کد خبر: ۱۸۴۶۲
تاریخ انتشار: ۰۷ مرداد ۱۳۹۹ - ۲۲:۵۶-28 July 2020
پنجم مرداد، چهلمین سالمرگ محمدرضا پهلوی آخرین شاه ایران و چهار دهه پس از سقوط او، با سهولت بیشتری می توان درباره کارنامه سیاسی اش ورای سیاه نمایی و سپید نمایی‌های مرسوم داوری کرد.
عصراسلام: حکومت ۳۷ ساله پهلوی دوم خالی از دستاورد نبود، اما سرکوب سیاسی و توحش سازمان امنیت و جنون قدرت طلبی پادشاه در دهه آخر سلطنت، بتدریج طبقه متوسط را از وی بیگانه و با تضعیف حکومت به انقلاب منجر شد.

در سالهای اخیر تلویزیون من و تو با بهره گیری از فیلمهای آرشیوی رتوش شده و به مدد سپری شدن زمان که امکان بازآفرینی تصویری نزدیک به واقعیت از آن روزگار را تضعیف کرده، دست به خلق روایتی اسطوره ای و نوستالژیک از رژیم شاه زده است.

تلاش من و تو برای نمایش "بهشتی گمشده" از ایران دهه چهل و پنجاه، درست در مقابل تصویرسازی رسانه‌های حکومتی برای بازنمایی ایران قبل از انقلاب به مثابه "دوزخی مسلم" قرار دارد.

در این جنگ مغلوبه روایت ها، "نارضایتی از اکنون" متغیر مهمی است که شانس تکنیک های تبلیغاتی برجسته سازی، نادیده گرفتن تعمدی و فراموشاندن را کم یا زیاد می کند.
یکی از نمونه های رتوش و تحریف به قصد تزئین چهره شاه، فیلم تبلیغاتی ذیل است که به روایت سفر شاه به آلمان غربی در ژوئن ۱۹۶۷ می پردازد.

از قضا دیدار  شاه از آلمان یکی از پرمخاطره ترین مسافرتهای وی به خارج از کشور است که به نقطه عطفی در تاریخ این کشور تبدیل شد. برخلاف آنچه در ویدئوی آن وجود دارد، شاه نه تنها با استقبال آلمانیها و ایرانیهای مقیم این کشور مواجه نشد، بلکه در طول اقامت نه روزه خود بعنوان یک دیکتاتور جهان سومی پیوسته هدف اعتراض راهپیمایان و معترضان قرار می گرفت.

در یکی از این اعتراضات، یک دانشجوی جوان آلمانی به ضرب گلوله کشته شد و این رخداد در آن دوران که جنبش های دانشجویی غربی که متاثر از جنگ ویتنام و انقلاب کوبا و انقلاب فرهنگی چین قرار داشتند، به محرکی تبدیل شد که فضای سیاسی آلمان را رادیکال و دانشجویان را به سمت تاسیس گروه های مسلح در دهه هفتاد راند.

حتی می توان گفت جنبش دانشجویی پر سر و صدای فرانسه در مه ۱۹۶۸ نیز از‌ تاثیرات رادیکالیسم ژوئن داغ آلمان، برکنار نماند. در حقیقت سفر شاه حداقل به مدت یک دهه فضای سیاسی آلمان را دگرگون و آن را با خون و آتش و دود عجین کرد.

از طرف دیگر مواجهه اعتراضی با سفر شاه و بازنمایی موفق رسانه ای آن، پرستیژ اپوزیسیون ایران را در خارج از کشور افزایش و به همان اندازه سیمایی ضد دمکراتیک و مغایر با حقوق بشر و آزادیهای سیاسی به رژیم بخشید.

گرچه امروز معلوم شده که جوان مقتول آلمانی بر اساس نقشه قبلی به ضرب گلوله اشتازی ـ پلیس مخفی رژیم کمونیستی آلمان شرقی ـ کشته شده، اما این نافی وجود پتانسیل های اعتراض و مخالفت علیه حضور شاه نیست.

اشتازی با علم به وجود این زمینه ها، این عملیات تروریستی را اجرا کرد تا در فضای جنگ سرد، به صورت توامان بن و تهران را تحت فشار قرار دهد.
این امر البته بیانگر اهمیت فضاسازی‌های رسانه ای و خلق ایماژ و تصاویر هدفمند از سوژه های سیاسی برای نیل به اهداف از‌ پیش تعیین شده است. نمی توان انکار کرد رژیم مستبد شاه در غیاب آزادیهای سیاسی و هیچ سوپاپ اطمینان و دریچه تنفس در خور و نیز شکاف میان سبک زندگی نخبگان و رهبران آن با سبک زندگی توده مردم، به یک قربانی مناسب مهندسی افکار عمومی تبدیل شد که هنجار اصلی آن مخالفت با دستگاه بعنوان ارزشی مقبول بود.

در پایان باید گفت جسارت و ریسک شبکه من و تو، در بازگویی وارونه یکی از بدنام ترین سفرهای خارجی شاه و روایت آن بعنوان حدیث محبوبیت و مقبولیت وی، بیانگر خلا ناشی از فقدان یک جریان تاریخ نگاری مستند و بیطرفانه و سردمداری دیدگاه های سپید و سیاه در این زمینه است. امری که دستکم برای نسل های پس از انقلاب موجب امتناع تاریخ اندیشی شده است.

صلاح الدین خدیو 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان