کد خبر: ۱۸۵۹۱
تاریخ انتشار: ۱۳ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۷:۲۱-03 August 2020
گفت وگو با یک مستندساز درباره کسانی که زندگی شان با قاچاق سوخت می گذرد.
عصراسلام: یکی برای تامین هزینه های درمان پدر بیمارش، یکی برای مخارج ازدواج، یکی برای تامین هزینه های تحصیل. همه آنها برای ادامه زندگی به این جدال وارد می شوند. آنها خطر می کنند، خود را به دورترین نقاط مرزی می رسانند و هر بار به سفری می روند که شاید بازگشتی نداشته باشد. 

سوخت بران استان سیستان و بلوچستان، مصیبت‌های شان کم از کولبران کردستان نیست. تاریکی شب و فرار مداوم از دست ماموران مرزی و پلیس پاکستان اگر به تصادف و آتش گرفتن خودرو یا افتادن در چنگال دزدان ختم نشود، در نهایت ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار تومان نصیب شان می کند. پولی که چندین روز برایش خطر می کنند و اگر هزینه‌های خودرو را از آن کم کنیم در نهایت مبلغ ناچیزی برای شان می ماند. جاده های استان سیستان وبلوچستان همیشه پر از ماشین‌های تویوتا دوهزار بدون پلاکی است که با سرعتی دیوانه وار در حرکت هستند تا از کوره راه ها بارشان را به پاکستان و افغانستان برسانند.

احمد، اهل خاش و دانشجوی دانشگاه آزاد زاهدان است: مدتی به دنبال کار می گردد و بعد از اینکه از یافتن کار ناامید می شود به گفته خودش پی سوخت بری می رود. می گوید: «دنبال کار آبرومندی هستم و به محض اینکه کاری پیدا کنم که بتوانم خرج تحصیلم را بدهم، سوخت بری را کنار خواهم گذاشت. مردم مناطق مرزنشین راه دیگری ندارند، از همین فرصت هایی که مرز باز است استفاده می کنند تا درآمد اندکی برای امرارمعاش شان به دست بیاورند.» او از نیروهای مرزی هم انتقاد می کند و می گوید: «کسانی هستند که تانکر، تانکر سوخت از مرز خارج می کنند اما نیروی انتظامی تنها به فکر تعقیب و تیراندازی به تویوتاهای مردم عادی است. سوختی که تانکرها جابه جا می کنند چندین برابر سوخت خودروهای ماست.»

وهاب قرار بود در تابستان امسال با دخترخاله اش ازدواج کند: در ماه‌های منتهی به ازدواج سعی کرد با کار کردن برای یکی از خودروهای سوخت بر پس اندازی دست وپا کند اما دست و پایش را در این راه از دست داد. در یکی از کوره راه های منتهی به مرز تویوتای وهاب و صاحبکارش واژگون می شود، صاحبکار فوت می کند و وهاب دست و پایش را همان جا جای می گذارد، ازدواجش به هم می خورد و او که نان آور خانواده بوده حالا خانه نشین شده و به قول خودش سربار مادر و پدر پیرش. اشک در چشم هایش جمع می شود و می گوید: «کاش مرده بودم و با پدر و مادرم چشم در چشم نمی شدم.»

مردان جوان مانند وهاب کم نیستند که اگر جان شان را در اثر تصادف یا تیراندازی ماموران مرزی از دست ندهند در خودروهای آتش گرفته می سوزند یا عضوی از بدن شان را از دست می دهند.

حمید ۳۴ ساله اهل سراوان می گوید: «در روستاهای مرزی سمت ما بیکاری بیداد می کند، خشکسالی هم دردی است روی همه دردهای این مردم. فکر می کنید اگر کاری با درآمدی ناچیز داشتم همسر وکودکان خردسالم را رها می کردم و خودم را به دام مرز می‌انداختم؟» او از درگیری هایی که این چند سال با ماموران مرزی ایران و پلیس پاکستان داشته، می گوید: «پول اندکی که ما دریافت می کنیم در واقع قماری است که روی جان مان می کنیم. پسرعموی من در تیراندازی جانش را از دست داد: افرادی را می شناسم که در آن سوی مرز گرفتار شده اند و خانواده های شان ماه هاست از آنها خبری ندارند.»

او ادامه می دهد: «سوخت قاچاق از مازاد گازوییل خودروهای سنگینی که از استان های دیگر بار می آورند و همچنین جایگاه های سوخت تامین می شود. هر بشکه گازوییل در سراوان حدود ۲۰۰ هزار تومان است و آن سوی مرز قیمتش چند برابر می شود. البته سود اصلی به جیب اربابان می رود و سهم ما ناچیز است.»

سیستان مانند بلوچستان

در منطقه سیستان هم مانند بلوچستان مردم از روی ناچاری به قاچاق سوخت تن می دهند. محمد ۲۹ ساله، با همسر و فرزند یک ساله اش ساکن تخت عدالت است. او مانند خیلی های دیگر از بسته شدن مرز گلایه می کند. می گوید: «هامون که نبود مرز را داشتیم. بعضی ها مجوز تجارت داشتند، بعضی ها هم که نداشتند، سوخت قاچاق می‌کردند. هر چه بود از دزدی و قاچاق مواد مخدر بهتر بود.» 

در سال ۱۳۸۸ دیواره ای مرزی برای جلوگیری از قاچاق سوخت، مواد مخدر و ورود اتباع افغان، روی مرز زابل کشیده شد اما این دیوار، بسته شدن درآمد روی مردمی بود که همه هستی شان را خشکسالی گرفته بود و مرز، مسیری برای کسب معاش شان به حساب می‌آمد. برای خیلی ها تجارت چند گالن بنزین، در لب مرز تجارت مرگ شد و با تیراندازی ماموران مرزی کشته شدند. 

گلنسا چند سال پیش شوهرش را با تیراندازی هنگ مرزی از دست داد. می گوید شوهرم کشته شده حالا محل درآمد او و چهار فرزندش پول یارانه هاست. مثل خیلی از مردم این روستا و روستاهای دیگر سیستان، یارانه تنها منبع کسب درآمد است. شاید اگر دولت امکان قانونی برای تبادلات مرزی فراهم می کرد و در مکان هایی از این دیوار مسیرهایی امن برای تجارت آسان قرار می داد، کمتر کسی به سراغ قاچاق می رفت.

پیامدهای خشکسالی

طبق آمار غیررسمی روزانه ۳ تا ۴ میلیون لیتر قاچاق صورت می گیرد که تنها حدود ۱۰ درصد این مقدار کشف می شود. بخشی از این مقدار از استان و بخش بزرگ تری از آن از استان های همجوار تامین می شود.

برخی مسوولان استانی ادعا می کنند که برخورد با شهروند عادی و کسانی که تنها برای امرار معاش این کار را می کنند، در دستور کار نیست. چرا که خشکسالی های ویرانگر این سال ها و نبود صنعت و مشاغل جایگزین کشاورزی و دامداری، معاش مردم را با خطرات جدی روبه رو کرده است. مراجعه به آمار مهاجرت در سال های اخیر خود نشان دهنده عمق فاجعه ای است که در نقاط مرزی ایران در حال وقوع است. طرح سوخت مرزنشینان در هیرمند و سراوان نیز مطرح شده بود تا مردم در مناطق مرزی بتوانند با مجوز قانونی و به صورت کنترل شده اقدام به خرید و فروش سوخت کنند که با توجه به حجم بالای قاچاق سوخت به نظر می رسد این طرح نیز بی نتیجه مانده است.

براساس قانون مبارزه با قاچاق کالا که در آن انواع جرایم قاچاق به صورت تفصیلی تعریف شده، وزارتخانه های مختلف ملزم به ایجاد زیرساخت های لازم برای کاهش این مشکلات شده اند. بخشی از امیدواری مردم این است که طرح های عمرانی، حمل و نقل ریلی و توسعه صنایع و معادن که در این سال ها در استان سیستان وبلوچستان در حال اجراست بتواند وضعیت مردم مناطق مرزنشین را بهبود بخشد و لااقل بخشی از سود و فرصت های شغلی حاصل از آن نصیب مرزنشینان بشود.

یک جامعه شناس و مدرس دانشگاه ساکن این استان درباره فرهنگ سازی از راهکارهای چندگانه می گوید: «آموزش مردم برای در نظر گرفتن منافع بلندمدت و صرف نظر از منافع کوتاه مدت و آینده نگری، توسعه راه های امرارمعاش مردم، ارزش تلقی کردن کار مشروع، ضدارزش دانستن ثروت نامشروع و یک شبه، نهادینه سازی روحیه تلاش و قناعت در جامعه، نظارت بر عملکرد مالی مسوولان، ایجاد روحیه خوداتکایی جامعه و افزایش همبستگی اجتماعی از روش هایی است که از نظر وی می تواند حس تعلق ملی جامعه را افزایش داده و مردم را به سمت زیست سالم و دوری از کسب وکار نامشروع سوق دهد.»

زیر پوست قاچاق سوخت

روزانه حدود ۳میلیون لیتر فرآورده های سوختی از استان سیستان و بلوچستان خارج می شود درحالی که کل گازوییل توزیع شده در سطح استان روزانه یک میلیون و ۳۵۰ هزار لیتر نفت گاز است.

نرخ رشد بیکاری در استان سیستان و بلوچستان ۴۰ درصد است که این عدد در مناطق مرزی بالاتر است.

این استان از بیکارترین استان های کشور محسوب می شود. خشکسالی و نبود صنایع اشتغال زا و نیز نزدیکی به مرز، مردم را به سمت قاچاق سوخت سوق می دهد.

بسیاری از روستاهای کوچک و خانه های روستاییان در مناطق مرزی بلوچستان به ذخیره گاه سوخت تبدیل شده اند.

سیستان و بلوچستان با داشتن سه درصد جمعیت کشور که ۳۵ درصد جمعیت آن را افراد زیر ۱۶ سال تشکیل می دهند جوان ترین استان کشور است.

بیکاری، عدم توانمندی و مهارت های لازم برای اشتغال، خشکسالی، سود قابل توجه ناشی از فروش سوخت، عدم موفقیت طرح فروش سوخت توسط مرزنشینان و تعطیلی بازارچه های مرزی از جمله دلایل مهمی است که بسیاری از مردم این استان به ویژه روستاییان را به فروش و قاچاق سوخت سوق داده است.

تعقیب و گریزهای نیروی انتظامی و سوخت برها و تصادف های جاده ای جان بسیاری از رانندگان این وسایل را به خطر می اندازد در حالی که درصد کمی از سود قاچاق به این افراد تعلق می گیرد.

بخش عمده ای از تصادفات جاده ای استان به دلیل قاچاق سوخت است. در سال ۹۳، ۲۱درصد تصادفات جاده ای استان مربوط به قاچاق سوخت بوده است.

در ازای تصادف خودروهای حامل سوخت قاچاق تعداد ۴ نفر فوت می کنند.

گاهی نقش حیوانات برای حمل سوخت قاچاق پررنگ تر از انسان ها است و همین موضوع موجب شده تا این چهارپایان از قیمت خودرو های داخلی سبقت گرفته و تا مرز ۱۲ میلیون تومان به خرید و فروش برسند.

بررسی خودروهای عمومی سنگین و مجهز به دستگاه ردیاب نشان می دهد که ۶۷ درصد آنها در استان هیچ فعالیتی نداشته و تنها به قاچاق سوخت مبادرت می ورزند.

به گفته مسوولان ۸۰ درصد سوخت قاچاق از سایر استان های کشور به سیستان و بلوچستان حمل می شود.


اعتماد
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان