کد خبر: ۱۹۴۷۳
تاریخ انتشار: ۲۰ شهريور ۱۳۹۹ - ۲۳:۰۰-10 September 2020
فشار خون بالا ۶ تا ۸ درصد زنان باردار ۲۰ تا ۴۴ ساله را تحت تأثیر قرار می‌دهد و در صورت عدم درمان می‌تواند در دوران بارداری، زایمان و بعد از آن، عوارضی جدی برای مادر یا نوزاد شیرخواره ایجاد کند.
عصراسلام: فشار خون نرمال در بارداری باید کم‌تر از ۱۲۰/۸۰ باشد و مقادیر بالاتر از آن، در محدوده‌ی فشار خون بالا در نظر گرفته می‌شوند. البته اگر فشار خون بالا در دوران بارداری به خوبی مدیریت شود، همیشه خطرناک نیست.

به طور طبیعی ممکن است فشار خون شما با افزایش ماه‌های حاملگی، تغییر کند؛ دلایل احتمالی زیادی برای این امر وجود دارد. در اغلب موارد، فشار خون پس از زایمان کاهش می‌یابد. 

در مواردی که فشار خون افراد بیش از حد بالا می‌رود، ممکن است نیاز به تجویز دارو توسط پزشک باشد. اختلالات ناشی از فشار خون بالا از اصلی‌‌ترین دلایل مرگ مادر در دوران بارداری هستند، بنابراین مهم است که در مورد هر گونه علائم یا نگرانی با پزشک خود صحبت کنید.

انواع فشار خون مرتبط با بارداری

فشار خون بالا در دوران بارداری را می‌توان به سه دسته‌ی زیر تقسیم کرد:

فشار خون مزمن

بعضی اوقات قبل از بارداری، زن فشار خون بالا یا فشار خون بالا را پیش‌بینی می‌کند. این مورد به عنوان فشار خون مزمن شناخته می‌شود و معمولاً با داروهای فشار خون درمان می‌گردد. پزشکان همچنین فشار خون بالا را در ۲۰ هفته‌ی اول بارداری، فشار خون مزمن می‌دانند.

فشار خون حاملگی

معمولاً فشار خون حاملگی بعد از هفته‌ی بیستم بارداری رخ می‌دهد و بعد از زایمان برطرف می‌شود، اما اگر فشار خون قبل از هفته سی‌ام  بارداری رخ دهد، احتمال ابتلا به پره اکلامپسی بیش‌تر است.

فشار خون بالا در بارداری (HBP) ممکن است بر سلامت مادر و نوزادش در حین بارداری، زایمان یا بعد از زایمان تأثیر منفی بگذارد.

فشار خون بالا در بارداری

فشار خون بالا به عنوان فشار خون بالاتر یا برابر ۱۴۰/۹۰ میلی متر جیوه تعریف می‌شود. این وضعیت نگرانی جدی برای برخی از زنان باردار است. فشار خون بالا در بارداری همیشه خطرناک نیست؛ اما بعضی اوقات می‌تواند عواقب شدید سلامتی را برای مادر و نوزاد ایجاد کند.

برای مادر، هر نوع فشار خون بالا، بدون در نظر گرفتن اینکه از قبل بوده یا فشار خون در بارداری رخ داده باشد، ممکن است منجر به پره اکلامپسی بیرون، اکلامپسی خارجی، سکته مغزی، القاء بارداری (سرعت بخشیدن به حاملگی تا زایمان) و انقباض جفت (جفت جدا شده از دیواره رحم) شود.

برای نوزاد، فشار خون بالا در بارداری ممکن است بر عروق خونی مادر، از جمله بند ناف، تأثیر بگذارد. هنگامی که رگ‌های خونی سفت می‌شوند، کودک اکسیژن و مواد مغذی به اندازه کافی دریافت نمی‌کند و ممکن است این حالت منجر به زایمان زودرس (زایمان قبل از ۳۷ هفته بارداری شود) و وزن کم هنگام تولد شود. خبر خوب این است که این مسئله قابل پیشگیری است.

علت فشار خون بالا در بارداری

علل مختلفی برای فشار خون بالا در بارداری وجود دارد؛ که شامل موارد زیر می‌شود:

اضافه وزن یا چاق بودن

عدم فعال بودن

سیگار کشیدن

نوشیدن الکل

بار اول حاملگی

سابقه خانوادگی فشارخون مرتبط با بارداری

بارداری بیش از یک کودک

سن (بیش از ۴۰ سال)

فشارخون مزمن همراه با پره اکلامپسی

این وضعیت در زنان مبتلا به فشار خون بالای مزمن قبل از بارداری به وجود می‌آید. با گذشت زمان در طول بارداری، فشار خون تشدید شده و در نتیجه‌ی آن پروتئین در ادرار پیدا می‌شود و یا عوارض دیگری در دوران بارداری بروز می‌کنند.

این وضعیت می‌تواند صدمات جدی به برخی از اعضای بدن -از جمله مغز و کلیه‌ها- وارد کند و اگر درمان نشود، می‌تواند کشنده باشد.

علائم پره اکلامپسی شامل موارد زیر است:

تورم غیر طبیعی دست و صورت

سردردهای مداوم

ضعف یا اختلال در بینایی

درد در قسمت فوقانی شکم

حالت تهوع یا استفراغ بعد از بارداری

اختلالات تنفسی

آیا مصرف داروهای فشار خون در دوران بارداری امن است؟

هر دارویی که در دوران بارداری استفاده می کنید می تواند بر روی جنین اثر بگذارد. اگر چه برخی از داروهای مورد استفاده برای کاهش فشار خون در دوران بارداری بی خطر هستند. مانند مهار کننده‌های آنزیم تبدیل کننده‌ی آنژیوتانسین (ACE ها)، مسدود کننده‌های گیرنده‌ی آنژیوتانسین (ARB ها) و مهار کننده‌های رنین که به طور کلی باید در دوران بارداری از مصرف آن ها اجتناب شود.

جلوگیری از فشار خون بالا در بارداری

عوامل خطر مشترک برای فشار خون بالا، مانند چاقی و سابقه فشار خون بالا، می‌تواند از طریق رژیم غذایی و ورزش کاهش یابد. البته، در بارداری، افزایش وزن اجتناب ناپذیر است. برای کاهش خطر ابتلا به فشار خون بالا باید از سیگار کشیدن و نوشیدن الکل اجتناب کنید.

بارداری باعث تغییرات هورمونی و همچنین تغییرات روحی و جسمی می‌شود که می‌تواند استرس ایجاد کند. این مورد مدیریت فشار خون بالا را سخت‌تر کند. تکنیک‌های کاهش استرس مانند یوگا و مراقبه را امتحان کنید.

فشار خون بالا در بارداری معمولاً به مشکلات جدی منجر نمی‌شود. با این حال، اگر درمان نشود، می‌تواند برای مادر و نوزاد تهدید کننده زندگی باشد. اختلالات فشارخون ناشی از فشار خون بالا علت دوم مرگ مادران در بارداری است.

راه‌های کنترل فشار خون در بارداری

۱. مصرف نمک‌تان را کنترل کنید

به طور کلی وقتی مشکل فشار خون پیش می‌آید باید مصرف نمک بسیار محدود شود تا از افزایش فشار خون جلوگیری شود. مطالعات نشان داده کاهش مصرف نمک غذایی می‌تواند تعداد مرگ‌های ناشی از فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی و عروقی و سکته‌ی مغزی را کاهش دهد.

مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۶ نشان داد، بر خلاف باور عمومی، رژیم‌های غذایی بسیار کم نمک در مقایسه با رژیم‌های غذایی با نمک متعادل، ممکن است مفید نباشند و موجب افزایش احتمال بیماری‌های قلبی و عروقی و مرگ شوند. 

این پژوهش توصیه می‌کند تنها کسانی که لازم است میزان سدیم را در رژیم غذایی خود کاهش دهند افرادی هستند که فشار خون بالا داشته و زیاد نمک مصرف می‌کنند. همیشه یادتان باشد که بدن برای عملکرد مناسب خود به مقدار کمی سدیم نیاز دارد اما نمک زیادی فقط باعث افزایش فشار خون شده و شما را در معرض بیماری‌های قلبی یا سکته‌ی مغزی قرار می‌دهد.

در دوران بارداری، شما باید مصرف نمک خود را کنترل کنید تا فشار خون‌تان نیز تنظیم باشد.

۲. تنفس خود را کنترل کنید

تنفس عمیق، یک تکنیک آرامسازی معروف است که به کاهش استرس و تثبیت فشار خون کمک می‌کند. تنفس عمیق موجب بهبود حساسیت بارورفلکس عروقی شده و از فشار خون کم می‌کند.

ضمنا هر بار که شما یک نفس عمیق می‌کشید، خون اکسیژن‌دارشده‌ وارد تمام سلول‌های بدن می‌‌شود. در نتیجه انرژی تولید کرده و به شما احساس خوبی می‌دهد. یک جای راحت دراز بکشید، دست‌ها را روی سینه و زیر قفسه سینه بگذارید. 

به آرامی با بینی نفس بگیرید جور که احساس کنید شکم‌تان بالا می‌آید. سپس به آرامی با دهان‌تان طی ۵ شماره نفس را بیرون بدهید، همزمان عضلات شکمی را منقبض نگه دارید. این حرکت را ۱۰ بار تکرار کنید و سعی کنید تنفس‌تان آرام و منظم باشد. تمرین تنفس عمیق را به مدت ۱۰ دقیقه و دو تا سه بار در روز انجام دهید تا فشار خون‌تان را مدیریت کرده و به سلامت قلب‌تان کمک کنید.

۳. پیاده روی کنید

زنان که فعالیت بدنی ندارند بیشتر در معرض فشار خون بارداری هستند. پیاده روی یکی از بهترین ورزش‌های هوازی برای زنان باردار است. زنان بارداری که فشار خون بالا دارند می‌توانند با انجام پیاده روی روزانه‌ی تند و مفرح به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه فشار خون خود را پایین بیاورند. پیاده روی یک فعالیت بی‌خطر است که می‌توانید در طول نُه ماه بارداری‌تان به آن ادامه دهید.

همچنین اگر قبل از بارداری اهل ورزش و فعالیت نبوده‌اید، پیاده روی یکی از بهترین راههای شروع ورزش است. می‌توانید با یک پیا‌ده روی آهسته شروع کنید و تدریجا سرعت و مدت را افزایش بدهید، مثلا از ۲۰ دقیقه به ۶۰ دقیقه برسانید.

۴. بیشتر پتاسیم مصرف کنید

پتاسیم، یک ماده‌ی معدنی ضروری در دوران بارداری است که به حفظ مایعات و تعدیل الکترولیت کمک می‌کند. همچنین پتاسیم به انتقال پیام‌های عصبی، انقابض عضلات و رها شدن انرژی از کربوهیدرات‌ها و چربی و پروتئین کمک می‌کند.

مقدار کافی پتاسیم، فشار خون‌تان را نیز کنترل می‌کند. در واقع غذاهای سرشار از پتاسیم باید بخشی از برنامه‌ی رژیم کنترل فشار خون‌تان باشند، چه باردار باشید و چه نه. مطالعه‌ای گزارش می‌کند که افزایش مصرف پتاسیم همراه با یک رژیم غذایی نسبتا کم نمک، تاثیرات مفیدی بر فشار خون دارد. 

یک زن باردار باید روزانه ۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰ میلی گرم پتاسیم مصرف کند. بعضی از غذاهای سرشار از پتاسیم شامل سیب زمینی شیرین، گوجه فرنگی، آب پرتقال، سیب زمینی، موز، لوبیا قرمز، نخود سبز، طالبی، خربزه‌ی قندک و میوه‌های خشک شده مانند آلو خشک و مویز می‌شود.

۵. غذاهای سرشار از منیزیم مصرف کنید

یک رژیم غذایی کم منیزیم می‌تواند منجر به افزایش فشار خون شود. مطالعات نشان داده بیمارانی که دچار فشار خون بارداری بودند، میزان منیزیم در رژیم غذایی‌شان بسیار کم بوده است.

به همین دلیل شما باید در دوران بارداری غذاهای غنی از منیزیم را در رژیم غذایی خود بگنجانید. این ماده‌ی معدنی علاوه بر کاهش فشار خون، از انقابض زودهنگام رحم نیز پیشگری می‌کند. همچنین منیزیم برای تقویت دندان‌ها و استخوان‌های بدن مفید است. 

بهترین راه برای تامین منیزیم مورد نیاز روزانه‌ی بدن، داشتن رژیم غذایی سالم و کامل است. شما می‌توانید از منابعی چون بادام، آوکادو، موز، لوبیا، تخم کدو حلوایی، توفو، شیر سویا، پسته، سیب زمینی (با پوست)، ماست، شیره‌ی چغندر، غلات سبوسدار و سبزیجات برگ تیره، منیزیم دریافت کنید.

۶. یوگای قبل از زایمان را تمرین کنید

یوگای پیش از زایمان، یکی از بهترین راههای کنترل استرس است. استرس می‌تواند فشار خون را بالا ببرد. استرس در دوران بارداری، منجر به تولد زودرس، وزن کم هنگام تولد و بالا رفتن احتمال مشکلات رفتاری در کودک می‌‌شود.

یوگای پیش از زایمان، رویکردی چند وجهی برای ورزش کردن است که حرکات کششی، تمرکز ذهنی و تنفس آگاهانه را شامل می‌‌شود. یوگا علاوه بر کاهش استرس می‌تواند خواب را بهبود بدهد، قدرت را افزایش بدهد، انعطاف پذیری را بهتر کند و استقامت عضلاتی را که برای وضع حمل مهم هستند بیشتر کند و ضمنا از کمر درد بکاهد.

مطالعه‌ای نشان داد یوگا می‌تواند به مادرانی که انتظار تولد کودک خود را می‌کشند کمک کند تا از استرس و تنش رها شوند. زنانی که به مدت ۸ هفته، هر هفته در کلاس‌های یوگا شرکت می‌کردند، از میزان اضطراب‌‌شان بسیار کاسته شده بود. توصیه می‌کنیم یوگای پیش از زایمان را حتما در کلاس‌ و زیر نظر مربی انجام دهید.

۷. وزن‌تان را کنترل کنید

مقداری افزایش وزن در دوران بارداری طبیعی است اما اگر افزایش وزن‌تان بیش از اندازه باشد، علامت خطر است. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۴ نشان داد افزایش وزن بارداری، ریسک فاکتوری برای اختلالات فشار خون در این دوران است. در واقع، افزایش وزن در اوایل بارداری را باید با مداخلات درمانی با هدف کاهش ریسک فشار خون بالا مورد هدف گرفت.

ضمنا اضافه وزن داشتن، خطرات دیگری نیز در دوران بارداری دارد، مانند کمر درد، خستگی، گرفتگی‌های عضلات پا، هموروئید، دیابت بارداری، سوزش معده و دردناک شدن مفاصل. با در پیش گرفتن رژیم غذایی سالم و ورزش منظم می‌توانید به یک وزن سالم دست پیدا کنید. در مورد نوع ورزشی که مناسب شما باشد با پزشک خود مشورت کنید و طبق دستورات او عمل کنید.

۸. به موسیقی گوش بدهید

گوش دادن به موسیقی آرامشبخش دست کم به مدت ۳۰ دقیقه و دو تا سه بار در روز می‌تواند فشار خون‌تان را پایین بیاورد. ضمنا موسیقی به شما کمک می‌کند با استرس و اضطراب‌تان مبارزه کنید. استرس برای کودک هنوز متولد نشده‌ی شما نیز بد است.

موسیقی‌هایی با ریتم ملایم و ضرباهنگ آرام، بدون کلام و بدون سازهایی که صدای بلند و ناگهانی دارند می‌توانند شما را آرام کنند، حتی حین شرایط بسیار استرس برانگیز. گوش دادن به موسیقی آرامشبخش در دوران بارداری به شما کمک می‌کند پیوند عمیقی با کودکی که در رحم دارید برقرار کنید. ضمنا موسیقی مانند محرکی برای مغز در حال رشد جنین است و الگوهای خواب نوزاد را بهبود می‌دهد.

پیامدهای بالا رفتن فشار خون در بارداری

بسیاری از افراد در مورد پیامدهای افزایش فشار خون در این دوران اطلاعات چندانی ندارند. همین امر ممکن است باعث شود که آن‌ها این مسئله را جدی نگیرند و با مشکلات زیادی در این باره مواجه شوند. ما در ادامه به مهم‌ترین پیامدهای افزایش فشار خون در حاملگی اشاره کرده‌ایم.

کاهش جریان خون به سمت جفت

جنین در دوران بارداری از طریق جفت تغذیه می‌شود. در واقع مواد غذایی موجود در خون مادر ابتدا از جفت رد شده و از این طریق به کودک می‌رسند. در شرایطی که فشار خون مادر بالا باشد جریان خون به سمت جفت کاهش می‌یابد. 

همین امر باعث می‌شود که جنین مواد غذایی و اکسیژن کمتری دریافت کنند. همین مسئله می‌تواند به مشکلاتی نظیر ایجاد تأخیر در رشد کودک، زایمان زودرس و تولد کودک با نقایص جسمانی نظیر مشکلات تنفسی منجر شود.

خونریزی و افتادگی جفت

فشار خون بالا در بارداری می‌تواند باعث شود که جفت پیش از موعد زایمان از دیواره رحم جدا شود. این مسئله اغلب به خونریزی شدید می‌انجامد و می‌تواند سلامت مادر و جنین را به خطر بیاندازد.

آسیب دیدن سایر ارگان‌های بدن مادر

اگر فشار خون مادر دوران بارداری بسیار بالا باشد و این مسئله در عین حال تشخیص داده نشود یا تحت کنترل قرار نگیرد می‌تواند به وارد شدن صدمات جدی به اندام‌های مختلف بدن نظیر مغز، قلب، ریه، کبد و کلیه منجر شود و در موارد بسیار شدید حتی می‌تواند حیات مادر را به خطر بیاندازد. در نتیجه کنترل آن از اهمیت بسیار جدی برخوردار است.

بروز زایمان زودرس

گاهی اوقات به دلیل اینکه وضعیت مادر شرایط اضطراری قرار گرفته و فشار خون ممکن است منجر به ایجاد صدمات جدی به او شود پزشک دستور سزارین پیش از موعد را می‌دهد که این مسئله منجر به تولد نوزادان نارس می‌شود.


منابع: هنرزندگی، دکتردکتر، باشگاه خبرنگاران جوان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان