کد خبر: ۱۷۵۰۳
تاریخ انتشار: ۲۸ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۲:۴۴-17 June 2020
نگاهی به حافظه تاریخی ایرانیان درباره نادرشاه افشار
عصراسلام: یکی از فعالان رسانه‌ای و دست اندرکاران پروژه‌های تاریخ شفاهی در توییتی از نادرشاه افشار به عنوان مایه شرمساری ابدی ایرانیان یاد کرده و نوشته است که شاید ما هم به تقلید از غربی ها باید مجسمه نادرشاه را در مشهد به دلیل  آن چه جنایات نادرشاه  در هند خوانده است برداریم، به نظر می رسد این سخنان از سر عدم شناخت کافی نسبت به شخصیت نادرشاه و جایگاه تاریخی او در میان ایرانیان ابراز شده است ،نادرشاه افشار بی تردید یکی از بزرگترین فرمانروایان ایران پس از اسلام است.

اهمیت نادر نه فقط در نبوغ نظامی بی نظیر او بلکه در ملکداری و مدیریت سیاسی اعجاب انگیز وی است که برای نخستین بار همه ایرانیان اعم از ترک و تاجیک و شیعه و سنی و ... را در مدیریت کشور به کار گرفت . تا جایی که فرمانده اصلی گارد وی ، یک افغان سنی به نام احمد خان ابدالی بود .نادرشاه برای اولین بار اولویت ایران بر شاه و سلسله ‌وفرقه و عقیده و قوم را مورد تاکید قرار داد، در منشور مغان صراحتا ایران و مردم ایران را مبنای سیاست و سلطنت قرار داد و مشروعیت خود را نیز بر اراده و خواست مردم ایران قرار داد ، سجع مهر نادر شاه به تنهایی گویای طرز فکر اوست :

نگین دولت و دین چو رفته بود از جا
به نام نادر ایران قرار داد خدا

نادرشاه در موارد زیادی کشتار کرد ، اما نمی توان منکر نبوغ و میهن پرستی و مدیریت وی شد ، بله صحیح است نادر قسی القلب و قاطع بود و در پایان عمر به انحراف رفت، جانشین خود را از بین برد ، در کشتار زیاده روی کرد اما نباید با نگاه زمان پریشانه تاریخی به مساله نگاه کرد ، در زمان نادرشاه ،ارزش‌های اخلاقی و حقوق بشری به شکل امروز نبوده و بیان مطلب در انتقاد حقوق بشری از نادر نشان دهنده نگاه به تاریخ از عینک امروز  و عدم تعهد ملی و میهنی گوینده است.

اهمیت نادر شاه به زمینی کردن سیاست و محور قرار دادن منافع ملی است در منشور مغان علت سلطنت خود را پایان دادن به جنگ‌های ایران با همسایگان و متوقف ساختن جان باختن ایرانیان می داند ، از سویی دیگر میراث سیاسی و اجتماعی نادرشاه در منطقه ما دوام دار بوده است، چنانچه حضور یک قوم بزرگ به نام قزلباش در افغانستان یادگار عصر نادرشاه است ، نادرشاه با تساهل و تسامح مذهبی و پایان دادن به سب آشکار خلفا ، در عمل پایه گذار وحدت ملی ایران شد ، بعد دیگری از اهمیت نادرشاه ، جایگاه نمادین تاریخی اوست.

 نادرشاه آخرین جهانگشای بزرگ ایران بلکه مشرق زمین است ، ایرانی تقریبا پس از سقوط هخامنشیان جز برهه هایی کوتاه مانند سال‌هایی از پادشاهی خسرو پرویز ، مدافع بوده و هوس جهانگشایی را از سر بدر کرده بود ، نادرشاه آخرین جهانگشای ایرانی بعد از سده ها بود ، از همین رو ، نادرشاه در ذهن تاریخی ایرانیان به عنوان آخرین فرمانروا پیروز و‌نمونه ای از اراده ملی ایرانیان به یادگار مانده است ، حکایت زیبایی از جنگجویی رشید که نادر از وی می پرسد در عصر سقوط اصفهان تو کجا بودی و پاسخ وی که می گوید من بودم ، تو نبودی ، نشانه جایگاه نمادین نادر در ذهن ایرانی است ، نمونه یک ایرانی که می تواند از فرو دست ترین مردمان ایران برخیزد ، کشور را نجات دهد و دنیا را به تعظیم وا دارد . 

این دیدگاه همیشه با ایران و ایرانی بوده است و در اسناد و خاطرات دوران قاجار بسیار مشهود و عیان است، ایرانی خسته و زخم خورده از تجاوز روس و استعمار انگلیس هرگاه که می خواست غرور خود را تجدید و در ذهن خود خداقوتی داده و کوششی برای برخاستن دوباره از چنگ استعمار نماید ، از نادر یاد می کرد و نادر را شاهد می آورد که بله ایرانی می تواند بار دیگر برخیزد و جهان را مقهور نماید،  نمونه این استناد به نادرشاه و دریغ خوردن از فقدان وی را می توان در اشعار ملک الشعرا بهار دید که در جایی می گوید :
ای دریغ آن تخت و آن دیهیم و آن فر و بهی

ای دریغ آن عزم و آن تدبیر و آن فرماندهی

ای دریغ آن کاردانی ای دریغ آن آگهی

ای دریغ آن رادمردی وآن دلیری وآن مهی

کاش اکنون بودی وکردی ز نو شاهنشهی

تا که گشتندی ز نو شاهنشهان او را رهی

تیغ او دست طمع ببریدی از همسایگان

تا نبردندی چنین ایران او را رایگان

جدای از شخصیت تاریخی نادرشاه و جایگاه نمادین او در ذهنیت تاریخی ایرانیان به عنوان ناجی کشور، مجسمه نادرشاه در سر مزار وی در باغ نادری ، نمونه یک شاهکار هنری است و آرزوی تخریب چنین مجسمه از ذهنیتی داعشی و طالبان گونه برمیاید و انشالله در مورد فعال رسانه‌ای ما صرفا سهو قلم باعث بیان چنین آرزویی شده باشد .


محمد‌علی بهمنی قاجار
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان