌ أخافُهُنَّ علی اُمّتی: الضَّلالةُ بَعْدَ المَعْرِفةِ، و مُضِلاّتُ الفِتَنِ، و شَهْوَةُ البَطْنِ و الفَرْجِ». (امالی شیخ طوسی) 

در این بخش بسیار مهم دانشمندان؛ تفسیرهای منفی دینی وحق کشی در قضاوت‌های آنان از مهمترین نگرانی های پیامبر رحمت و کرامت (ص)، نسبت به دوران پسا صدر اسلام است!

تردیدی نیست دانشمندان وقاضیان دو گروه تاثیر گذار بر فرآیند جوامع اسلامی هستند و این آنانند که مسلمانان را مورد تعلیم و یا قضاوت خود قرار می‌دهند، در شکل گیری بافت فکری و عدالت خواهی جامعه بالاترین سهم دارند.

پیامبر معظم (ص) از این دو گروه به عنوان نقطه آسیب نام برده و دغدغه خود را نمایان نمود و فرمود:

«آنچه بیش از هر چیز درباره امتم نگران کننده است، سه چیز است: لغزش عالِم یا مجادله منافق به وسیله قرآن یا دنیایی که شما را قربانی خود می کند. پس از دنیا بر خویش بترسید ؛ - أشَدُّ ما یتَخَوَّفُ علی اُمّتی ثَلاثةٌ: زَلّةُ عالِمٍ، أو جِدالُ منافقٍ بِالقرآنِ، أو دُنیا تَقْطَعُ رِقابَکمْ فاتَّهِمُوها علی أنفُسِکمْ.»(امالی شیخ صدوق) 

و در بیان دیگری چنین آسیب شناسی فرمود:
 «بیشترین ترس من برای امتم، لغزش های علما، حق کشی قاضیان و تأویل های نادرست [از قرآن] است ؛ - أخْوَفُ ما أخافُ علی اُمّتی: زَلاّتُ العُلَماءِ، و مَیلُ الحُکماءِ، و سُوءُ التّأویلِ». (مجموعه ورام)

اما نسبت به حاکمیت و مدیران جامعه، پیامبر رحمت(ص) چنین اظهار پریشانی می‌فرمود.

انجام درست مسئولیت‌ها 

"سوء مدیریت و کج اندیشی ها؛ - اِنّی لا اَخافُ عَلی اُمَّتِیَ الْفَقْرَ وَ لكِنْ اَخافُ عَلَیْهِمْ سوءَ التَّدْبیرِ."

استاد مطهری می‌نویسد:
پیامبر (ص) چه جمله‌ی عالی و بزرگی! می‌فرمود كه من بر امت خودم از ناحیه‌ی فقر اقتصادی بیم ندارم، فقر ؛ امت من را از پا در نمی آورد ، ولی از یك چیز دیگر بر امت خودم بیمناكم! و آن كج فكری، بد فكری، بد اندیشگی، جهل و نادانی است.

این سوء تدبیر یک وقت در حیطه یک شخص و خانواده او گفته میشود و طبعا تاثیرات منفی آن مدیریت سوء در حد پنج شش نفر است. اما یک وقت سوء تدبیر به حیطه مدیریتی کلان یک جامعه بازگشت میکند که قهرا یک سوء مدیریت دامن همه شهروندان را میگیرد و کشوری را به تباهی می‌کشاند!

مسئولیت رفاه مردم و رعایت اخلاق

صيرفى گويد: من از امام صادق (ع) شنيدم مى‌فرمود: 

خبر مرگ را به پيامبر دادند درحالى‌كه او تندرست بود و هيچ دردى نداشت، و فرموند؛ روح الامين آن خبر را آورد، و در ادامه امام صادق فرمود: پيامبر همه را به نماز فراخواند و دستور داد همۀ مهاجر و انصار اسلحه‌هاى خود را برداشتند و جمع شدند و پيامبر آمد و خبر مرگ خود را به آنها داد و سپس رسول الله (ص) بر  منبر فرمودند:

"خدا را به ياد آن‌كس آورم كه پس از من والى بر مسلمانان است،كه مبادا بر جماعت مسلمانان رحم نكند.

۱- بايد سالخوردگان و بزرگان امت را احترام گذارد.
۲- و به ناتوان مهر ورزد .
۳- و از دانشمند آنان احترام كند .
۴- و به آنها زيان نرساند تا آن‌ها را خوار كند .
۵- و آنها را به تهی دستى نيندازد تا از دين خارج سازد .
۶- و در خانه خود را به روى آنها نبندد تا تواناى آنان، ناتوانشان را ببلعد .
۷- و آنان را در لشکر کشی به سختى نراند تا نسل امتم را قطع كند.

سپس فرمود: شاهد باشيد كه من ابلاغ كردم و خيرخواهى نمودم".

امام صادق (ع)فرمود: اين آخرين سخنى بود كه رسول خدا (ص)بالاى منبر فرمود.

متن عربی حدیث چنین روایت شده: 

أُذَكِّرُ اَللَّهَ اَلْوَالِيَ مِنْ بَعْدِي عَلَى أُمَّتِي أَلاَّ يَرْحَمُ عَلَى جَمَاعَةِ  اَلْمُسْلِمِينَ 
فَأَجَلَّ كَبِيرَهُمْ 
وَ رَحِمَ ضَعِيفَهُمْ 
وَ وَقَّرَ عَالِمَهُمْ 
وَ لَمْ يُضِرَّ بِهِمْ فَيُذِلَّهُمْ 
وَ لَمْ يُفْقِرْهُمْ فَيُكْفِرَهُمْ 
وَ لَمْ يُغْلِقْ بَابَهُ دُونَهُمْ فَيَأْكُلَ قَوِيُّهُمْ ضَعِيفَهُمْ 
وَ لَمْ يَخْبِزْهُمْ فِي بُعُوثِهِمْ فَيَقْطَعَ نَسْلَ أُمَّتِي 
ثُمَّ قَالَ قَدْ بَلَّغْتُ وَ نَصَحْتُ فَاشْهَدُوا وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ هَذَا آخِرُ كَلاَمٍ تَكَلَّمَ بِهِ رَسُولُ اَللَّهِ  عَلَى مِنْبَرِهِ.(کافی) 

مسئولیت حقوق مجرمان 

از مهمترین دغدغه های پیامبر اسلام، مسئله جرم و جرم شناسی و قضاوت است .
و باز، از این مهمتر رعایت حقوق مجرمان است.

در اسلام یک مجرم قطعی، بعد از اجرای حد، دارای حقوق غیر قابل انکار است .

حضرت امیر(ع) می‌فرماید:

پيامبر خدا (ص) زناكار همسردار را سنگسار می‌كرد سپس بر جنازه‏اش نماز می‌خواند و ارث او را به اهلش می‌سپرد، قاتل را می‌كشت و ارث‌اش را به زن و فرزندش می‌داد، دست سارق را قطع می‌كرد، و زناكاری که همسر نداشت را تازيانه میزد، آن گاه قسمت هر دو را از غنيمت می پرداخت و حق داشتند زنان مسلمان را به همسرى بگيرند، پيامبر خدا (ص) گناهكاران را به خاطر گناهشان مؤاخذه می كرد و حق خدا را نسبت به آنان اجرا می‌نمود، ولى سهم اسلامى آنان را از آنان منع نمی‌كرد، و نامشان را از دفتر مسلمانان حذف نمی‌نمود.

-قَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ (ص) رَجَمَ الزَّانِيَ الْمُحْصَنِ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ ثُمَّ وَرَّثَهُ أَهْلَهُ وَ قَتَلَ الْقَاتِلَ وَ وَرَّثَ مِيرَاثَهُ أَهْلَهُ وَ قَطَعَ السَّارِقَ وَ جَلَّدَ الزَّانِيَ غَيْرَ الْمُحْصَنِ ثُمَّ قَسَّمَ عَلَيْهِمَا مِنَ الْفَيْ‏ءِ وَ نَكَحَا الْمُسْلِمَاتِ فَأَخَذَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ (ص) بِذُنُوبِهِمْ وَ أَقَامَ حَقَّ اللَّهِ فِيهِمْ وَ لَمْ يَمْنَعْهُمْ سَهْمَهُمْ مِنَ الْإِسْلَامِ وَ لَمْ يُخْرِجْ أَسْمَاءَهُمْ مِنْ بَيْنِ أَهْلِهِ..(نهج البلاغه)

در پایان؛
 
امیدواریم این نمونه‌های دغدغه‌های آن پیامبر بزرگ الهی را مورد توجه قرار داده و با رفتار خود باعث رنجش آن "عزیز هستی" نشویم.

هادی سروش
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان