کد خبر: ۲۰۱۳۳
تاریخ انتشار: ۱۷ مهر ۱۳۹۹ - ۱۳:۲۹-08 October 2020
تسعیر ارز یکی از مسائل مهم اقتصادی و تجاری در تمام دنیاست.
عصراسلام: در کشورهای مختلف از طریق تسعیر ارز اثر تغییرات نرخ ارز در عملیات مالی و حسابداری شرکت‌ها و  واحدهای تجاری بررسی و به‌صورت استاندارد در صورت‌های مالی آن‌ها منعکس می‌شود.

در کشور ما به‌دلیل بالابودن نسبی نرخ تورم سالیانه و در نتیجه آن کاهش ارزش پول ملی، تقریبا همه واحدهای تجاری ازجمله واحدهایی که به واردات یا صادرات می‌پردازند درگیر این مسأله‌اند.

یک واحد تجاری ممکن است فعالیت‌های خارجی خود را به ارز انجام دهد. لذا قبل از بیان دقیق‌تر مفهوم تسعیر ارز لازم است که درباره‌ی مفهوم ارز توضیحاتی ارائه شود.

تعریف ارز

ارز (Currency) نوعی پول پذیرفته شده است که توسط دولت توزیع شده و مبادله کالا و خدمات با آن امکان‌پذیر است. هر کشوری ارز مخصوص به خود را دارد. در بعضی موارد برای مبادلات و معاملات تجاری لازم است از ارز رایج کشور مقابل یا ارزهای معتبر جهانی استفاده کرد.

معاملات ارزی

به معاملاتی که در آن‌ها به‌جای ریال از ارز استفاده شود معاملات ارزی می‌گویند. برای مثال خرید یا فروش کالاها یا خدماتی که قرار است بهای آن‌ها به ارز پرداخت یا دریافت شود جزء معاملات ارزی هستند.

تسعیر (Exchange) 

این واژه در فرهنگ دهخدا، نرخ‌نهادن و قیمت‌گذاری معنا شده است. نرخ تبدیل دو واحد پولی به یکدیگر را نرخ تسعیر ارز گویند. وقتی می‌گوییم الان دلار چند است؟ درواقع با نرخی که روی آن به ریال می‌گذاریم، عملیات تسعیر را انجام داده‌ایم.

اما به‌دلیل این‌که تعیین نرخ لحظه‌ای ارز دشواری‌های خاص خود را دارد، معمولا به صورت تقریبی در بازه‌های زمانی مختلف مثل یک هفته یا یک ماه از میانگین نرخ ارز به‌عنوان نرخ تقریبی استفاده می‌شود. اما اگر نوسانات نرخ ارز شدید باشد، نمی‌توان به این میانگین اتکا کرد!

نحوه محاسبه تسعیر ارز

اگر عملیات مالی یک شرکت به ریال ثبت شود، باید تمام معاملات ارزی آن به ریال تبدیل شود. این تبدیل واحد پولی را تسعیر ارز می‌گوییم.

در واقع حسابدار  شرکت با تسعیر ارز بررسی می‌کند که نرخ تغییرات ارز چه تاثیری بر عملیات مالی گذاشته و آیا برای شرکت سودآور بوده است یا خیر!

یک مثال ساده:

فرض کنید یک شرکت تولیدی ایرانی با شرکتی خارجی وارد معامله می‌شود. اگر پرداخت، مدتی بعد از معامله صورت گیرد، نرخ ارز در زمان انجام معامله و زمان پرداخت تفاوت خواهد داشت.

برای مثال فرض کنید یک شرکت ایرانی کالایی را با قیمت ۱۰۰۰ دلار به یک شرکت خارجی می‌فروشد و در زمان امضای قرارداد نیز نرخ دلار ۴۰۰۰ تومان بوده است. پس معامله به صورت زیر ثبت می‌شود:

قیمت فروش کالا در قرارداد = 
قیمت کالا به دلار × نرخ دلار در زمان قرارداد
 ۴ میلیون تومان = ۴۰۰۰ تومان * ۱۰۰۰ دلار

حالا فرض کنید پس از مدتی و در هنگام پرداخت شرکت خارجی، قیمت دلار افزایش یافته و به ۱۲۰۰۰ تومان می‌رسد! در این صورت شرکت ایرانی به ازای هر کالا از محل افزایش نرخ ارز ۸ میلیون تومان دیگر هم سود می‌کند. در واقع قیمت فروش به‌صورت زیر ثبت می‌شود:

 قیمت دریافتی فروش کالا = 
قیمت کالا به دلار × نرخ دلار در زمان پرداخت
 ۱۲ میلیون تومان = ۱۲۰۰۰ تومان * ۱۰۰۰ دلار
در این جا شرکت از محل تسعیر ارز ۸ میلیون تومان سود کرده است.

به سود یا زیانی که حاصل از تغییر نرخ ارز در صورت‌های مالی باشد، سود یا زیان ناشی از تسعیر نرخ ارز می‌گویند.

روش‌های مختلف محاسبه تسعیر ارز

حسابداران معمولا به سه طریق تسعیر ارز را ثبت می‌کنند:

 ۱.  در طول یک سال نرخ ارز را ثابت در نظر گرفته و معاملات شرکت را با آن نرخ ثبت می‌کنند. در انتهای سال مانده‌های ارز حاصل از معاملات را تسعیر کرده و سود و زیان حاصل از تسعیر ارز شرکت را محاسبه می‌کنند. این روش دقت محاسبات پایینی دارد، چون معمولا در طول یک سال ارز نوسانات زیادی دارد که در این روش درنظر گرفته ‌نمی‌شود.
 
۲. تسعیر یا به‌صورت ماهانه و یا در دوره‌ی مالی مشخص انجام می‌شود. در این روش در هر ماه یا در هر دوره مالی نرخ ارز بروز رسانی می‌شود و تسعیر براساس نرخ جدید محاسبه می‌شود.
 
۳.  نوسانات نرخ ارز به‌صورت روزانه ثبت شده و عملیات تسعیر روزانه محاسبه می‌شود. این روش نسبت به دو روش قبل از دقت بیشتری برخوردار است.

امیرحسین ادیب‌نیا

جامعه‌ای بهتر بسازیم
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان