کد خبر: ۱۹۴۶۱
تاریخ انتشار: ۲۰ شهريور ۱۳۹۹ - ۰۹:۵۱-10 September 2020
بنیانگذار این طریقت ابوالعباس احمدبن محمدبن مختار تجانی، صوفی و فقیه مالکی، است.
عصراسلام: احمد تجانی در ۱۱۵۰ در عین ماضی در جنوب الجزایر به دنیا آمد. او را به سبب ازدواج یکی از اجدادش با زنی از قبیله بنی توجین (در مراکش ) تجانی خوانده‌اند.

تجانی خود را از نسل امام حسن علیه‌السلام و از اولاد محمد ملقب به نَفْس زکیه می‌دانست، گرچه برخی در صحت این مطلب تردید کرده اند. پدر و مادر تجانی در ۱۱۶۶ بر اثر طاعون درگذشتند.

تجانی قرآن و حدیث و فقه مالکی و علوم ادبی را در زادگاه خود و سپس در فاس فراگرفت، آنگاه به عرفان علاقه مند شد و برای دیدار مشایخ صوفی به مکه و مدینه و تونس و قاهره سفر کرد و به طریقتهای متعدد، از جمله به ناصریه (شاخه‌ای از طریقت قادریه) و سمّانیه (شاخه‌ای از طریقت خلوتیه)، پیوست.

او به مصر نزد شیخ طریقت خلوتیه، محمود کُردی (متوفی ۱۲۰۸)، رفت و از او اجازه ارشاد گرفت. 

گفته شده است که تجانی در تونس کتاب الحِکَم العطائیه ابن عطاءاللّه اسکندرانی، از متون مهم عرفانی، را تدریس کرد و در این کار چنان موفقیتی یافت که علی بای (حک: ۱۱۷۰ـ۱۱۹۶) از او خواست تا همان‌جا بماند و به تدریس ادامه دهد و در عوض، خانه و مقرری ماهانه بگیرد، ولی او امتناع کرد و از تونس به قصد مکه خارج شد. 

احمد تجانی مدتی نیز در تلمسان بود ولی محمدبن عثمان، فرماندار ترک الجزایر، او را به اتهام ضرب سکه تقلبی و فریب دادن مردم ، زندانی و پس از مدتی از تلمسان اخراج کرد.

تجانی به ابی سمغون (در صحرا) رفت و در آن‌جا اعلام کرد پیامبر اکرم صلی اللّه علیه وآله وسلم برای ارشاد مردم به او مأموریت داده است. وی پس از مدتی از طریقت خلوتیه و سایر طرق بُرید و در ۱۱۹۶ طریقت مستقل خود را به وجود آورد. 

برخی تجانیه را شاخه‌ای از خلوتیه شمرده‌اند. اما به نظر می‌رسد که او طریقت خود را مستقل می‌دانسته است. تجانی شجره طریقت خود را ذکر نکرده و مدعی بوده که پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله و سلم) همواره نزد اوست و او مستقیما از پیامبر تعلیم می‌گیرد. 

بنابراین، به نظر تجانیه تقدیس و قدرت معنوی این طریقت ار طریق مشایخ قبلی به دست نیامده بلکه محدود و منحصر به پیامبر اسلام (صلی الله علیه و اله و سلم) و احمد تجانی است، از این رو تجانیه خود را طریقه احمدیه یا محمدیه می‌نامند.

تجانیه، سلسلۀ عرفانی منسوب به شیخ احمد تجانی در ۱۱۹۶ق بنیان نهاده شد، یکی از بزرگ‌ترین طریقت‌های صوفیه در شمال آفریقا است که نقش مهمی در نشر اسلام و جذب بسیاری از مسلمانان این منطقه داشته است. مهاجرت تجانی از ابی سمغون به فاس نقطه عطفی در تاریخ طریقت تجانیه بود.

وی قبل از رفتن به فاس، به مولای سلیمان (حک: ۱۲۰۶ـ۱۲۳۷)، امیر مغرب ، پیام داد که به سبب آزار و بی عدالتی ترک‌های عثمانی می‌خواهد به او پناه ببرد و سلیمان برای او خانه و مقرری ماهانه در نظر گرفت. 

وی تا پایان حیاتش در فاس بود و از آن‌جا مریدانش را برای تبلیغ طریقت به نقاط دیگر می‌فرستاد. او در ۱۲۳۰ در هشتاد سالگی درگذشت و در زاویه اش که در ۱۲۱۵ ساخته شد و به آن «البَلیده» می گویند، دفن گردید.

تا اوایل قرن چهاردهم/ اواخر قرن نوزدهم، تجانیه یکی از مهمترین طرق در شمال و غرب افریقا، بخصوص در نیجریه و موریتانی و سنگال و مغرب، گردید. بیشترین جمعیت تجانیه در سنگال جای دارند. نیمی از ۹۴٪ مسلمانان سنگالی پیرو تجانیه‌اند. این سلسله زاویه‌هایی نیز در سرزمین‌های عربی دارد. 

هم اکنون پیروان این طریقت در کشور‌هایی چون: الجزایر، مصر، سودان، نیجریّه، نیجر، موریتانی، تونس، غنا، مالی و کنیا فعالیت دارند. از اهم اصول طریقتی این سلسله می‌توان به اذکار خاص آنان که عبارت است از ذکر استغفار، لا اله الا الله، صلوات بر نبی مکرم و نیز ذکر روز جمعه و صلاة الفاتح و جوهرة الکمال اشاره کرد. 

دو شاخه از این طریقت در افریقا شهرت دارند: « مُتَطَوره » منسوب به ابراهیم انیاس و « حامیه » منسوب به شیخ حام اللّه. این دو شاخه در موریتانی ، مالی، نیجریه ، ساحل عاج گسترش یافته.اند.



ویکی‌فقه
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان