کد خبر: ۱۸۴۹۷
تاریخ انتشار: ۰۹ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۶:۴۸-30 July 2020
آدام  اسمیت در قرن هجدهم نوشته است: «از نظر طبیعی تفاوت بین یک باربر با یک فیلسوف بسیار کمتر از مثلاً تفاوت بین دو گونه نژادی سگ است. مثلاً تفاوت سگ تازی با سگ گله یا سگ نگهبان از نظر فطرت و توان بیش از تفاوت بین دو انسان است
 به‌رغم این تنوع آن گونه‌های حیوان به زحمت ممکن است فایده‌ای برای یکدیگر داشته باشند و در چارچوب مداوم همکاری با یکدیگر قرار گیرند. هر گونه سگ استعداد خارق‌العاده خاص خود را دارد، یکی قوی‌تر، دیگری چالاک‌تر و آن نوع دیگر باهوش‌تر است، اما به زحمت ممکن است این استعداد طبیعی یک نوع کمکی به گونه دیگر باشد. در بین انسان‌ها بر عکس آن، بسیار از نبوغ‌های متنوع و غیرمشابه یک فرد می‌تواند مورد استفاده و مفید فایده برای انسان دیگری باشد. از طریق حمل‌ونقل، داد و ستد و تجارت هر کس نتیجه استعداد خاص خود را در معرض استفاده دیگر انسان‌ها قرار می‌دهد. هر کس می‌تواند در چارچوب عمومی داد و ستد هر مقدار نتیجه استعداد سایر انسان‌ها را خریداری کند.»

(فصل دوم کتاب بررسی در ذات و منشا ثروت ملل)

آدام اسمیت استدلال می‌کند که نتیجه استعداد فیزیکدان، شیمیدان، مکانیک، کشاورز، بافنده، سازنده، نوازنده، داروساز ...در بازار برای خرید موجود است. این امتیاز خاص جامعه انسانی است که استعدادهای کم و بیش یکنواخت بشری را به تخصص‌های مفید متنوع و گاه نبوغ‌آمیز تقسیم می‌کند و فایده آن را عمومی می‌سازد.

این تقسیم کار در جامعه انسانی از وجود بازارها یا امکان داد و ستد داوطلبانه ناشی می‌شود. هرچه اندازه بازار بزرگ‌تر باشد این تخصصی شدن از عمق و کارآیی بیشتری برخوردار می‌شود. برای مثال تخصص در بازاری با ابعاد یک روستا نمی‌تواند در حد بازار شهر یا کشور یا بازار جهانی رشد کند. این ظرفیت داد و ستد داوطلبانه یا بازارها یک ویژگی خاص انسانی است که تقسیم کار ایجاد می‌کند، تخصص‌ها را عمق می‌بخشد، برخی دستاوردها را در ابعاد نبوغ‌آمیز جلوه می‌دهد و انسان‌ها را در جهت کمک به معاش، رفاه و پیشرفت یکدیگر قرار می‌دهد.

اگر در مورد این استدلال آدام اسمیت فکر کنیم می‌بینیم که بر اساس مشاهدات ساده است اما انگشت روی نکته بسیار مهمی گذاشته. ما از خوراک، پوشاک، یخچال تلویزیون، روشنایی، تهویه، دارو، کتاب، تلفن هوشمند، تلویزیون ... استفاده می‌کنیم که نتیجه استعداد و فعالیت میلیون‌ها نفر در سرتاسر جهان است. نه آنان ما را می‌شناسند نه ما آنان را و نه از نیاز خاص ما هیچ یک مطلع بوده‌اند که متناسب با آن کاری انجام دهند. این هماهنگی عظیم ناشی از مکانیزم بازار و داد و ستد داوطلبانه است.

داد و ستد داوطلبانه نه تنها به بازار شکل می‌دهد و سبب تشریک مساعی انسان‌هایی می‌شود که نه یکدیگر را می‌شناسند و نه می‌بینند و نه از نیازهای یکدیگر خبردار می‌شوند بلکه یک نقش اجتماعی هم ایفا می‌کند که بازگشایی مُهر سربسته ظرفیت استعداد و توانمندی انسان‌هاست. بنابراین سرکوب بازارها یک آسیب اقتصادی و مازاد بر آن یک آسیب انسانی است.

دکتر محمد طبیبیان 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها