کد خبر: ۲۰۶۴۰
تاریخ انتشار: ۱۰ آبان ۱۳۹۹ - ۰۶:۵۴-31 October 2020
دکتر داوود فیرحی
دولت معاویه سه کار بزرگ را هم زمان انجام داد:
1. اقتباس میراث ساسانی؛ 
مسلمانان دولت ساسانی را تصرف کرده بودند و اموالش را، انفال «اموال عمومی» اعلام کردند  ودرآمدش را از آن همه مسلمانان دانستند. در زمان معاویه دفاتر گمشده یا دفن شده دوره ساسانی را پیدا کردند و خالصه‎جات سلطانی را درآوردند و از انفال جدا کردند و به خلیفه اختصاص دادند. کسانی که دوره ساسانی را خوانده اند، می دانند که در دوره آنها بهترین ثروت ها و زمین ها از آن دربار بود. با اختصاص خالصه جات سلطانی به خلیفه، او دیگر نه امین بلکه مالک آنها و غیر قابل نظارت بود. از این رو توانست از این ثروت به هرکس که دوست دارد، ببخشد و از هر کس خواست دریغ کند. معاویه از این طریق مهم ترین صحابه را به شام جمع کرد. 

 2. اقتباس نهاد روحانی از روم شرقی؛
در ادبیات عیسوی یک نهاد روحانی رسمی وجود داشت که مفسر دولت تلقی می‌شد. یعنی درواقع امپراطوری روم را تفسیری دینی می‌کرد. معاویه توانست از این صحابه یک کانون سلسله مراتبی جدید التاسیس درست کند تا با روایتی که آنها می سازند، از دولت بنی امیه پشتیبانی کنند. یعنی از آن پس دیگر صحابه به ماشین امضاء دولت شام تبدیل شدند. 

 3 طراحی نظریه عدالت و اجتهاد صحابه ،
این نظریه طراحی شد تا در مقابل سنت پیامبر(ص) قرار گیرد لذا شاهد هستیم که خاندان اهل بیت(ع) مدام اصرار به بازگشت به سیره پیامبر و امام علی داشتند، ولی صحابه به مصلحت و اجتهاد به اعتبار زمان و ضرورت های مکان تاکید می کردند.
✅ با وجود نظریه عدالت و اجتهاد صحابه، دیگر نیازی به مدل قرارگرفتن پیامبر نبود. صحابه خود عادل به حساب می آمدند و اجتهادشان نیز درست بود و می شد به هرکدام‌شان اقتداء کرد. 

 بنا بر این در آن زمان دو گفتمان بود:
یکی بازگشت به سنت پیامبر و دیگر عمل به اجتهاد صحابه. شام حامی نظریه عدالت صحابه بود. اما پیروان اهل بیت، حامی و طرفدار بازگشت به سنت یا سیره بودند. این دوگفتمان به هیچ عنوان هم قابل جمع باهم نیست. زیرا در سنت پیامبر وراثت وجود ندارد و اگر بنا باشد سنت حاکم شود، اصلا نمی توانید از ولایت عهدی سخن بگویید. اما وقتی که از ولایت عهدی صحبت می کنید باید این توجیه را داشته باشید که زمان پیامبر مربوط به دوره خودش بود و اکنون زمان دیگری است و صحابه مجتهدینی عادل هستند که خطا نمی کنند و نظریه فقهی کلامی اصلی شکل گرفت که هرآنچه صحابه بگویند درست است هرچند که مخالف سنت پیامبر باشد.

این نظریه‌ای بود که بعدها امام محمد شافعی تبدیل به تئوری مسلط اهل سنت کرد.
خلاصه گفتمان معاویه. یکی عدالت صحابه بود با تکیه بر سنت خالصه شاهی که از ایران اقتباس شده . دیگری شکل گیری نهاد روحانیت رسمی که در روم رواج داشت، به عنوان ماشین تولید اجماع. 

در گفتمان معاویه این مهم است که وحدت حفظ شود، از طرف دیگر نظر صحابه بر این است  که وحدت جز با موروثی کردن خلافت حفظ نمی شود و چون صحابه عادل هستند پس نظر معاویه همان نظر درست است و هرکس اجماع امت را بشکند مقصر است. 

به همین دلیل است که معاویه در نامه های خود به امام حسین(ع) مدام تاکید می کند که وحدت مسلمانان را برهم نزنید و اگر این اتفاق بیفتد، مشکلات افزوده خواهد شد.
در مقابل امام حسین(ع) نیز می گوید من دنبال اصلاحم و بعد تعریف می کند که منظورش از اصلاح برگشت به سیره پیامبر و علی(ع) است. بنابراین مقصود امام حسین(ع) از اصلاح، بازگشت به آرمان های بنیانگذار بوده است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان