کد خبر: ۱۸۲۳۷
تاریخ انتشار: ۳۰ تير ۱۳۹۹ - ۰۹:۳۷-20 July 2020
فهرست فیلم‌های مستند ساخته شده درباره محمد مصدق
عصراسلام: این یادداشت را در اجابت از درخواست دوست عزیزی آماده کردم که خواسته بود لیستی از مستندهایی که درباره دکتر مصدق ساخته شده در اختیارش قرار دهم درباره هر یک که دیده‌ام چند سطری نوشتم؛ به این امید که مفید باشد.


بعد از انقلاب ۵۷ به دلایلی نقش آمریکا در کودتای ۲۸مرداد بیش از اندازه پررنگ شد. اما از همان سال‌های بعد از ۳۲، تحلیل برخی از چهره‌های سیاسی این بود که آمریکا تنها نقشِ مجری را داشته و طراح اصلی کودتا، انگلستان بوده است. در مستند مازیار بهاری اطلاعاتی وجود دارد که این تحلیل را تقویت می‎کند. او تقریبا سراغ همه طرف‎های مناقشه رفته؛ از  محمود مصدق(نوه دکتر محمدمصدق) تا محمود کاشانی(فرزند آیت‌الله کاشانی)، عزت‎الله سحابی(ملی ـ مذهبی)، محمدعلی عمویی(حزب توده)، موسی فشارکی محافظ مصدق، عباس رمضانی(نوچه طیب حاج‌رضایی، فعال در کودتای ۲۸مرداد)، سام فال دیپلمات ارشد بریتانیا و ... 

بهاری در فیلم‌‌اش، نقش رادیو بی‎بی‎سی در تخریب مصدق را مستند کرده؛ جالب آنکه این فیلم برای اولین بار از تلویزیون بی‎بی‎سی فارسی پخش شده است. صدای مهدی میراشرافی که از رادیو تهران خبر پیروزی کودتاچی‌‎ها را با شعف می‎داد، برای نخستین بار در این فیلم منتشر شد.


مصدق پیشنهاد حزب توده برای فرار را نپذیرفت؛ پیشنهادی که از طریق سرگرد مهدی همایونی از اعضای وقت حزب توده در دوران بازداشت، به او داده شد. او می‎دانست که دادگاه، آخرین تریبون برای ارتباط موثر با مردم است و نمی‎خواست چنین فرصتی را از دست بدهد. فیلم احسان عمادی به دادگاه جنجالی مصدق بعد از کودتای ۲۸مرداد می‎پردازد. بعدتر، او در فیلم دیگری که درباره ترور رزم‎آرا ساخت، چهره متفاوتی از مصدق و دیگر شخصیت‌های آن دوران نشان داد. درباره این فیلم، اینجا چند خطی نوشته‎ام.


این فیلم که از شبکه مستند سیما پخش شده، مروری‌ آسیب‎شناسانه بر دوره نهضت ملی ست. نکته ویژه‌ در این اثر، مصاحبه با چهره‎هایی ست که تصویرشان به ندرت از رسانه‎های رسمی پخش می‎شود؛ افرادی همچون عبدالعلی ادیب برومند، ابراهیم یزدی، محمد توسلی، هرمیداس باوند، سیدحسین موسویان و حسین شاه‎حسینی. کارگردان هوشمندانه تصمیم گرفته تا نقد به مصدق، از زبان چهره‌های نزدیک به او مطرح شود. فیلم محصول سازمان اوج است، بنابراین نباید تعجب کرد که نقش آیت‎الله کاشانی و افراد نزدیک به او در شکست نهضت ملی کمرنگ جلوه داده شود!


روزگاری احمدآباد مهمانی داشت که باعث شهرت نام‌اش شد. «مصدق، نگاهی دیگر» شامل گفتگوهایی ست با اهالی روستای احمدآباد. هدی صابر در فیلم‌اش با نشان دادن منش و سلوک شخصی دکتر مصدق، تصویری از یک جامعه آرمانی داده است. تصویری که شاید به ما کمک کند که بدانیم اگر کودتای ۲۸مرداد رخ نمی‌داد، ایرانِ مصدق چگونه جامعه‌ای می‌شد.


این مستند که در سال۱۳۵۹ ساخته شده، شامل گفتگوی ویژه‎‌ای با سلطنت فاطمی، خواهر حسین فاطمی، وزیر امور خارجه دکترمصدق است. او تعریف می‌کند که ۱۶روز بعد از دستگیری برادرش حسین، چگونه تصمیم گرفته می‌شود که او در یک حرکت به ظاهر خودجوش مردمی، به دست شعبان جعفری و نوچه‎هایش به قتل برسد.


مستندی درباره وکیل‌مدافع دکترمصدق؛ سرهنگ جلیل بزرگمهر که در سال۱۳۷۳ ساخته شده و تصاویر بکری از روزهایی دارد که درهای قلعه احمدآباد به روی مردم باز بود. ظاهرا این تنها گفتگوی تصویری ست که از بزرگمهر به جای مانده و از همین رو دارای ارزش است.

۷. کانال تلگرامی «مصدق به روایت تاریخ و اسناد» که کارش انتشار اسناد تاریخ معاصر ایران با محوریت مصدق و نهضت ملی ست، این فیلم‌ها را ارائه کرده:



جز یک تیزر ۱:۴۶ دقیقه‎ای، هنوز چیزی از فیلم تقی امیرانی ندیدم؛ با این وجود آن را در این لیست قرار دادم. این فیلم خارج از ایران در سینما اکران شده و همه دوستانی که موفق به تماشای آن شده‎اند می‎گویند فیلم ویژه‎ای است. 

اینطور که شنیدم به سبک فیلم‎های مایکل مور، راوی‌محور است. داستان فیلم اینگونه است که راوی در جستجو برای یافتن اسناد، به مصاحبه‌‌هایی می‌رسد که چندین سال بعد از کودتای ۲۸مرداد ضبط شده. فیلم‌هایی که در آن بسیاری از عوامل کودتا درباره نقش‎‌شان صحبت می‌کنند. امیرانی به همه فیلم‎های این اشخاص دسترسی پیدا می‎کند به جز یک نفر، که به شکل مرموزی فقط متن مصاحبه‌‎اش موجود است! ظاهرا ساخت این فیلم بیش از ۷سال زمان برده است.

حسین گوهری
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان