کد خبر: ۲۰۶۸۶
تاریخ انتشار: ۱۳ آبان ۱۳۹۹ - ۰۴:۳۴-03 November 2020
وقتی بازی‌گران عقلانی عقلانی مقدار دقیق یک پارامتر را نمی‌دانند، سعی می‌کنند از تصمیمات و رفتار بقیه بیاموزند و در نتیجه باور عمومی در بازار شکل می‌گیرد که هر چند در سطح فردی عقلانی است و سعی می‌کند از حداکثر اطلاعات موجود استفاده کند (و در نتیجه جنبه رفتاری در آن نیست) ولی در کل می‌تواند منجر به رفتارهای کلان ناپایدار یا ناکارآمدی شود.
هرچند براساس اسم رفتار گله‌ای شاید به نظر برسد که این رفتار حتما غیرعقلایی است ولی بحث ما در این نوشته محدود به رفتار گله‌ای عقلایی است که در آن افراد به ترتیب باید تصمیم بگیرند و هر کس انتخاب تمامی افراد قبل از خودش را می‌بیند. نکته کلیدی این است که انتخاب صحیح طبق اطلاع هر فرد مشخص نیست بلکه هر فرد با اطلاعات شخصی خودش به درست بودن هر گزینه یک احتمال می‌دهد. علاوه بر این، هر فرد اطلاعات شخصی متفاوتی با افراد دیگر می‌تواند داشته باشد. پس دسترسی به این اطلاعات برای فرد تصمیم گیرنده مهم است. در نتیجه این شرایط، هر فرد براساس انتخاب‌های افراد قبل از خودش سعی می‌کند به روش تخمینی اطلاعات افراد قبلی را محاسبه کند و سپس تصمیم بگیرد.

  فرض کنید وارد یک شهر جدید شده‌اید و در وقت  نهار از بین دو رستوران کنار هم که تقریبا از نظر ظاهری شبیه هستند می‌ خواهید یکی را انتخاب کنید. اگر هر دو رستوران خالی باشند سعی می‌کنید با اطلاعات شخصی خودتان تصمیم بگیرید. ولی اگر در یکی از این رستوران‌ها ۳ میز پر باشد و در دیگر رستوران تمامی میزها خالی باشد چه می‌کنید؟ شما براساس انتخاب‌های افرادی که قبل از شما تصمیم گرفته‌اند حدس می‌زنید که احتمالا رستوران شلوغ کیفیت بهتری دارد. در اکثر مواقع حدس شما درست است و شما درست انتخاب کرده‌اید. 

حال فرض کنید نفر اول که بین دو رستوران در ظهر روز مورد بحث تصمیم گرفته است بدون اطلاع خاصی و براساس ظاهر تصمیم گرفته باشد. نفر دوم براساس دیدن نفر اول در یک رستوران و مشابهت ظاهری دو رستوارن فکر کرده است شاید فرد داخل رستوران بومی همان محل است و هر دو رستوران را می‌شناسد پس انتخابش را طبق مهندسی معکوس برمبنای تصمیم فرد اول می‌گیرد. همین‌طور نفر سوم و نفر چهارم و ... براساس انتخاب نفر اول و دوم تصمیم می‌گیرند. این مثالی ساده از رفتار گله‌ای عقلایی است. مشکل کجاست؟ ممکن است رستوران خالی از نظر کیفیت خیلی بهتر از رستوران شلوغ باشد و تا زمانی که اطلاعات خاصی منتشر نشود (مثل حضور فرد مشهوری که تعداد زیادی دنبال‌کننده در اینترنت دارد و کارش بازخورد نوشتن در مورد رستوران‌هاست) این رفتار ادامه دارد. اما روزی که این اطلاعات جدید و معتبر پخش شود، تمامی مشتریان تصمیم خود را عوض می‌کنند.

مکانیزیم اثر رفتار گله‌ای با مکانیزم اثر حباب متفاوت است. یک مثال ساده با سه نفر برای تشکیل حباب عقلایی را در نظر بگیرید همه افراد می‌دانند که قیمت دارایی که دارند از قیمت بنیادی آن بیشتر است ولی چون احتمال بالایی می‌دهند که یکی دیگر از افراد این را نمی‌داند و در دوره بعد این دارایی را با قیمت بالاتری می‌خرد دارایی خود را امروز نمی‌فروشند و حتی امروز مقدار بیشتری از این دارایی را می‌خرند به امید آن‌که در دوره بعد یک نفر آن را گران‌تر بخرد. برخلاف شهود ساده ما، زمانی هر سه نفر ضرر می‌کنند که هر سه دقیقا در دوره اول می‌دانستند که قیمت دارایی بیش از ارزش بنیادی است و در دوره اول نمی‌فروشند. زمانی که یکی از این افراد نداند دارایی قیمتش بیش از ارزش است افراد دیگر سود می‌کنند. 

پس به طور خلاصه رفتار گله‌ای در مدل‌های نظری براساس اطلاعات نامتقارنی است که افراد سعی می‌کنند از رفتار نفرات قبلی اطلاعاتی جمع کنند و تصمیم بگیرند و زمانی که اطلاع جدیدی منتشر شود همه متوجه می‌شوند اشتباه تصمیم گرفته‌اند (یعنی افراد به کم‌بود اطلاعات خود واقف هستند). این رفتار بیشتر مشابه ورود افراد به بورس و ثبت نام در سامانه سجام و ورورد پول جدید به بورس است. در مقابل، حباب در این مثال ساده براساس اطلاع نامتقارنی است که فرد فکر می‌کند دیگران اطلاعات متفاوتی دارند و نمی‌دانند قیمت از ارزش بنیادین بیشتر است (یعنی افراد فکر می کنند از بقیه بیش‌تر می‌دانند). دکتر بهرنگ کمالی

رضا غنی پور
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان