کد خبر: ۱۹۷۱۴
تاریخ انتشار: ۳۱ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۳:۴۵-21 September 2020
میرزا علی‌اصغر خان اتابک (زاده ۱۲۳۶ ه‍.خ. تهران – درگذشته ۱۲۸۶ ه‍.خ. تهران)، ملقب به امین‌السلطان، صدراعظم ۳ پادشاه قاجار؛ ناصرالدین‌ شاه، مظفرالدین‌ شاه  و محمدعلی‌شاه بود، که فرزند دوم ابراهیم‌خان امین‌السلطان محسوب می‌شد و از گرجی‌های ایران بود.
عصراسلام: در هشتم شهریور ۱۲۸۶ خورشیدی درست در روزی که روس و بریتانیا قرارداد تقسیم ایران مشهور به قرارداد ۱۹۰۷ را منعقد کردند ، میرزا علی اصغرخان امین السلطان اتابک اعظم نخست وزیر مشروطه به تیر عباس آقا صراف تبریزی کشته شد.

امین السلطان توانسته بود در دوره سالخوردگی و کم حوصلگی ناصرالدین شاه، در مقام صدارت عظمی ، سامان کشور را حفظ کرده و با نظم و ترتیبی مناسب امور ایران را اداره کند. 

امین السلطان هم چنین از پس خیزش‌های ناشی از جنبش تنباکو برامد و در سال‌های واپسین پادشاهی ناصرالدین شاه در عمل ایران مدار گردیده بود، در زمان کشته شدن ناصرالدین شاه و تغییر سلطنت، اوج هنر مدیریت امین السلطان در انتقال قدرت آرام و بدون هرگونه تنش بین ناصرالدین شاه و مظفرالدین شاه، ظهور و بروز یافت که این انتقال قدرت آرام در ایران معروف به صدمات ناشی از شاه میری، کم نظیر بود.

امین السلطان در عصر سلطنت مظفرالدین شاه نیز سرپوشی بر ضعف‌های شاه جدید بود و هرگاه مسولیت یافت امور کشور را نظم و نسق داد، اما شاهکار سیاسی امین السلطان، نخست وزیری محمد علی شاه بود. 

امین السلطان بسیاری از آیین های مشروطگی را در ایران بنیان نهاد، ضرورت ارایه برنامه دولت  به مجلس و رای اعتماد جداگانه مجلس به وزرا و برنامه دولت ، تکلیف به وزرای پر غرور بزای ارایه برنامه و دفاع در برابر مجلس و نیز تاکید به شاه که در امور اجرایی دخالت ننماید همگی سنت های پارلمانتاریستی و مشروطگی هستند که به همت اتابک در ایران ایجاد شدند.

دولت اتابک با وابستگی به جامع آدمیت در واقع نخستین دولت حزبی ایران هم بود ، هر چه قدر رادیکال های مشروطه نما در صدد ایجاد آشوب میان ملت و سلطنت و به بیراه بردن مشروطه بودند. امین السلطان در راه مقید کردن و محدود ساختن قدرت قانونی شاه و در ضمن حکمفرما کردن حاکمیت قانون در ایران کوشش کرد. 

عباس آقا صراف تبریزی و گروه اجتماعیون عامیون و شخص حیدرخان عمو اغلی به عنوان آمران و مسببان و مباشران قتل اتابک، اندیشیده و با هدف او را کشتند تا مشروطیت در ایران پا نگیرد و  ایران به رادیکالیسم و هرج و مرج و انارشی مبتلا گردد، نتیجه این ماجراجویی اینان، تبدیل جنبش اصلاح گرایانه مشروطه به جنگ داخلی و خونریزی و هرج و مرج و شورش‌های بی پایان و شکستن حد و مرز ایران و لشکر کشی‌های متعدد همسایگان به داخل ایران بود.

ایران از فردای قتل اتابک در هرج و مرجی فرو رفت که تا کودتای سوم اسفند و ظهور رضاخان ادامه داشت و بهای پایان این هرج و مرج نزدیک به ۱۴ ساله، تبدیل مشروطیت به دیکتاتوری پهلوی بود.

اما در تاریخ نگاری ایرانی جای قاتل و مقتول عوض شد، امین السلطان نخست وزیر مومن به مشروطه به نماد استبداد تبدیل شد و امثال ملک المتکلمین از صحنه گردانان قتل اتابک، نماد مشروطه خواهی گردیدند. 

محمدعلی بهمنی‌ قاجار
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان