کد خبر: ۱۹۷۶۵
تاریخ انتشار: ۰۳ مهر ۱۳۹۹ - ۱۹:۰۴-24 September 2020
به بهانه سالروز درگذشت جلال آل احمد
۱۸ شهریورماه، سالروز درگذشت جلال آل احمد - نویسنده، روشنفکر و منتقد ادبی- را پشت سر گذاشتیم.
مسلما کم نیستند کسانی که با نوشته ها و قلم آل احمد مانوس نبوده باشند یا دست کم اثری از او را دوست نداشته باشند اما آل احمد و تاثیر او را نباید به صرف داستان ها و شیوایی نگارشش خلاصه کرد. در کنار همه جنبه های مثبت او که در نظر ما نقش بسته است، سوء غرب شناسی آل احمد و تاثیر پذیری گسترده انقلابیون ما از دیدگاه های او در کتاب #غرب_زدگی، وجهی است که کمتر در عرصه عمومی به بحث و نقد گذاشته شده است.

نقل است که آیت الله محمد تقی فلسفی از خطبای مبارز و مشهور پیش از انقلاب که منبرها و مواضع جنجالی او در عصر پهلوی شهره بود، در یکی از سخنرانی های خود که از قضا با انتشار کتاب غرب زدگی آل احمد مصادف شده بود، در اظهارنظری نسبت به فراگیری این کتاب در آن دوره می گوید: " من این کتاب را نخوانده ام اما می توانم حدس بزنم نویسنده در این کتاب چه گفته است! ". 

در حقیقت، عنوان "غرب زدگی" چنان برای آنها و بسیاری از مخاطبان آن زمان روشن بود که بدون آگاهی از محتوای اثر، غرض نویسنده را از دیدگاه او نسبت به غرب می فهمیدند و همان ها را هم برای جامعه بازگو می کردند.

می توان مدعی بود که بخشی از روحانیان و حتی اندیشمندان ما هنوز که هنوز است، به غرب و مسائل آن همین گونه صوری، قشری و تحت تاثیر تیتر می نگرند و بدون آن که زحمتی برای شناخت درست غرب به خود بدهند، غرب را کلیتی غیر قابل تجزیه می دانند که یا باید آن را یکسره پذیرفت و یا آن را به کلی وانهاد. 

صرف نظر از این که آیا واقعا منظور آل احمد از غرب زدگی، همان برداشت های ناصوابی بود که بعدها به دست انقلابیون ما و برخی متفکران افتاد یا او منظور دیگری داشت اما بدون شک کتاب غرب زدگی آل احمد و نگرش او در این اثر، سلاح خوبی به دست عده زیادی داد که به غرب و مسائل آن تا به امروز به دیده انکار یا بدبینی بنگرند، عبارت غرب زدگی را بدل به ناسزا کنند و بخش قابل توجهی از نویسندگان و اندیشمندان مخالف با انکار غرب را با همین سلاح، متهم یا از دور خارج کنند.

شخصا بر این باورم که یک نویسنده یا متفکر، نسبت به برداشت هایی که بعدها از اندیشه اش می شود مسئولیتی ندارد و آل احمد از این حیث که اندیشه او را به چه سمتی بردند تقصیری ندارد اما نمی توان کتمان کرد که این اثر آل احمد، نقش بسزایی در سوء غرب شناسی ما ایفاد کرد و زمینه ساز بدعتی شد که این سوء تشخیص در نگاه ما به غرب، تا به امروز هم گریبان ما را گرفته است.

آل احمد، روشنفکر دوره نهضت و تاسیس بود و شاید یکی از شوربختی های او هم به حکم تاریخ، ایفای نقش در همین برهه بود چرا که در دوران نهضت و تاسیس، مفاهیم کلان - که نیاز زیادی به اندیشیدن دارند- در خام ترین و سطحی ترین شکل آنها بیان و به فهم مخاطبان عرضه می شود اما متاسفانه گاهی کلام طبقه نخبه جامعه چنان تاثیری برجای می گذارد که دیوار بنا شده از آن کلام و ایده ها تا ثریا، در مسیر کج حرکت خواهد کرد.

 درسی که از غرب شناسی آل احمد و تاثیر کلام او در این زمینه باید برای امروزمان بگیریم این است که در مواجهه با مخاطبان خود دقیقا بدانیم چه می گوییم و چه چیزهایی نباید بگوییم؛ مفاهیمی که برای شناخت صحیح آنها به تامل، اندیشیدن و زمان زیادی نیاز است را تحت تاثیر شرایط اجتماعی و شور سیاسی به مسلخ نبریم و بدانیم که اگر در مسیر درستی نیندیشیم، چه بسا دیگر فرصت جبران اشتباه نداشته باشیم.

 
 محمدحامد سلیمان زاده 

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان