کد خبر: ۱۹۱۹۲
تاریخ انتشار: ۰۷ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۰:۰۴-28 August 2020
سایه در کتاب خاطرات خود که با نام پیر پرنیان اندیش منتشر شده، بارها به مصدق و ۲۸ مرداد اشاره کرده است.‌
عصراسلام: بخش‌هایی از آن را اینجا نقل می‌کنم:

روز ۲۸ مرداد، از شیش صبح تمام شهرو می‌گشتم. بعد احمد لنکرانی رو دیدم و رفتم خونه‌اش ناهار خوردیم. گفتم احمدجان می‌خوام برم ببینم شهر چه خبره؟ رفتم شهر دیدم بچه ها سر خیابون فردوسی ایستادن و بازی می‌کنن. کامیون اراذل و فواحش میاد و میره و شعار میدن مرگ بر مصدق و جاوید شاه. من دستمالمو گذاشتم جلوی دماغم که سبیلمو پنهان کنم. این سبیل نشانه توده‌ای بودن بود.

خلاصه کلی کوچه پس‌کوچه‌ها رو گشتیم... چه روزگارهایی رو از سر گذروندیم! بعد رفتم خونه على مستوفی. اونجا بودم که اون فاجعه خونه مصدق پیش اومد و ورق برگشت. من اون موقع سبیل داشتم. بچه‌ها می‌گفتند سایه! تو که نمی‌تونی خونه بشینی، با این سر و ریخت هرجا بری می‌شناسنت. 

ما پیشنهاد می‌کنیم که سبیلتو بزن. من هم بی‌تاب بودم برم خیابون ببینم چه خبره. من گفتم خیلی خب. رفتم تو حموم و سبیلامو زدم و صورتمو شستم. تا به اتاق برگشتم، هول شدند بچه‌ها، انگار یه غریبه‌ای دیدن. ولی فردا که رفتم خیابون و سوار اتوبوس شدم، دیدم دو نفر پشت‌سرم نشستن و میگن ه. الف...ایه! (غمگین شد)

شما اصلا نمی‌تونین باور کنین که ۲۸ مرداد هفت هشت تا کامیون که توش یه عده زنهای فاحشه بودن که خیلی‌هاشون مشهور بودن و چند تا سرباز بی‌اسلحه و چند نفر چماق به دست راه افتادن، اینها تو کامیونهای روباز بودن و داد می‌زدن جاوید شاه جاوید شاه جاوید شاه!

نکته‌ای که خیلی اهمیت داره اینه که در قضایای نهضت ملی و مصدق و بعد از اون هم که بعضی همراهان مصدق به او پشت کردن در توجه مردم به مصدق اثر محسوسی دیده نشد و مردم همچنان دنبال مصدقو گرفتن و این دفعه اول و آخر بود که یک جریان ملی در افکار عمومی بر جریانهای دیگه غلبه کرد؛ این یعنی اگه یک جریان صادق ملی وجود داشته باشه خیلی می‌تونه روی مردم حساب بکنه.

متأسفانه باور مردم صدمه دیده. مسئله مهم که باید مطالعه بشه این تماشاچی شدن مردمه؛ در جریان روز کودتا هیچ کس از مردم تو صحنه نبود. چند تا کامیون اراذل و اوباش تمام روز ۲۸ مرداد تو خیابونها بودن ولی مردم تماشاچی بودن و شد اونچه نباید می‌شد.

یکی از ایرادهای مصدق این بود که کسانی رو وزیر خودش کرد که آدمهای
نادرست و بی‌ایمانی بودن. بعضی از این وزرای مصدق بعد از ۲۸ مرداد به او فحش می‌دادن. 

یکی از زجرهای مصدق به نظرم در دوره حبس و تبعید این بود که با این آدمها کار کرده بود. هیچ‌کدوم از همکارای مصدق عرضه و جربزه او رو نداشتن، حتى اللهیار صالح، حتی حسیبی و دیگران اصلا قابل مقایسه با مصدق نبودن؛ او خیلی آدم دانایی بود، کارشو بلد بود. پیرمرد می‌رفت روی دوش مردم سخنرانی می‌کرد بعد یه ساعت دیگه غش می کرد. مردم ایرانو خیلی خوب می‌شناخت و می‌دونست کی گریه کنه تا دل مردمو به دست بیاره ولی اطرافیانش خیلی ربطی به او نداشتن.

یکی دیگه از اشتباه‌های مصدق اعتماد و اتکای او به آمریکا بود. البته آمریکا در اون سالها یک چهره دمکرات حامی ملل آزاد داشت. مصدق آمریکا رو نمی‌شناخت و باور نمی‌کرد که یک نیروی تازه نفس استعماری اومده جای استعمار کهنه رو گرفته برای همین تا دم آخر اعتقاد داشت که از آمریکا کمک بگیره بر ضد انگلیس.

بعد از ۲۸ مرداد دیگه جمع کافه‌ای ما پاشیده شد و هریک از گوشه‌ای فرا رفتند... اخوان یه شعری گفته بود برای دکتر مصدق. نمی‌دونم اون شعر هیچ‌وقت چاپ شد یا نه، یک شعری بود در رد دکتر مصدق! بله... «هوا را تیره می‌دارد ولی هرگز نمی‌بارد...» این مصرعو یادمه؛ بعد از وقایع ۲۸ مرداد و محاکمه مصدق و خانه‌نشینی و تبعید مصدق به احمدآباد بود که اون قصیده وارو گفت:

دیدی دلا که یار نیامد
گرد آمد و سوار نیامد
 
بال فرشتگان سحر را شکسته‌اند
خورشید را گرفته به زنجیر بسته‌اند 
اما تو هیچ‌گاه نپرسیده‌ای که:
- مرد!
خورشید را چگونه به زنجیر می‌کشند؟
گاهی چنان درین شب تب‌کردہ‌ی عبوس
پای زمان به قیر فرو می‌رود که مرد
اندیشه می‌کند:
- شب را گذار نیست؟ 
اما به چشم‌های تو ای چشمه‌ی امید
شب پایدار نیست! 
 
این شعرو زمان محاکمه مصدق ساختم... من قبل از اینکه مصدق نخست‌وزیر بشه ازش دفاع می‌کردم. مصدق خیلی تو جوونها مخالف داشت... من کلی با دوستام بحث می‌کردم... کارهای مصدق هم همینو حکم می‌کرد؛ وقتی می‌گفتن مصدق عامل آمریکاست، حاصل عمل خودش بود؛ مصدق ساده‌لوحانه خیال می‌‌کرد که می‌تونه از نفوذ آمریکا بر ضد انگلیس و شوروی استفاده کنه. حالا نیتش چی بوده اون بحث دیگریه. من همون موقع با دوستام صحبت می‌کردم و از مصدق دفاع می‌کردم. این یه برداشت اشراقی بود؛ یه چیز عاطفی و احساساتی... از روی تجزیه و تحلیل سیاسی نمی‌گفتم. 


کانال آهستان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان