کد خبر: ۱۹۷۴۹
تاریخ انتشار: ۰۲ مهر ۱۳۹۹ - ۱۳:۰۴-23 September 2020
چند تشکیلات پراکنده در دوره ناصرالدین شاه بود که زیر نظر محمد حسن خان اعتمادالسلطنه قرار گرفت و در ۱۳۰۰ ه.ق متمرکز شد و وزارت انطباعات نام گرفت.
عصراسلام: این وزارت تا ۱۳۱۳ه.ق، زمان قتل ناصرالدین شاه، فعال بود. کارهای مهمی به ویژه در زمینه ترجمه در این نهاد انجام گرفت... در دارالترجمه، که مدیریت آن نخست با اعتمادالسلطنه بود و سپس به محمد حسن خان ادیب (ذکاالملک اول) انتقال یافت، شماری از مترجمان را برگزیدند و وظایف ترجمه را به آنها سپردند.

عده‌ای از این مترجمان ایرانی و شماری خارجی بودند. وظایفشان در دارالترجمه ناصری عمدتا از این قرار بود:

۱. ترجمه کتاب به فارسی؛ کتابهای که شاه و درباریان ترجمه آنها را برای مطالعه می‌خواستند.

۲. کتاب های که خود اعتمادالسلطنه با توجه به سلیقه و علاقه شاه یا برخی دیگر از بزرگان بر می گزید.

۳. مقاله های جراید اروپایی که برای مطالعه شاه، سران دولت و انتشار در نشریه های زیر نظر وزارت انطباعات، یا احیانا مقاصدی دیگر. 

۴. مطالب که اعتمادالسلطنه بنا بر ضرورت، یا ملاحظاتی تشخیص می داد.

همه مطالب ترجمه شده چاپ و منتشر نمی شدند بخشی از آنها را با خط خوش برای مطالعه شخص شاه می نوشتند.

مترجمانی که در دارالترجمه ناصری به کار مشغول بودند می‌توان از این مترجمان یاد کرد:

۱. میرزا رضا خان، معروف به مسیو ریشارخان،  فرانسوی و انگلیسی
۲. پروسکی خان، فرانسوی
۳. بارون نرمان، فرانسوی و آلمانی
۴. میرزا ماردروس خان، روسی و فرانسه
۵. مسیو اوانس خان، فرانسه و انگلیسی
۶. میرزا محمد حسن خان فروغی، فرانسه و عربی
۷. میرزا غیاث الدین ادیب کاشانی، عربی
۸. عارف خان، ترکی
۹. میرزا احمد خان قفقازی، روسی
۱۰. میرزا محمود خان ، انگلیسی
۱۱. آقا سید حسین شیراز، هندی
۱۲. میرزا عیسی خان سرتیپ، فرانسه
۱۳. میرزا محمد حسن خان اعتماد السلطنه، فرانسوی

کتابها و مجله هایی که از نقاط مختلف جهان به اداره روزنامه جات می رسید، بررسی و از میان آنها انتخاب می شد سپس به مترجمان سپرده می شد تا بنا به زبانی که می دانستند به فارسی ترجمه کنند. ترجمه ها سپس بررسی و ارزشیابی می شد و اگر نیازمند به ویرایش داشت به منشیان ویراستار سپرده می شد.

اعتماد السلطنه در گزارش سال ۱۳۱۰ سه سال قبل از قتل ناصر الدین شاه ، مدعی شده که دارالترجمه پس از یک دهه فعالیت پیش از هزار جلد عنوان کتاب و کتابچه ترجمه کرده و تحویل داده است، یعنی تقریبا سالی صد عنوان. این رقم حتی با معیار های امروز هم رقم در خور توجهی است.

دارالترجمه ناصری که فعالیت هایش با سیاست های ناصری هماهنگ و جایگاه استواری یافته بود، با قتل ناصری الدین شاه و مرگ اعتماد السلطنه، به نهادی راکد تبدیل شد، و به تدریج اعتبار خود را از دست داد. بی علاقگی مظفر الدین شاه و سپس تحولات سیاسی بعدی و جنبش مشروطه ، انتشار روزنامه ها و شب نامه ها و گرایش عمومی به خواندن مطبوعات بجای کتاب از جمله عوامل موثری بود که به کار دارالترجمه پایان داد.


برداشتی از تاریخ ترجمه در ایران
از دوران باستان تا پایان عصر قاجار
عبدالحسین آذرنگ، نشر ققنوس چاپ دوم ۱۳۹۵ صفحه ۷۰_۲۶۵
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان