کد خبر: ۱۹۰۶۵
تاریخ انتشار: ۰۱ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۷:۵۷-22 August 2020
توریه در لغت به معنای پوشاندن امری و آشکار کردن امر دیگر است.
عصراسلام: به این نحو که یک لفظ یا یک جمله دارای دو معنی باشد و یکی از معانی آن شایع تر و مشهورتر باشد به گونه‌ای که وقتی که آن مطلب گفته می‌شود، متبادر به ذهن شنوندگان معنای مشهور باشد و گوینده آن قصد دارد ضمن اینکه دروغ نگفته باشد، امر اصلی خود را مخفی نگه دارد. به مثال آن در روایت زیر دقت کنید:

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ التَّقِیَّةُ من دِینِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قُلْتُ مِنْ دِینِ اللَّهِ قَالَ فَقَالَ إِی وَ اللَّهِ مِنْ دِینِ اللَّهِ لَقَدْ قَالَ یُوسُفُ أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ وَ اللَّهِ مَا کَانُوا سَرَقُوا شَیْئاً وَلَقَدْ قَالَ إِبْرَاهِیمُ إِنِّی سَقِیمٌ وَاللّهِ مَا کَانَ سَقِیما 

أبو بصیر گوید:امام صادق علیه السلام فرمود: تقیه از دین الله عزوجل است.گفتم:از دین الله است؟ فرمود: بله به خدا قسم، از دین خدا است؛ محققا که یوسف علیه السلام گفت: «ای کاروان همانا شما دزد هستید» به خدا قسم که آنها چیزی ندزدیده بودند و ابراهیم فرمود:من بیمار هستم،به خدا قسم که بیمار نبود.

در حدیث دیگری امام فرمود: یوسف نگفت شما جام پادشاه را دزدیده‌اید همانا منظور باطنی او این بود که شما یوسف را از پدرش سرقت نمودید.

البرهان ج٣ص١٨٨

داستان فوق در سوره یوسف آیه ٧٠ به بعد ذکر شده است که حضرت یوسف علیه السلام خطاب به آنها گفت: «شما سارق هستید» معنای ظاهری آن این بود که شما جام پادشاه را سرقت نموده اید تا بدینوسیله بتواند برادر خود را پیش خود نگه دارد ولی منظور باطنی ومخفی یوسف این بود که«شما یوسف را از پدرش سرقت نمودید»و با این توریه و تقیه هم خود رااز دروغ گفتن حفظ نمود و هم به هدفی که داشت رسید.

کافی ج٢ص٢١٧

أَبِی عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ لَا کَذِبَ عَلَی مُصْلِحٍ ثُمَّ تَلَا أَیَّتُهَا الْعِیرُ إِنَّکُمْ لَسارِقُونَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ مَا سَرَقُوا وَ مَا کَذَبَ ثُمَّ تَلَا بَلْ فَعَلَهُ کَبِیرُهُمْ هذا فَسْئَلُوهُمْ إِنْ کانُوا یَنْطِقُونَ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ مَا فَعَلُوهُ وَ مَا کَذَبَ

امام صادق فرمود: رسول الله صلی الله علیه و آله فرمودند: برای شخص مصلح دروغی نیست.سپس این آیه را تلاوت فرمودند: «ای کاروان شما دزد هستید»، سپس فرمود:به خدا قسم آنها دزدی نکرده بودند و یوسف هم دروغ نگفت. سپس این آیه را تلاوت نمودند: «(حضرت ابراهیم گفت) بلکه بزرگ (بت‌ها) این کار را انجام داده است، پس از آنها بپرسید اگر آنها سخن می گویند.» سپس فرمود: به خدا قسم آنها این کار نکرده بودند و ابراهیم علیه السلام نیز دروغ نگفت.

کافی ج٢ص٣۴٣

در حدیث فوق نیز حضرت ابراهیم برای اصلاح قوم خود مطلبی بیان کرد که ظاهر آن دروغ به نظر می رسد ولی معنایی که ایشان منظور کرده بود حقیقت داشت و برای اصلاح قوم خود این کار را انجام داد و گفت: کار شکستن بت‌هارا بزرگ بت ها انجام داده (اگر آن‌ها سخن می گویند) پس از آنها بپرسید. یعنی اگر بت‌ها سخن می گویند، بزرگشان انجام داده است و إلا خیر.

امام صادق علیه السلام در حدیثی فرمود: رسول الله صلی الله علیه وآله وقتی قصد مسافرت به جایی (برای جهاد) را داشتند به غیر آن مکان توریه می نمودند.(یعنی مثلا شهری که در مسیرشان بود را به مطرح می کردند در حالیکه فقد قصد عبور از آن شهر داشتند ومقصدشان جای دیگری بود ولی به جهت تقیه وحفظ اسرار جهاد،توریه می نمودند.

نکته بسیار مهم این است که «توریه» در مکان «تقیه» یا «اصلاح» انجام می‌پذیرد و در حقیقت یکی از راه‌های تقیه می‌باشد که لازم است با دقت و فقه در جایگاه خود به آن عمل شود زیرا تقیه در غیر جایگاه خود جزو گناهان شمرده شده است.

به کارگیری توریه درغیر جایگاه خود نوعی مکر وحیله و غش ودروغ می باشد که لازم است همگی مواظب باشیم.

مثلا در مکانی قرار می گیریم که طعام حرامی به ما تعارف می شود و شرایط ذکر علت امتناع ما از خوردن آن غذا به خاطر تقیه فراهم نیست،ما به آن شخص برای توریه مثلا می گوییم: من بیمار هستم و طبیب مرا از خوردن این غذا منع نموده است؛ ظاهر کلام ما منع فلان دکتر است در حالی که منظور باطنی ما روایت مشهور است که فرمودند: ای مردم، شما همگی بیمار هستید و خدا رب العالمین طبیب است. و چون خدا ما را از این غذای حرام منع نموده با گفتن این جمله سخن راستی به زبان آورده ایم ولی شنونده چیز دیگری متوجه می شود و با این کار مراعات تقیه شده است وما هم گرفتار طعام حرام نشده‌ایم.

موارد دیگری نیز از توریه در روایات موجود است ولی شدیدا باید دقت کرد که برای فریب دیگران در معامله وغیره و مقاصد سوء آن را استفاده نکنیم بلکه در جایگاه صحیح «تقیه» و «اصلاح»با تفقه درست آن را به کار بگیریم إن شاءالله.


جامع احادیث الشیعه
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان