کد خبر: ۱۸۵۱۳
تاریخ انتشار: ۱۰ مرداد ۱۳۹۹ - ۰۹:۲۰-31 July 2020
زخم‌های التیام نیافته‌ی روحی مانند زخم‌های جسمی به طور بالقوه می‌توانند بر سلامت رفاه و خوشی ما تاثیر بگذارند.
عصراسلام: زخم‌های روحی را باید التیام داد، زیرا زخم های روحی باعث می شوند در مقابل صدمات دیگر نیز مقاومت مان کم شود. زخم های روحی باعث می شوند نتوانیم از موقعیت های خوبی که می توانند موجب تقویت روحیه ما شوند، بهره ببریم. زخم های روحی باعث برانگیخته شدن احساسات نا به جا در فرد می شوند. اگر احساسات ناشی از یک زخم التیام نیافته انعکاس پیدا کند و بی تناسب تقویت شود، امکان از دست رفتن کنترل احساس زیاد می شود. زخم های روحی ابراز احساسات مثبتی مانند شادی، هیجان، عشق و محبت را دشوار می سازد.

آیا می شود همه زخم‌های روحی را التیام داد؟

بعضی از زخم‌های روحی چنان عمیق هستند که مانند زخم های جسمی، ضعف یا جای زخمی همیشگی از خود باقی می گذارند.

مراحل اصلی التیام ضربه‌های روحی

مرحله اول: بررسی کردن

هدف از انجام این مرحله پذیرش زخم و بررسی برداشتی است که از واقعه دارید. به خاطر داشته باشید که تمرکز این مرحله تنها بر تجربه فرد از رویداد است. در این مرحله علاقه به مواردی همچون دانستن واقعیت، برداشت دیگران از واقعیت، بررسی علت وقوع حادثه، قضاوت در مورد شدت زخم روحی، شناسایی شخص یا عامل مقصر.

پرسش هایی را که باید در این مرحله به آن ها پاسخ دهیم عبارتند از چه اتفاقی افتاد، چه چیزی را به خاطر می آورید؟ وقایع را آنگونه که به خاطر می آورید تعریف کنید. در آن موقع چه احساسی داشتید؟ این احساسات باعث ایجاد چه عکس العمل هایی در شما شد مانند قرمز شدن، لرزیدن، گریه کردن، میخکوب شدن، دلشوره گرفتن و…؟ واکنش دیگران در مقابل احساسات شما چه بود؟ پس از ضربه چه احساسی در شما باقی ماند؟ اکنون چه احساسی دارید؟

در صورتی که زخم روحی تازه باشد و واقعه خیلی تکان دهنده نبوده باشد به اکثر این پرسش ها می توان به راحتی پاسخ داد. اما بعضی اوقات و برای بعضی از افراد پاسخ به این پرسش ها می تواند کار بسیار مشکلی باشد.

مرحله دوم: ابراز کردن

هدف از انجام این مرحله تجربه کردن حداقل بعضی از هیجان های جسمی ناشی از احساسات و ابراز آن ها به صورت رفتارهای بی ضرر و طبیعی جسمی است. بعضی از روان شناسان و درمان گران نیاز به تخلیه کردن احساسات را در فرایند درمان زیر سوال برده اند. آن ها ادعا می کنند که این عمل نه تنها کارایی ندارد، بلکه نتیجه عکس نیز می‌دهد و با تشدید احساسات باعث می شود، کنترل آن ها سخت تر شود. پیش از این که به مرحله ای برسید که بتوانید احساسی را ابراز کنید بسیاری از شما باید با ذهن برنامه ریزی شده خود مقابله کنید.

ابراز کردن در عمل را می توانید به تنهایی، با یک دوست، یا در یک گروه کوچک انجام دهید. زمانی را برای غوطه ور شدن تعیین کنید زمانی که بتوانید آزادانه احساسات خود را آنگونه که می خواهید ابراز کنید. اگر تنها کار می کنید معمولا یک ساعت کافیست ولی اگر تعداد افراد بیشتر است به زمان بیشتری نیاز است. وقتی را برای انجام این کار در نظر بگیرید، مدت زمان مورد نیاز به طبیعت زخمی و مقدار احساسی که می خواهید ابراز کنید، بستگی دارد.

تعیین وقت قبلی برای ابراز احساسات باعث می شود این کار را به تعویق نیندازید و تا آن تاریخ بر احساستان کنترل داشته باشید. مکان خاصی را انتخاب کنید و برای جلساتتان نامی تعیین نمایید. تلفن، اینترنت را قطع کنید. همه لوازمی که نیاز دارید کنار خود بگذارید مثل دستمال کاغذی، بالش برای مشت کوبیدن، کاغذ برای پاره کردن، بوی خوش را فراموش نکنید. سعی کنید تایمر بگذارید تا در انتهای سر همان ساعت از وضعیت خارج شوید.

مرحله سوم: پذیرش تسلی

هدف از انجام این مرحله آن است که حداقل به یک نفر که به احساسات ما احترام می گذارد و نگران سلامت ما است اجازه دهیم با مراقبت های لازم موجبات تسلای ما را فراهم آورد. اگر زخم شما جزیی است می توانید این مرحله را خودتان انجام دهید. محبت دیدن از طرف خود مهربانتان ممکن است به اندازه کافی موجب تسلای شما بشود. بنابراین اگر طبق راهنمایی های پیشنهادی مرحله قبل را تکمیل کرده باشید ممکن است به آرامی وارد این مرحله شوید. ممکن است تداوم هدایای مرحله قبل تنها چیزی باشد که به آن نیاز داشته باشید.

البته اکثر اوقات برای تکمیل این مرحله حداقل به یاری یک نفر دیگر نیاز دارید. این موضوع ممکن است موجب نگرانی شما شود و با خود فکر کنید، هیچ کس در این مورد چیزی نمی داند. به هیچ کس نمی توانم چیزی بگویم. خودشان به اندازه کافی نگرانی دارند و… برخی افراد به بهانه های مختلف تسلی بخشی را بر خود حرام می دانند. زیرا تسلی یافتن پس از یک زخم روحی، کاری منطقی و طبیعی است.

مرحله چهارم: جبران خسارت

هدف از انجام این مرحله جبران مناسب خسارت های ناشی از زخم روحی است. اکنون باید احساس بهتری داشته باشید، ممکن است با خود فکر کنید که باید گذشته را فراموش کرد و به حال و آینده اندیشید. شما هم ممکن است مانند بسیاری از کسانی که می شناسید به خاطر رسیدگی به خود، حتی کمی احساس گناه کنید یا به خاطر کارهای انباشته شده، احساس اضطراب داشته باشید. اکنون ممکن است دنیا در نظرتان پر از آدم‌های قدیسی بیاید که علی رغم ضربه های کاری تر به زندگی خود ادامه می دهند.

اما در مقابل این افکار مقاومت کنید زیرا اگرچه بدون انجام این مرحله و مرحله بعدی ممکن است به بقای خود ادامه دهید اما از نظر روحی وضعیتی متزلزل خواهید داشت. شما هنوز از نظر روحی بسیار شکننده هستید و بنابراین در برابر هر ضربه کوچک آسیب پذیر خواهید بود.

جبران خسارت در عمل

خسارت هایی را که بر اثر ضربه به شخصیت، مهارت، اموال یا موقعیت های زندگی شما وارد شده بررسی کنید، برای شروع می توانید از فهرستی که در ادامه می آید استفاده کنید. ممکن است بیش از یک خسارت وارد آمده باشد و مجبور شوید برای جبران زیان هر یک راه مناسبی پیدا کنید.

فهرست زیان‌ها

ضربه‌ایی که خورده‌اید باعث کاهش کدام یک از موارد زیر در شما شده؟

عزت نفس، اعتماد به نفس، خوش بینی، انرژی، اعتماد به دیگران، اعتماد به ایجاد روابط خاص با دیگران مانند ازدواج، رابطه میان مدیر و کارمند، حمایت اجتماعی، امنیت مالی و…. ممکن است از خود بپرسید من که نمی توانم زمان را به عقب برگردانم پس چه فایده دارد؟ به جای این افکار فکر کنید می توانم تاثیری را که این ضربه بر زندگی ام گذاشته است تغییر دهم و… به یاد داشته باشید به دنبال غرامت های آنی نیستید اگر زخم های شما عمیق است این مسئله نیازمند برنامه ریزی دراز مدت و کار مستمر است.

مرحله پنجم: تحلیل کردن

هدف مشخص کردن این که چرا و چگونه این مسئله اتفاق افتاد و یافتن نکات مثبت آن تجربه است. اکنون باید آمادگی آن را پیدا کرده باشید که به طور جدی در مورد زخمی که برداشته اید فکر کنید. بعضی افراد تا مدت ها در غم و درد و شوک غوطه ور می شوند و مرتب از خود می پرسند چرا او این کار را انجام داد؟ و… انجام این کار به ویژه اگر در جامعه زندگی می کنید که از انسان انتظار التیام فوری را دارد و سریع رسیدن به این مرحله را تشویق می کند، بسیار سخت است. اگر ۴ مرحله قبل را پشت سر گذاشتید اکنون آماده تجزیه و تحلیل مسئله و درس گرفتن از تجربیاتتان هستید. بعضی مسائل ممکن است هیچگاه با عقل جور در نیاید اما بهتر است سعی خودتان را بکنید تا احساس بهتری داشته باشید و از شر پرسش هایی که باعث آزار شما بوده اند خلاص شوید.

مرحله ششم: کانالیزه کردن

هدف از این مرحله کانالیزه کردن احساسات برانگیخته شده به مسیری سازنده و درس گرفتن از زخم های روحی و بهره گیری از منافع آن است.

کانالیزه کردن در عمل

فهرست زیر شامل علایمی است که نشان می دهد زخم روحی شما آنگونه که باید و شاید التیام نیافته است. ممکن است پس از بررسی این فهرست متوجه شوید که باید به مراحل قبلی بازگردید، اما در نظر گرفتن چند راه برای کانالیزه کردن می تواند برای شما مزایایی در برداشته و باعث ایجاد انگیزه شود.

علایم التیام نیافتگی، اختلال در قدرت تمرکز حواس به دلیل وجود افکار مرتبط با واقعه، اختلال در الگو غذا خوردن یا خوابیدن، فراموشی غیر معمول، بی حوصلگی، دل مشغولی، ترس، نگرانی، ابراز نامنتظر و حتی نامتناسب احساسات، نشان دادن واکنش اضطرابی نسبت به افراد یا موقعیت هایی که یادآور واقعه هستند، افزایش یا بروز ترس های بیمارگونه، تنش های جسمانی، مشکلات بهداشتی که ممکن است ریشه روان تنی داشته باشد.

یک برنامه عملیاتی گسترده برای خود بنویسید و بدین منظور از مواردی همچون بیان کردن اهداف ایده آل بلند مدت مثلا یک تا ده سال، تعیین حد موفقیت، تبین اهداف شش ماهه، تبین اهداف هفته آینده، مشخص کردن منابع حمایتی ثابت شما، تعیین روش های پایش سلامت روحیتان، شناسایی نشانه های استفاده موفق از کانالیزه کردن، مشخص کردن راه کارهای کنار آمدن با شکست ها و بالاخره این که در صورت نرسیدن به اهدافتان چه خواهید کرد. برنامه عملیاتی خود را به یک دوست نشان دهید و نظر او را در مورد آن بپرسید. البته شما نباید الزاما تسلیم قضاوت آن ها بشوید، اما گاهی اوقات فردی که از بیرون به برنامه نگاه می کند بهتر می تواند در مورد واقع بینانه یا عادلانه بودن آن نظر بدهد.

مرحله هفتم: عفو و بخشش

هدف از این مرحله بخشش فرد یا افراد مسئول و ایجاد روابطی عاری از غرض، کینه، حسادت و بدخواهی است. مرحله هفتم تنها در مواردی مصداق پیدا می کند که فرد یا افراد مسئول، مشخص باشند. اما این مکان در بعضی موقعیت ها وجود ندارد. مانند تقدیر، مثلا حادثه ای که به صورت تصادفی پیش آمده است. بلایای طبیعی مانند زلزله یا به ارث بردن ژنی معیوب، جمعیت زیاد مانند حوادثی که در برخی استادیوم های فوتبال در اثر ازدحام جمعیت اتفاق می افتد و شناسایی فرد یا افراد مسئول کاری غیر ممکن است.

هفت نشانهٔ التیام: 

۱. دربارهٔ چیزی حرف می‌زنید و دیگر دردتان نمی‌آید. 
۲. احساساتتان را ابراز می‌کنید، نه انکار. 
۳. خودتان و دیگران را می‌بخشید.
۴. روی پای خودتان می‌ایستید.
۵. به مایهٔ رنجتان که فکر می‌کنید، خشنودید که از آن دور شده‌اید.
۶. ماجرا را برای دیگران تعریف می‌کنید. 
۷. در راهِ سلامتی خود استوارتر گام برمی‌دارید.


منبع: عطارک 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان