کد خبر: ۱۹۹۸۷
تاریخ انتشار: ۱۲ مهر ۱۳۹۹ - ۲۳:۱۳-03 October 2020
اولين بار سماور در سلطنت شاهرخ نوه نادرشاه از روسيه وارد ايران شد. هشتاد سال بعد،امير كبير کوشید صنعتگران ايرانى را تشويق کند تا سماور ایرانی بسازند.(تاريخ اجتماعى ايران...ج‏7 ص242).
سماور چنان کالایی مهم و تشریفاتی بود که در مراسم رسمى تاجگذارى احمد شاه، هر کدام از سفرا هدیه ای میدادند و هدیه سفير روسيه يك سماور بود!(ايران در جنگ بزرگ،سپهر...ص67)

 امیرکبیر که در طول 4سال صدارتش در همه زمینه ها مخصوصا در حمایت از تولید کنندگان داخلی، کارستانی کرده بود یکسال مانده به کشته شدنش در1267ه. در ساختن سماور نیز گامهایی اساسی برداشت بقول صدرالتواريخ:«امير در ترويج و تشويق اهل صنعت و حرفت، زياد از اندازه، اصرار داشت...»(صدر التواريخ خطى...ص34) 

اما پس از کشته شدنش،نهال تولید نیز که با او آغاز شده بود کشته شد! و داستان تلخ و بغایت عبرت انگیزی که در زیر می آورم مربوط به اولین تولید کننده و صاحب امتیاز سماورساز ایرانی است که پس از کشته شدن امیرکبیر از طریق گدایی شکم خود و خانواده اش را سیر می کرد! 
و این داستانی است که توسط هر ایرانی که قلبش برای کشورش می تپد باید بارها خوانده شود...


حاجی ابراهيم خان صديق الممالك در 160سال پیش داستانی نقل میکند از بدبختی های  تولید و تولید کننده که هنوز هم زخم تازه است و تا به امروز کشیده شده...

او میگوید با جمعي از بزرگان، مشغول عيش و نشاط بوديم، گدایی پيری پيدا شده و عیدی خواست. هر کدام مقداری شاهی داديم. خوشحال شده از ما خواست اجازه دهیم سرگذشت و سبب بدختی اش را بگوید و اجازه دادیم و چنین گفت:

 چراغعلي خان زنگنه از طرف اميرکبیر حاکم اصفهان شده بود امیرکبیر از حاکم اصفهان خواست بهترین صنعتگر اصفهان را نزد او بفرستد و او مرا نزد امیرفرستاد به تهران که رسیدم امیر سماوری نشان داده و گفت میتوانی مثل این بسازی؟

 گفتم حتی بهتر از این می سازم...گفت هر چه امکانات و هزینه می خواهی در اختیارت می گذاریم برو یکی بساز و بیاور...

رفتم یک سماوری ساختم بهتر از نمونه روسی بود حتی 7 ریال هم ازرانتر از نمونه روسی اش تمام شده بود. وقتی نزد امیر بردم از خوشحالی از ته دل خندید و دستور داد امتياز آنرا بنام من صادر کرده و 200 تومان هم وام به عنوان تهیه وسایل و تجهیزات کارگاه داده و به حاکم اصفهان هم دستور داد بهترین مکان را برای من فراهم سازد...

 
با هزار امید به اصفهان برگشته و شروع به کار کردم اما چند ماه بعد امیر در حمام فین کاشان کشته شد و بجایش میرزا آقاخان نوری به صدارت رسید و همه چیز تغییر کرد و حاکم اصفهان نیز تغییر کرد...

روزی دو نفر فراش قرمز پوش از طرف حاكم جدید اصفهان وارد كارخانه شدند و 200تومان وامی که صرف تجهیزات کرده بودم خواستند هر چه گفتم  من فرمان دولتی و اميركبير را دارم فایده نکرد حتی چندین فحش و دشنام به امیرکبیر دادند...»(نامه های اميركبير ...صص308 تا 311)



ادامه داستان را خلاصه میکنم: چون صنتعگر بیچاره، 200تومان وام را صرف ساختن تجهیزات و کارگاه کرده بود و نتوانست عودت دهد مأموران، صنعتگر را گرفته دور بازار میگرداندند و چوب بر سر و رویش ‌میزدند بلکه رهگذاران ترحمی کنند چیزی بدهند تا قرض خود را بپردازد...!

صنعتگر ایرانی از آن ضربه ها که بر سرش وارد آمد، نابینا گشت و بقیه عمرش مجبور به گدایی شد و البته صنعت ایرانی نیز از آن تاریخ مجبور به گدایی شد! و ایران و ایرانی تبدیل به مصرف کننده و بلعنده کالاهای خارجی شد که امروزه از سماور روسی رسیده ایم به تخمه چینی ، قلوه ‌سنگ چینی، تله‌ موش چینی، بوق چینی، خلال دندان چینی، سنگ پای چینی ...!


نیم قرن پس از مرگ امیرکبیر، لرد کرزن، چنین تصویر مایوس کننده ای از اقتصاد ایران بدست می دهد:

«نفوذ کالاهای روس را در همه‏ جای ایران میتوان ديد: لامپا، چهل ‏چراغ، لاله‏ جار، سينى، ليوان، استكان، سماور، قفل، قاشق و چنگال ارزان همه ساخت روس است و در نظر ناظر معمولى چنين مى ‏نمايد كه كليه حوايج زندگى در انحصار دستگاههاى روسى است..»( ايران و قضيه ايران...ج‏1ص : 282)

و کرزن به سرازیری کالاهای بریتانیا به ایران هم اشاره کرده که نیم قرن پس از مرگ امیرکبیر و گرداندن صنعتگر ایرانی در بازار و کور کردنش! می نویسد:

«در سال1299ه.ق.ظرفیت محمولات کشتی انگلستان و میزان کالاهای انگلیسی که از بندر بوشهر ترخیص گردیده بالغ بر113تن بوده است»(همان...ص 663) البته در نظر بگیرید جمعیتِ حدود ده میلیونی ایران آن زمان...!

 افزایش مصرف و در کنار آن، فقدان و مرگ تدریجی تولید، باعث فروش کشور و آغاز عصری بنام عصر فروش امتیازات میگردد و دخالت آن دو کشور در جزیی ترین امور ایران و...

علی مرادی مراغه ای
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان