کد خبر: ۱۸۷۳۶
تاریخ انتشار: ۱۹ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۳:۴۱-09 August 2020
سرنوشت شوم ارباب کیخسرو در تیرماه ۱۳۱۹؛ همکاری دکتر مصدق با ارباب کیخسرو در پی‌ریزی کتابخانه مجلس
ارباب کیخسرو شاهرخ با حمایت‌ زرتشتیان در تمام دوران مشروطیت یازده دوره متوالی یعنی از دورۀ دوم تا دوازدهم به سمت نمایندگی مجلس شورای ملی انتخاب شد. او که مؤسس کتابخانه مجلس بود، در واقع این زمان نخستین دوره تنظیم و طبقه بندی، اسناد مجلس بود و می‌تواند نقطه آغازین تأسیس مرکز اسناد مجلس به شمار آید. کتابخانه مجلس درهمان دوره سوم با همّت ارباب کیخسرو و همکاریهای محمدعلی فروغی و... در دو اتاق تو در تو در قسمت شرق حوضخانه افتتاح شد و پس از مدتی در سال ۱۳۰۴ خورشیدی با ساختن کتابخانه‌ای نسبتاً معتبر در شرق مجلس دوره نوین فعالیّت خود را آغاز کرد که اکنون یکی از معتبرترین کتابخانه‌ها و مراکز تحقیقاتی ایران به شمار می‌رود.

اداره مباشرت مجلس نخستین نظامنامه تفصیلی کتابخانه مجلس را در هفت ماده تدوین کرد، امّا ارباب کیخسرو که انسانی دانش دوست و منصف و با فضیلت بود این نظامنامه را کافی ندانست و درسال ۱۳۰۳ شمسی به درخواست وی دکترمحمد مصدق السلطنه که نمایندگی مجلس را داشت، نظامنامه جدیدی را در چهار فصل و ۲۷ ماده تدوین کرد که طی چند جلسه شور و بررسی درکمسیونی مرکب از کیخسرو شاهرخ و دکترمصدق با حضور دیگرانی چون سلیمان اسکندری، حسن تقی زاده و... هفتم اسفند۱۳۰۴ به تصویب رسید. نظامنامه اساسی کتابخانه مجلس شورای ملّی که امضای دکتر مصدق را دارد در ۲۷ ماده در چهار فصل تشکیل شده بود.
ارباب کیخسرو در باره تهیه متن نظامنامه اساسی کتابخانه مجلس شورای ملّی نوشته است:
«اداره مباشرت کمیسیون از پنچ نفر از آقایان نمایندگان عظام تشکیل داد تا در اساس و تهیه نظامنامه آن بذل توجه فرمایند. در آن کمسیون، تهیه نظام نامه بر عهده حضرت آقای مصدق السلطنه نماینده محترم و عضو آن کمیسون واگذار شد، مشارالیه نیز تحمّل زحمت و تهیه فرموده اند که در سواد مشخصًه موجودست»
دکتر مصدق به دلیل مطالعات و تألیفات خود نسبت به امور پارلمانی و چگونگی اداره آن و ساختار و تشکیلات آن نهاد جدید آگاهی زیادی داشت. شادروان ارباب کیخسرو با بصیرت کامل از وی خواست تا «تحمل زحمت فرموده» نظامنامه اساسی کتابخانه مجلس شورای ملّی ایران را تهیه نماید.


ارباب کیخسرو در ۱۱ دوره نمایندگی خود، ریاست ادارۀ مباشرت مجلس و رئیس انجمن زرتشتیان را داشت چندسالی هم رئیس ادارۀ تلفن بود. او عضو«انجمن آثار ملى» بود. نخستین اقدام انجمن، ساختن آرامگاه فردوسى در طوس بودکه در كمیسیونی پیگیری شد كه محمدعلی فروغی نخست وزیر، ارباب كیخسرو، هرتسفلد آلمانی و گدار فرانسوی عضو آن بوده‌اند. وى مردى امین و صدیق و میهن دوست بود.

در جنگ بین‌المللی دوم، پسرش شاهرخ در ادارۀ تبلیغات آلمان در برلن گویندۀ اخبار به زبان فارسی بود. او در ضمن نقل‌اخبار، از اعمال شاه و هیأت دولت ایران انتقاد می‌کرد. رضاشاه از این موضوع بسیار عصبانی شد و نسبت به ارباب کیخسرو بدبین گشت... ادارۀ شهربانی هم چند بار دستور داشت که او را بکشد ولی موفق به انجام این کار نشد و محظوراتی در پیش داشت تا اینکه در یکی از شبهای تیرماه ۱۳۱۹ خورشیدی در مجلس عروسی او را دستگیر کردند و با وسایلی که از قبل تهیه شده‌ بود، در همان شب اورا کشتند و .... جنازه‌اش را در مسیر خانه‌اش انداختند. [دکتر مصدق نیز در تیرماه ۱۳۱۹ زندانی و تبعید شد.]

ناصر تکمیل همایون، مجله بخارا، سال چهاردهم، شماره ۸۲ ،مرداد- شهریور ۱۳۹۰
مهدی با مداد، شرح رجال ایران، ج ۳ ،ص ۱۸۰

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان