کد خبر: ۱۷۷۵۹
تاریخ انتشار: ۰۸ تير ۱۳۹۹ - ۱۸:۴۴-28 June 2020
برخی پژوهشگران ادبیات مردمی، لَلِه‌خوانی یا لالایی‌خوانیِ دایه‌ها و مادران را یک ژانر مستقل، و برخی دیگر آن را در مجموعهٔ ادبیات شفاهی یا فولکلور جای داده‌اند.
به هر روی و بی‌تردید، این ترانه‌های آهنگین که در ظاهر برای آرام کردن و خواباندن کودکان ساخته و خوانده می‌شود؛ بازتاب آرزوهای مادرانه و آرمان‌های اجتماعی زنانهٔ یک ملت است که در سرودن آن غالباً از سنّت بداهه‌گویی پیروی کرده‌اند.  ‌ 
در تاجیکستان با تفاوتی آوایی به لالایی، «اَلِّه» گویند و «اَلِّه‌گویی» همان #لالایی‌خوانی است. کشش حرف «یا» در ادامه «اَلّه» نقش #تحریر در این ترانه‌ها را بر عهده دارد که مجموع آن می‌شود «اَلّه‌یاااا».
اینک با سپاس از بانو #لاله_حاج‌بای‌اوا، نمونه‌ای چند از این لالایی‌ها:

نگین دست من اندر یمن نیست، الّه‌یا
مثال دخترم، گل در چمن نیست، الّه‌یا
* * *
گل، گل لاله، الّه‌یا
بلاگردان شود خاله، الّه‌یا
گل گل بهی*، الّه‌یا
بلاگردان شود بی‌بی، الّه‌یا
بخت تابانم، الّه‌یا
روح و روانم، الّه‌یا
اَلّه، خدا یارت شود، الّه‌یا
پیرها مددگارت شود، الّه‌یا.
الّه‌یا، الّه‌یا، باغ و بوستانم، الّه‌یا
الّه‌یا، الّه‌یا، گل و ریحانم، الّه‌یا
 
* بِهی: بِه (میوه).
* * *
الّه‌ گویم، خوابت بَرَد، الّه‌یا،
درد و بلاتَه آب بَرَد، الّه‌یا،
شب‌های تاریکْ چراغ خانه، الّه‌یا
روزهای روشن غم‌برآر خانه، الّه‌یا
از تو دلم پُر، الّه‌یا
خانه‌ام پرنور، الّه‌یا
* * *
هنرمند و دانا شوی، الّه‌یا
عصایَکِ دادا شوی، الّه‌یا
دستیار دست‌درازم، الّه‌یا
مرحم* دل پررازم، الّه‌یا
زودتر کلان شوی، الّه‌یا
همدم جان شوی، ، الّه‌یا
به کوچه‌ها دوان شوی، الّه‌یا
به مکتب‌ها روان شوی، الّه‌یا
دستیار خندان شوی، الّه‌یا
غمخوار والدان شوی، الّه‌یا
الّه، الّه، گلم باشی، الّه‌یا
در باغ بلبلم باشی، الّه‌یا
ماه یگانه‌م، الّه‌یا
خورشید جانم، الّه‌یا
شیرین‌زبانم، الّه‌.
 
* مرحم: تحریف‌شدۀ محرم.
* * *
ملّای خوش‌خوانم، الّه‌یا
یکتای دورانم، الّه‌یا
انار تاشکندی برین*، الّه‌یا
سیب سمرقندی برین، الّه‌یا
سمرقند می‌روم پای پیاده، الّه‌یا
چلیم**نقره‌بندیش زیاده، الّه‌یا
 
* برین: مانند چیزی؛
**چلیم: قلیان.
* * *
نی‌نی‌جان کلان شود، الّه‌یا
کلانِ پُردان شود، الّه‌یا
هوشیار و چقّان* شود، الّه‌یا
سفیر آلمان شود، الّه‌یا
الّه، جانم، الّه‌یا
نی‌نی‌جانم، الّه‌یا

*چَقّان: زرنگ و چالاک.

حسن قریبی

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان