کد خبر: ۲۰۶۹
تاریخ انتشار: ۰۴ خرداد ۱۳۹۷ - ۱۴:۵۵-25 May 2018
اصلاح‌طلبی در ایران بیست‌ساله است. انتظار می رفت رشید و سرزنده و شاد و پرانرژی باشد. اما این جوان چرا امروز این‌همه کم سر و صداست؟
اصلاح‌طلبی آن روزها بخشی از انرژی خود را وامدار نقدی بود که به بیست سال قبل از خود کرده بود. به آنچه در آستانه‌ی انقلاب روی داد. منش روشنفکرانی را مورد عتاب قرار داد که با مردم سخن می‌گفتند و در بسیج انقلابی نقش داشتند. حال بیست سال از عمر خود او گذشته و حال باید از حالش پرسید و دلیل کسالت و خمودی‌اش را.

اصلاح‌طلبان از همان روز نخست ناصحان حکومت بودند. گاه با زبان نرم و گاه با زبان تند، حاکمان را مشفقانه خطاب قرار می دادند و از آنها می خواستند که در روال کشورداری خردمندتر باشند. مهربان بودند و مسالمت‌جو. بسیاری از سخنانشان هم درست بود، چنانکه بحران‌های امروز ما را پیش‌بینی هم کرده بودند. چه بسا امروز هم هنوز کلام آنان را باید نسخه‌ی رهایی از معضلات امروز یافت. اما گوشی شنوای نصایح آنان نبود.

آن‌ها در بسیاری از موارد درست می‌گفتند، اما در حیات سیاسی کافی نیست مدعاهای درست داشته باشی، لازم است در تحقق آن نیز موفقیت به دست آوری. حیات سیاسی بستر تحقق اراده‌ی نیک است نه طرح مدعيات نيک. تاریخ حیات ملت‌ها را کسانی رقم زده‌اند که چیزی را تحقق بخشیده‌اند نه این‌که سخنی دقیق و راست گفته‌اند و منتظر مانده‌اند تا حاکمان به سخنان مشفقانه‌ی آنان عمل کنند.

امروز می‌توان از این جوان بیست ساله پرسید کجای راه را اشتباه رفتی که اینک این‌همه سر در گریبان گرفته‌ای؟

سید جمال الدين اسدآبادی در پایان عمر با حسرت و افسوس گفت که عمری به نصيحت حاكمان تلف كرد. مردم بیدار، حاکمان را بیدار می کنند و هنگامی که مردم خواب‌اند، حاکمان دلیلی برای بیداری نمی‌یابند.

اصلاح‌طلبان زبان سخن گفتن با مردم نداشتند. هیچ‌گاه فکر نکردند مردم هم نیازمند اصلاح‌اند. طور حکومت حاکمان را گاه باید در طور زندگی مردم جستجو کرد. ائتلاف نانوشته‌ای میان مردم و حاکمان وجود دارد در تخریب محیط زیست، در فساد و تاراج منابع عمومی، در دین‌ورزی ریاکارانه، در دروغ، در خیانت، در حرص بی‌پایان، بی‌اعتنایی به محرومان، و حاشیه‌نشینان و اقشار بی‌صدا.

هنگامی که یک الگوی آرمانی حیات سیاسی تحقق پیدا نمی‌کند، نظم سیاسی به طور پنهان حاصل وفاق شرارت‌آمیز میان مردم، و میان مردم و حاکمان است. آن‌گاه وقتی تنها خطاب به حاکمان سخن می‌گویی، به مردم کمک می‌کنی تا خود را بی‌گناه بیابند. خدمت به مردم می‌کنی تا با وجدانی آسوده‌تر زندگی کنند. البته از جانب همان مردم هم حاکمان مامورند تا گاهی به این سنخ روشنفکران لبخند بزنند و گاه تو دهنی.

البته من از صنف صادق روشنفکران اصلاح‌طلب سخن گفتم، و الا صنف ریاکاری هم در صحنه وجود دارد که می‌داند چه می‌کند؛ هم از توبره‌ی مشروعیت مردمی می‌خورد هم از آخور امتیازات حکومتی.

به روشنفکری چهل سال پیش دوباره باید نظر کرد. روشنفکری آن روزها بیشتر خطاب به مردم سخن می‌گفت، آن‌ها را نقد می‌کرد. دغدغه‌ی هوشیار کردن مردم به وضعیت خودشان را در سر می‌پرورانید. ائتلاف نانوشته و ناخوداگاه با حاکمان بر سر کنش‌های شریرانه را گسیخته می‌کرد. حمله به آنچه این پایین می‌گذشت، بالادستی‌ها را یا بی‌پایگاه می‌کرد یا وادار به تجدید نظر در آنچه می‌کنند.

ما به تدریج دچار بیماری بدیهی‌انگاری شرّ شده‌ایم. کسی که مردم را از خواب زندگی پر از شرارت و دروغ های کوچک اما مستمر برهاند، حاکمان را همزمان از خواب بیدار خواهد کرد.

بنابراین اگر هم اصلاح‌طلبان سخنان راست گفته باشند، چیزی از فاجعه نمی‌کاهد. سخنان درست و دقیق و عالمانه را باید در دانشگاه و مراکز علمی گفت و شنید. عرصه‌ی سیاست عرصه‌ی تحقق خير است. از سنخ کنش اخلاقی است. ناشی از «پروای حقیقت» در عرصه‌ی عمومی است. پروای حقیقت همان پروای مقدسی که هم از بار شرارت‌ها در عرصه‌ی عمومی می‌کاهد و هم روشنفکر را پاک می‌کند و حلقومش را رهایی‌بخش.


محمدجواد غلامرضا کاشی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان